Onarım faturası sunulmasa da katma değer vergisini (KDV) ödeyen ve ödeyeceği muhakkak olan sigortalının hasar bedelinde KDV payı gerçek zarara dahildir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 17 Aralık 2025’te, fatura aslı yok diye tazminatı KDV hariç hesaplayan Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararını oy birliğiyle bozdu. Bozmanın gerekçesi yalnız KDV yönüne ilişkindir; Daire sigortalının diğer temyiz itirazlarını reddettiği için hakem heyetinin iskonto indirimi bozma sebebi yapılmadı.
Yargıtay KDV hariç hesaplanan hasar tazminatını hangi gerekçeyle bozdu?
Daire, sigortacının gerçek zarardan sorumlu olduğunu belirtti ve fatura aslının sunulmamasını KDV’yi hesaptan çıkarmak için yerinde bir gerekçe saymadı. Kararın gerekçesi şöyledir:
Karar metninden
“Sigortacı, sigorta ettirenin gerçek zararını karşılamakla yükümlüdür”
“İtiraz Hakem Heyetince; fatura aslı sunulmadığından KDV dahil edilmeden hesaplama yapılması gerektiği gerekçesiyle davalı vekilinin anılan yönlere ilişkin itirazlarının kabulüne karar verilerek KDV hariç bedel üzerinden karar verilmiştir.”
“Oysa; KDV ödeyen ve ödeyeceği muhakkak olan davacının gerçek zararına KDV oranı dahildir.”
“Bu itibarla İtiraz Hakem Heyetince; KDV miktarının da içerisinde bulunduğu bedelden sorumlu olduğu gözetilerek karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile anılan yöne ilişkin itirazın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.”
Daire’ye göre sigortacı, KDV miktarını da içeren bedelden sorumludur. Hüküm iki ayrı bentten oluşur; biri itirazların bir kısmını reddeder, diğeri hakem heyeti kararını bozar:
Hüküm fıkrası
“Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,”
“Yukarıda (2) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,”
Kararın gerekçe bölümünde bentler ayrıca numaralandırılmamış ve yalnız KDV yönü tartışılmıştır. Daire ayrıca peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya iadesine ve dosyanın mahkemeye gönderilmesine karar verdi.
Sigorta şirketi hasar bedelinden KDV’yi hangi itirazla düşürmüştü?
Davalı sigorta şirketi aracı, adı karar metninde “Genişletilmiş […] Sigorta Poliçesi” biçiminde kısmen gizlenen bir poliçeyle teminat altına almıştı. Araç 29 Aralık 2021’de karıştığı trafik kazasında hasar gördü. Daire’nin gerekçesi, sigortalı araçta meydana gelen hasarı ve sigorta ettirenin gerçek zararını esas alır. Poliçe türünün adı tam görünmediğinden kararın hangi araç sigortası ürününe ilişkin olduğu metinden kesin olarak anlaşılmaz.
Davacı, sigortacının yaptığı ödemenin gerçek zararı karşılamadığını ileri sürdü ve 100 TL ile başlattığı talebini ıslahla 170.173,14 TL’ye yükseltti. Sigorta şirketi, ödeme yaparak sorumluluğunu yerine getirdiğini ve KDV’den sorumlu olmadığını savundu. Uyuşmazlık Hakem Heyeti 24 Ağustos 2022’de talebi kabul etti; 170.173,14 TL maddi hasar tazminatına 24 Şubat 2022 temerrüt tarihinden itibaren ticari avans faizi işletti.
Sigorta şirketinin itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyeti iskonto ve KDV itirazlarını kabul etti. Tazminatı 83.277,87 TL bakiye hasar onarım bedeline indirdi ve 86.895,27 TL’lik talebi reddetti. Reddedilen tutarın ne kadarının KDV, ne kadarının iskonto olduğu kararda ayrıca yazılmamıştır. Davacı, fatura sunulmasa da sigortacının KDV’den sorumlu olduğunu ve gerçek zarardan iskonto yapılamayacağını ileri sürerek kararı temyiz etti.
Fatura aslı sunulmazsa sigortacı KDV ödemekten kaçınabilir mi?
Bu kararda fatura aslının yokluğu, KDV’nin hesaptan çıkarılması için yeterli görülmedi. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 1459. maddesi sigortacının, sigortalının uğradığı zararı tazmin edeceğini düzenler. Daire de poliçenin genel ve varsa özel şartları içerdiğini düzenleyen TTK 1425’e değinerek sigortacının gerçek zarardan sorumlu olduğunu belirtti. Kararda poliçe şartlarında KDV’yi dışlayan bir hükümden söz edilmedi; hakem heyetinin tek gerekçesi fatura aslının sunulmamasıydı.
