Ehliyetsiz araç kullanmanın cezası, 27 Şubat 2026’dan bu yana sürücüye 40.000 TL idari para cezasıdır; aracı kullandıran işletene de ayrıca 40.000 TL ceza verilir. Ehliyetsiz sürücü kazaya karışırsa kusuru kazanın oluşuna göre belirlenir; zarar görenin zararını zorunlu trafik sigortası teminat limiti içinde karşılar ve sigortacı ödediğini sigortalı işletene rücu edebilir.
Ehliyetsiz araç kullanırken kazaya karışırsam ne olur?
Ehliyetsiz araç kullanırken kazaya karışmanız durumunda, idari para cezası uygulanır ve kazanın niteliğine göre adli cezalarla da karşılaşabilirsiniz. Kazada yaralanma veya ölüm varsa ehliyetsiz sürücü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 85 ve 89. maddeleri uyarınca taksirle öldürme veya taksirle yaralama suçundan yargılanabilir ve hapis cezası alabilir.
Ehliyetsiz olmak, tek başına kazada kusurlu sayılmak için yeterli değildir. Kusur oranı, kazanın oluş şekline ve trafik kurallarının ihlaline göre belirlenir; örneğin sürücünün hız ihlali yapıp yapmadığı incelenir ve hız ihlali varsa kusur oranı artırılabilir.
Ehliyetsiz araç kullandığım tespit edilirse cezası nedir?
Sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanmak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca yasaktır. 7574 sayılı Kanun’la değiştirilen ve 27 Şubat 2026 tarihinde yürürlüğe giren bu maddeye göre, sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullanan kişiye 40.000 TL idari para cezası verilir. Ceza, tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse yüzde 25 indirimle 30.000 TL olarak ödenir.
Aynı maddeye göre sürücü belgesi mahkeme, Cumhuriyet savcılığı veya Kanun’da belirtilen yetkililerce geçici olarak ya da tedbiren geri alınmış kişi araç kullanırsa 200.000 TL; sürücü belgesi iptal edilmiş kişi araç kullanırsa yine 200.000 TL idari para cezası uygulanır. Sürücü aracın işleteni değilse, aracın sürülmesine izin veren işletene de bu hâllerin her birinde tescil plakası üzerinden ayrıca 40.000 TL ceza verilir. Bu hükümler motosiklet dâhil bütün motorlu araçlar için geçerlidir. Ehliyetsiz araç kullanmak Türk Ceza Kanunu’nda ayrı bir suç olarak düzenlenmemiştir; temel yaptırımı idari para cezasıdır. Emniyet Genel Müdürlüğünün 2026 rehberinde bu ihlal için ceza puanı öngörülmemiştir.
Ehliyet sınıfı uygun değilse ceza nedir?
Sürücü belgesi bulunan kişinin, belgesinin sınıfına göre sürmeye yetkili olmadığı bir motorlu aracı kullanması Karayolları Trafik Kanunu’nun 39. maddesinin ikinci fıkrasında ayrı bir ihlal olarak düzenlenmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığının 2026 yılı trafik idari para cezası rehberine göre bu ihlalde sürücüye 11.629 TL ceza uygulanır; sürücü aracın sahibi değilse, aracı kullanmasına izin veren araç sahibine de aynı tutarda ceza verilir. Süresinde ödemede tutar 8.721,75 TL’dir.
Süresi dolmuş ehliyetle araç kullanmanın cezası nedir?
Geçerlilik süresi dolmuş sürücü belgesiyle araç kullanmak, belgesiz araç kullanmaktan ayrı olarak Karayolları Trafik Kanunu’nun 39. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir. 2026 rehberine göre bu ihlalde yalnız sürücüye 4.712 TL ceza uygulanır; süresinde ödemede tutar 3.534 TL’dir. Belgedeki sınıfların tamamının süresi dolmuşsa sürücü belgesi de geri alınır.
Ehliyeti yanında bulundurmamanın cezası nedir?
