Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, eşdeğer parça mutabakatı imzalayan araç sahibinin trafik sigortacısından aracının orijinal parçayla onarılmasını isteyebileceğini kabul etti. Daire 20 Mayıs 2025 tarihli kararında sigortacının gerçek zarardan sorumlu olduğunu belirterek araç sahibi lehine verilen hakem kararını onadı. Karar 2020’deki bir kazaya ve 4 Aralık 2021’den önceki Genel Şartlar metnine ilişkindir; sonraki metinler hak sahibinin onayına açık bir sonuç bağlıyor.
Yargıtay eşdeğer parça mutabakatına rağmen hakem kararını neden onadı?
Daire, sigortacının bütün temyiz itirazlarını tek bir gerekçe paragrafında karşıladı ve mutabakat itirazına bu paragrafın içinde cevap verdi:
Karar metninden
“Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, her ne kadar davacı tarafça onarımın eş değer parçalarla yapılmasına dair mutabakat imzalanmış ise de davalı taraf gerçek zarardan sorumlu olup davacının aracını orjinal parça ile onarılması talep etme hakkı olduğunun anlaşılmasına göre karar usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.”
Daire’ye göre onarımın eşdeğer parçayla yapılacağını kabul eden imza, sigortacının gerçek zarardan sorumluluğunu daraltmadı. Gerekçe tek cümledir. Daire mutabakatın metnini, kimin hazırladığını veya hangi parçaları kapsadığını tartışmadı. Hüküm oy birliğiyle kuruldu:
Hüküm fıkrası
“Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA,”
Sigorta şirketi eşdeğer parçayla onarım için hangi itirazlarla temyize gitti?
Davacının aracı 7 Ağustos 2020’de, davalı şirketin zorunlu trafik sigortasıyla sigortalı bir aracın karıştığı kazada hasar gördü. Araç sahibi hasar bedeli ve değer kaybı için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurdu. Talebini önce 100 TL olarak gösterdi, sonra ıslahla 39.990 TL’ye yükseltti. Sigortacı kusuru ve zararı kabul etmedi.
Uyuşmazlık Hakem Heyeti başvuruyu kabul etti ve 34.990 TL hasar bedeli ile 5.000 TL değer kaybına hükmetti. İtiraz Hakem Heyeti faiz türünü ticari faizden yasal faize çevirdi, vekâlet ücretini 5.998,50 TL’den 5.100 TL’ye indirdi. Sigortacının diğer itirazlarını reddetti.
Sigortacı temyiz dilekçesinde aracın servisle yapılan anlaşma sonucu anahtar teslim 20.000 TL’ye onarıldığını ve bu tutarın davacı tarafından ödendiğini ileri sürdü. Araç sahibinin ödemediği parça bedelleri için indirim farkı isteyemeyeceğini savundu. Katma değer vergisi (KDV), ekspertiz ücreti ve vekâlet ücretine de itiraz etti; değer kaybının yaptığı ödemeyle karşılandığını belirtti. Kararda kazanın oluşu, kusur oranı ve mutabakatın metni yer almıyor.
Trafik sigortacısı hasar bedelinde neden gerçek zarardan sorumludur?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 85. maddesi, motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına yol açtığında işletenin doğan zarardan sorumluluğunu düzenler. KTK’nin 91. maddesi işletenlere bu sorumluluğu karşılayacak zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırma yükümlülüğü getirir. Trafik sigortacısı, sigortalısının bu sorumluluğunu poliçe limitleri içinde üstlenir.
KTK’nin 90. maddesine göre zorunlu trafik sigortası kapsamındaki tazminatlar Kanun’da öngörülen usul ve esaslara tabidir. Kanun’da düzenlenmeyen hususlarda Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Anayasa Mahkemesi 17 Temmuz 2020 tarihli, E. 2019/40, K. 2020/40 sayılı kararıyla bu maddedeki genel şartlara yapılan iki atfı iptal etti; karar 9 Ekim 2020’de Resmî Gazete’de yayımlandı.
Daire gerekçesinde Genel Şartlara veya Anayasa Mahkemesi kararına atıf yapmadı. Sorumluluğun ölçüsünü gerçek zarar olarak koydu ve araç sahibinin orijinal parçayla onarım isteme hakkını bu ölçüye bağladı.
Kaza tarihindeki Genel Şartlar eşdeğer parça için ne öngörüyordu?
Kararda poliçenin yapıldığı tarih yer almıyor; Genel Şartlara göre uygulanacak metin poliçe tarihine göre belirlenir. Kaza tarihinde, 20 Mart 2020’de yayımlanıp 1 Nisan 2020’de yürürlüğe giren değişiklikle oluşan metin yürürlükteydi. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın B.2 maddesinin 2.1 fıkrasına göre hasar gören parça, onarılamıyorsa veya eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parçayla değişim imkânı yoksa orijinaliyle değiştirilirdi. Eşdeğer parça mümkünken sigortacının bilgisi ve onayı olmadan orijinal parça takılırsa sigortacının sorumluluğu eşdeğer parça bedeliyle sınırlanıyordu.