Daire, KDV’nin tazminata girip girmeyeceğini faturanın dosyada bulunmasına değil, sigortalının KDV’yi ödemiş ya da ödeyeceğinin muhakkak olmasına bağladı. Onarım bedeli KDV ile birlikte ödeniyorsa KDV hariç tazminat, zararın bu kısmını karşılıksız bırakır. Ölçüt, araç hasar bedelinde gerçek zarar hesabının bir uygulamasıdır.
İlke bir koşula bağlıdır: KDV’yi ödeyen ve ödeyeceği muhakkak olan sigortalı. Davacının ödediği KDV’yi vergi indirimi yoluyla geri alıp alamayacağı bu dosyada tartışılmadı. Karar bu ayrım hakkında bir değerlendirme içermez.
Hakem heyetinin iskonto indirimi de bozma sebebi yapıldı mı?
Hayır. Daire’nin gerekçesi yalnız KDV yönünü tartıştı ve hüküm fıkrası davacının diğer temyiz itirazlarını reddetti. Temyiz dilekçesinde KDV dışında yalnız iskonto itirazı bulunduğundan, reddedilen itirazın bu olduğu kararın yapısından anlaşılır; iskonto indirimi bozma sebepleri arasında yer almadı.
Daire, iskontoya yönelik itirazı neden reddettiğini açıklamaz. Bu yüzden karardan servis veya parça iskontosu hakkında genel bir kural çıkmaz; dosyadaki iskonto oranının ve dayanağının ne olduğu da metinde yer almaz.
İtiraz hakem heyetinin KDV kararı Yargıtay’a nasıl taşınır, bozmadan sonra ne olur?
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi sigorta tahkiminde iki aşamalı bir inceleme öngörür. Kanun’da belirlenen parasal sınır ve üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem kararına, Komisyonca bildiriminden itibaren on gün içinde bir kez itiraz edilebilir. Bu sigorta tahkim kararına itiraz başvurusunu, Komisyonun bu iş için oluşturduğu itiraz hakem heyeti inceler.
İtiraz üzerine verilen karara karşı temyiz yolu, uyuşmazlık tutarı Kanun’daki ayrı parasal sınırı aşıyorsa açıktır. Kanun bu sınırların Üretici Fiyatları Endeksi artış oranını aşmamak üzere artırılabileceğini de öngörür. Tahkim süresinin dolmasından sonra karar verilmesi, talep edilmeyen şey hakkında karar verilmesi ve hakemlerin yetkisini aşması gibi hâllerde ise temyiz yolu her durumda açıktır.
Bu dosyada Daire temyiz dilekçesini kabul edip esasa girdi ve hakem heyeti kararını KDV gerekçesiyle bozdu. Bozma, Daire’nin KDV hakkındaki gerekçesi gözetilerek yeni bir karar verilmesini gerektirir. Bozmadan sonra hükmedilen tutar ve dosyanın nasıl sonuçlandığı bu karardan anlaşılmaz.
Hasar ödemesinden KDV kesilen sigortalı tahkime hangi belgelerle gider?
Önce sigorta şirketine yazılı başvurun ve cevabını saklayın. Sigortacıya başvurup talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgeleyen kişi Komisyona gidebilir; şirketin on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de yeterlidir. Başvuruda şu belgeler işe yarar:
- Ekspertiz raporunu ekleyin ve KDV’nin dahil ya da hariç gösterildiği kalemleri işaretleyin.
- Şirketin ödeme dekontunu ve KDV’yi düştüğünü gösteren yazıyı veya hesap dökümünü sunun.
- Onarımın yapıldığını ya da yapılacağını gösteren servis iş emrini, teklifini veya varsa faturayı ekleyin.
Son kalem, KDV’yi ödediğinizi ya da ödeyeceğinizin muhakkak olduğunu göstermeye yarar. Daire bu koşulu andı, ancak hangi belgeyle ispatlanacağını açıklamadı. Ödemede iskonto da uygulanmışsa iskonto tutarını ve dayanağını ayrıca sorun. Şirketin KDV’yi ret yazısıyla düşmesi de açıklama yapmadan eksik ödemesi de talebin kısmen olumsuz sonuçlandığını gösterir; dekont ve yazışma, hasar reddi ve eksik ödeme itirazının da dayanağıdır.
Uyuşmazlık önceden mahkemeye ya da Tüketici Sorunları Hakem Heyetine taşınmışsa, 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesi gereği aynı uyuşmazlık için Komisyona başvuru yapılamaz. Bu nedenle trafik kazası kaynaklı hasar uyuşmazlıklarında tahkim, tüketici hakem heyeti ve mahkeme arasındaki seçim ilk başvurudan önce yapılır.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.