Sürücü belgesi olduğu hâlde araç kullanırken belgesini yanında bulundurmayan ve yetkililerin isteğinde göstermeyen sürücüye, Karayolları Trafik Kanunu’nun 44. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 2026 yılında 2.719 TL ceza uygulanır; süresinde ödemede tutar 2.039,25 TL’dir. Rehbere göre sürücü belgesi bilgileri yüklü yeni tip T.C. kimlik kartını ibraz eden sürücü hakkında bu kapsamda işlem yapılmaz.
İkinci kez ehliyetsiz yakalanmak cezayı artırır mı?
Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi, sürücü belgesi olmadan araç kullanmanın tekrarı için artırılmış bir tutar öngörmez. Her tespit ayrı bir ihlal olarak değerlendirilir ve her seferinde 40.000 TL ceza uygulanır; aracı kullandıran işletene de her olayda ayrıca ceza verilir. Ehliyetsiz kullanımın tehlikeli sürüş, alkol veya trafik kazasıyla birleşmesi hâlinde ise Türk Ceza Kanunu hükümleri ayrıca gündeme gelebilir.
Ehliyetsiz araç kullanma cezasına nasıl itiraz edilir?
Trafik idari para cezasına, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine trafik cezasına itiraz dilekçesiyle başvurulabilir; bu süre içinde başvurulmazsa karar kesinleşir. Dilekçede kararın hangi yönden hukuka aykırı olduğu, örneğin geçerli bir sürücü belgesi bulunduğu hâlde ehliyetsizlik tespiti yapıldığı, delilleriyle birlikte açıkça gösterilmelidir.
Cezanın süresinde indirimli ödenmesi, kişinin itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. Ekonomik durumu uygun olmayan kişi için cezanın, ilk taksiti peşin ödenmek koşuluyla bir yıl içinde dört eşit taksitte ödenmesine karar verilebilir.
Ehliyetsiz araç kullanmak trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu oluşturur mu?
Türk Ceza Kanunu’nun 179. maddesi ehliyetsizliği trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun unsuru olarak saymaz; bu nedenle ehliyetsiz araç kullanmak tek başına bu suçu oluşturmaz. Maddenin ikinci fıkrasına göre ulaşım aracını kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare eden kişi dört aydan iki yıla kadar; üçüncü fıkrasına göre alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli şekilde araç kullanamayacak hâlde olmasına rağmen araç kullanan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ehliyetsiz sürücü bu şekilde araç kullanırsa idari para cezasının yanında ceza soruşturması da başlatılabilir.
Ehliyetsiz sürücünün alkol almış olması cezasını etkiler mi?
Evet. Ehliyetsiz araç kullanma cezasına ek olarak alkollü araç kullanma nedeniyle ayrı bir idari para cezası uygulanır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesine göre hususi otomobili 0,50 promilin, diğer araçları 0,20 promilin üzerinde alkollü kullanan sürücüye ilk ihlalde ayrıca 25.000 TL idari para cezası verilir; bu ceza 40.000 TL’lik ehliyetsizlik cezasıyla birlikte uygulanır. Alkol oranı 1,00 promilin üzerindeyse sürücü hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu’nun 179. maddesinin üçüncü fıkrası uygulanır.
Ehliyetsiz birine araç vermek suç mudur, araç sahibi sorumlu tutulur mu?
Ehliyetsiz birine araç kullandırmak Türk Ceza Kanunu’nda ayrı bir suç olarak düzenlenmemiştir; Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesine göre idari para cezası gerektirir. Sürücü aracın işleteni değilse, aracın sürülmesine izin veren işletene tescil plakası üzerinden 40.000 TL ceza verilir.
Kaza hâlinde araç sahibi, sigorta şirketinin ödediği tazminat için rücuya da maruz kalabilir. Araç sahibi bu rücu taleplerine karşı hukuki yollara başvurabilir; ancak ehliyetsiz kişiye araç vermenin sorumluluğunu taşır.
Ehliyetsiz birinin yaptığı kaza sigorta tarafından karşılanır mı?
Zorunlu trafik sigortası, üçüncü kişilere verilen zararları karşılar. Ancak sigorta şirketi ödediği tazminatı ehliyetsiz sürücüden veya araç sahibinden rücu edebilir. Sigorta şirketinin ödeme yapmadığı durumlarda ise zararı ehliyetsiz sürücü ve araç sahibi kendileri karşılamak zorunda kalabilir.