Genel Şartlar eşdeğer parçayı, orijinal parçayla kıyaslanarak uygunluğu belgelendirilmesi gereken parça olarak tanımlar. Daire, gerekçesinde Genel Şartlar hükmünü tartışmadan sigortacının gerçek zarardan sorumlu olduğunu belirtti.
Aynı Daire 17 Şubat 2025 tarihli, E. 2023/4296, K. 2025/2543 sayılı kararında da bir İtiraz Hakem Heyeti kararını onadı; o dosyada trafik sigortası limiti ödenmiş, kalan zarar karşı aracın kasko poliçesindeki ihtiyari mali mesuliyet teminatından istenmişti. O dosyada heyet, orijinal parça yerine başka parçayla hesap yapılabilmesi için sigortacının hasarlı parçaların zaten orijinal olmadığını veya mevzuata uygun eşdeğeri bulunduğunu ispatlaması gerektiğini kabul etmişti. Bu kabule göre hasarlı parçanın kazadan önce orijinal olup olmadığı sonucu değiştirir; her dosyada orijinal parça bedeline hükmedilmez.
2021’den sonra yapılan poliçelerde hak sahibinin onayı eşdeğer parçaya izin verir mi?
Evet, sonraki metinler bu onaya açıkça sonuç bağlar. Genel Şartlar’ın bu fıkrası önce 4 Aralık 2021 tarihli ve 31679 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yeniden yazıldı ve aynı gün yürürlüğe girdi. Hasar gören orijinal parça onarılamıyorsa orijinal parçayla değiştirilir. Hak sahibinin onayı alınmışsa veya orijinal parçayla değişim imkânı yoksa eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parça kullanılır. Onayın alındığını veya orijinal parça imkânı bulunmadığını sigortacı ispat eder.
12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanıp 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklik bu kuralı korudu ve fıkrayı yeniden yazdı.
Hasar gören parça zaten orijinal değilse kural tersine döner. 1 Temmuz 2026 metnine göre böyle bir parça onarılamıyorsa yeniden kullanılabilir ya da eşdeğer parçayla, bu imkân yoksa orijinal parçayla değiştirilir. Eşdeğer parça imkânı varken orijinal parça takılırsa sigortacının sorumluluğu eşdeğer parça bedeliyle sınırlıdır. Değişim imkânının bulunduğunu da sigortacı ispat eder. Her iki durumda araçta oluşan kıymet artışı tazminattan indirilemez.
Bu karar, 4 Aralık 2021’den önce yapılmış bir poliçeye ve o dönemin Genel Şartlar metnine ilişkindir. Genel Şartlara göre sonradan yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdikleri tarihten sonra yapılan sigorta sözleşmelerine uygulanır. Bu nedenle 4 Aralık 2021 ile 1 Temmuz 2026 arasında yapılan poliçelerde 2021 metni, 1 Temmuz 2026’dan sonra yapılan poliçelerde 2026 metni esas alınır. İki metin de hak sahibinin onayına sonuç bağlar.
Bu poliçelerde imzalı bir eşdeğer parça mutabakatı, sigortacının ispat edeceği hak sahibi onayı olarak ileri sürülebilir. Bu not hazırlanırken, imzalı bir mutabakatı bu anlamda hak sahibi onayı sayan bir Yargıtay kararı bulunamadı.
Eşdeğer parça mutabakatı imzaladıysanız orijinal parça farkını nasıl istersiniz?
Önce karşı aracın trafik sigortası poliçesinin yapıldığı tarihi belirleyin; uygulanacak Genel Şartlar metni buna göre değişir. 4 Aralık 2021’den sonra yapılan poliçelerde hak sahibinin onayı eşdeğer parça kullanımına izin verir. Ardından mutabakatın hangi tarihte ve hangi parçalar için imzalandığını kontrol edin. Mutabakatın bir örneğini, eksper raporunu, servis faturasını ve takılan parçaların listesini isteyin. Faturada hangi parçanın eşdeğer olarak takıldığını, eksper raporunda hasarlı parçanın kazadan önce orijinal olup olmadığını karşılaştırın. Orijinal parça ile takılan eşdeğer parça arasındaki fiyat farkı hasar farkı bedeli olarak istenir.
Farkı önce karşı aracın trafik sigortacısından yazılı olarak isteyin. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesine göre şirket başvuruyu kısmen veya tamamen reddederse ya da on beş iş günü içinde yazılı cevap vermezse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir. Kanundaki parasal sınırı aşan hakem kararlarına karşı, bildirimden itibaren on gün içinde sigorta tahkim kararına itiraz yoluna gidilebilir.
Aracı kendi kasko poliçenizle onarttıysanız parça ve servis şartlarını kasko poliçesi belirler; bu talep kasko eksik ödeme başvurusu olarak ilerler. Karşı aracın sigortacısına yöneltilen hasar farkı ve trafik kazası tazminatı taleplerinde dosyanın sonucu poliçe tarihine, mutabakatın kapsamına ve hasarlı parçanın kazadan önceki niteliğine bağlıdır.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.