Ehliyetsiz sürücünün kazasında sigortaya başvurmak zorunlu mu?
Evet. Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca zarar gören, zorunlu trafik sigortası sınırları içindeki talebi için dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmalıdır. Sigorta kuruluşu başvuruyu 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamazsa veya verilen cevap talebi karşılamazsa zarar gören dava açabilir ya da tahkime başvurabilir.
Kasko sigortası ehliyetsiz sürücü için geçerli midir?
Kural olarak hayır. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5.4 maddesi, aracın gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kişilerce kullanılması sırasında meydana gelen zararları teminat dışında sayar; bu nedenle kasko, ehliyetsiz sürücünün kullanımı sırasındaki kazadan doğan hasarı karşılamaz. Hasarın ehliyetsizlikle bağı yoksa sonuç değişebilir: Yargıtay, kazadan sonra olay yerine gelen kişilerin araca verdiği zarar yüzünden açılan kasko davasının reddini bozmuş, bu hasarın kaza hasarından ayrılarak teminatın incelenmesini istemiştir. Böyle bir durumda iki hasarı ayıran olay yeri tutanağını ve fotoğrafları sigortacıya sunun.
Ehliyetsiz sürücünün kazasında trafik sigortası poliçesi iptal edilir mi?
Zorunlu trafik sigortası genel şartları, ehliyetsiz sürücünün kaza yapmasını poliçenin iptal sebebi olarak saymaz. Bu hâlin sonucu, sigortacının zarar görene ödediği tazminatı Genel Şartların B.4 maddesi uyarınca sigortalı işletene rücu edebilmesidir.
Ehliyetsiz sürücüyle kazaya karışan mağdur tazminat alabilir mi?
Evet. Zarar gören, kusurlu ehliyetsiz sürücüden maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesine göre aracın işleteni de kural olarak bu zarardan sorumludur; yaya veya hatır için taşınmayan yolcu gibi üçüncü kişinin işletene başvurmak için sürücünün kusurunu ispat etmesi gerekmez. İşleten, 86. maddeye göre ancak kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan doğduğunu, kendisinin ve sürücünün kusursuz olduğunu ve kazayı etkileyen bir araç bozukluğu bulunmadığını ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Kazaya karışan başka bir aracın işleteni ise aracındaki hasar için 89. madde uyarınca karşı tarafın kusurunu veya araçtaki bozukluğu ispat etmelidir; bedensel zararında da sorumluluk kural olarak kusur oranına göre belirlenir. Hatır için karşılıksız taşınan kişinin yaralanması veya ölümünde ise 87. madde uyarınca genel hükümler uygulanır. Kusurlu ehliyetsiz sürücü, karşı tarafın sağlık masrafları ve diğer zararları için tazminat ödemekle yükümlü olur; kendi sağlık masrafları ise genel sağlık sigortası kapsamında karşılanabilir.
Ehliyetsiz sürücü kaza yerinden kaçarsa ne olur?
Karayolları Trafik Kanunu’nun 7574 sayılı Kanun’la değiştirilen ve 27 Şubat 2026’da yürürlüğe giren 81. maddesine göre, anlaşma hâli dışında zabıtanın izni olmadan ve zaruret yokken kaza yerinden ayrılan sürücüye 46.000 TL idari para cezası verilir; ölümlü veya yaralanmalı kazada olay yerinden ayrılan sürücüye ayrıca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür. Kendini idare edemeyecek durumdaki yaralıya yardım etmeyen ya da durumu derhâl ilgili makamlara bildirmeyen kişi, Türk Ceza Kanunu’nun 98. maddesi uyarınca bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Olay yerinin zorunlu bir hâl olmaksızın terk edilmesi, zorunlu trafik sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesine göre sigortacıya ödediği tazminatı sigortalıya rücu etme hakkı da verir.
Ehliyetsiz sürücü kaza yaparsa araç trafikten men edilir mi?
Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi, ehliyetsiz araç kullanılması nedeniyle aracın trafikten men edilmesini öngörmez; bu ihlalin yaptırımı sürücüye ve aracın sürülmesine izin veren işletene verilen idari para cezasıdır.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.