Yargıtay 4. Hukuk Dairesine göre çelişkili maluliyet raporu bulunan dosyada hükme esas rapor yetkili hastaneden alınmamışsa, yetkili hastaneden yeni rapor alınmadan hüküm kurulamaz. Daire 5 Mayıs 2025 tarihli kararında, yaralanan yayanın sunduğu yüzde 10 oranlı üniversite raporuna karşın yetkili hastaneden alınmamış yüzde 5 oranlı bilirkişi raporuyla verilen itiraz hakem heyeti kararını bozdu. Daire aynı kararda, başvuru sırasında hukuk fakültesinde okuyan ve sonradan mezun olduğu bildirilen zarar görenin geliri araştırılmadan asgari ücretle hesap yapılmasını da eksik inceleme saydı.
Yargıtay çelişkili maluliyet raporlarında hakem heyeti kararını hangi gerekçeyle bozdu?
Daire iki bentte bozma nedeni gösterdi: ilk bentte hükme esas raporun yetkili hastaneden alınmaması ve raporlar arasındaki çelişki, ikinci bentte gelir araştırması yapılmaması. Kararın gerekçesi şöyledir:
Karar metninden
“Hükme esas alınan rapor yetkili hastaneden alınmadığı gibi anılan maluliyet raporları kendi arasında çelişkili olduğundan, çelişki giderilmek üzere yeniden rapor alınması gerekmektedir. Şu durumda İtiraz Hakem Heyetince, davacının kazaya ilişkin tüm tedavi evrakı eklenip (eksik varsa temini ile) dosyada bulunan sağlık kurulu raporları da irdelenmek ve bizzat muayene edilmek suretiyle kaza tarihinde yürürlükte bulunan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uygun olarak ve yukarıda açıklandığı şekilde başka bir üniversite hastanesinden (yetkili hastaneden) oluşturulacak heyetten (davacının yaralanması dikkate alınarak içerisinde ortopedi konusunda uzman doktorun da bulunduğu) gerekçeli, çelişkiyi giderecek yeni bir rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.”
“Davacının gelirinin tespiti bakımından davacının hukuk fakültesinde okuduğu ve daha sonra mezun olduğunun bildirilmiş olmasına rağmen gelire ilişkin hiçbir araştırma yapılmadan eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamıştır.”
Daire, davacı vekilinin temyiz itirazlarını iki bent yönünden de kabul etti ve kararı oy birliğiyle verdi:
Hüküm fıkrası
“Yukarıda (1) ve (2) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,”
“Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,”
Bozma, davacının sunduğu yüzde 10 oranlı raporun doğru olduğu anlamına gelmez. Daire, iki rapor arasındaki farkı başka bir üniversite hastanesinde oluşturulacak heyetin gerekçeli raporuyla çözülmesi gereken bir çelişki olarak gördü.
Yüzde 5 ve yüzde 10 oranlı raporlar karşısında hakem heyetleri ne karar vermişti?
Davacı, 21 Eylül 2021’de zorunlu trafik sigortası bulunan bir aracın çarpmasıyla yaralanan bir yayaydı. Sigorta şirketine yaptığı başvuruya olumlu yanıt alamadığını ileri sürerek Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurdu. Talep belirsiz alacak olarak 50 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ve 405 TL rapor ücretiyle başladı; sürekli iş göremezlik talebi daha sonra 95.804,75 TL’ye artırıldı.
Davacı, bir üniversite tıp fakültesinin adli tıp anabilim dalından alınan 29 Eylül 2022 tarihli raporu sunmuştu. Bu rapor, kaza tarihinde geçerli yönetmeliğe göre yüzde 10 maluliyet belirlemişti. Uyuşmazlık Hakem Heyetinin ara kararla aldırdığı doktor bilirkişi heyeti raporu ise aynı yönetmeliğe göre oranı yüzde 5 buldu. Sigorta şirketi davacının sunduğu raporun hükme esas alınamayacağını, sigortalı araç sürücüsünün kusuru bulunmadığını ve hesabın yüzde 1,8 teknik faizle yapılması gerektiğini savunmuştu.
Uyuşmazlık Hakem Heyeti yüzde 5 oranlı raporu ve asgari ücretle yapılan hesabı esas aldı. Toplam 96.209,75 TL’nin 13 Ekim 2022’den işleyecek yasal faiziyle sigorta şirketinden tahsiline karar verdi. Tarafların itirazları İtiraz Hakem Heyetince reddedildi. Davacı vekili temyizde, ücrete yönelik itirazlarının ve ek rapor isteklerinin davanın daha önce ıslah edildiği ve ikinci kez ıslah yapılamayacağı gerekçesiyle reddedildiğini, davacının artık avukat olduğunu ileri sürdü. Daire ıslah gerekçesini tartışmadı; gelir araştırmasından sonra ek rapor alınmasını istedi.
Sigorta tahkiminde maluliyet raporu hangi hastaneden alınmalı?
Daire’ye göre sürekli iş göremezlik oranını, bağlı olduğu mevzuat uyarınca sağlık kurulu raporu vermeye yetkili bir hastane veya sağlık kuruluşunda oluşturulan uzman doktor heyeti belirler. Heyet, kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuatı uygular. Daire, 20 Şubat 2019’dan sonraki kazalar için bu mevzuatın Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik olduğunu belirtti; 2021 tarihli bu kazada iki rapor da bu yönetmeliğe dayanıyordu.
Dosyadaki sorun uygulanan yönetmelikte değil; hükme esas raporun yetkili hastaneden alınmamasında ve iki rapor arasındaki çelişkideydi. Hakem heyetinin aldırdığı doktor bilirkişi raporu, yetkili bir hastanenin sağlık kurulu raporu değildi. Daire bu nedenle yeni raporun başka bir üniversite hastanesinden alınmasını istedi. Yeni heyette yaralanmanın niteliği gereği ortopedi uzmanı bulunacak, davacı bizzat muayene edilecek, tüm tedavi belgeleri dosyaya eklenecek ve önceki iki rapor tartışılacaktı. Bu oran, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesinde bedensel zararlar arasında sayılan çalışma gücünün azalmasından doğan kaybın hesabına doğrudan girer.
Hukuk öğrencisiyken mezun olan yaralının geliri nasıl araştırılır?
Daire, öğrencinin gelirini belirli bir tutara bağlamadı; zarar görenin öğrenimi ve mezuniyeti bildirildiği hâlde hiçbir araştırma yapılmadan asgari ücretle hüküm kurulmasını eksik inceleme saydı. İtiraz Hakem Heyetinin izleyeceği yolu da kararda üç duruma ayırdı:
- Zarar gören bir işverenin yanında hizmet sözleşmesiyle çalışıyorsa çalıştığı işyerinden ve gerekirse Sosyal Güvenlik Kurumundan işe başlama tarihi araştırılır, gelir ve ödeme belgeleri getirtilir.
- Bağımsız olarak çalışıyorsa ilgili vergi dairesinden kazancına ilişkin belgeler istenir.
- Hiçbir yerde çalışmıyorsa ilgili meslek odaları ve meslek kuruluşlarından, mezuniyet tarihi de gözetilerek mesleğinde ne kadar sürede iş bulabileceği ve yapabileceği işe göre ne kadar ücret alacağı sorulur.
Bu bilgiler toplandıktan sonra daha önce rapor düzenleyen bilirkişiden ek rapor alınacak ve karar bu rapora göre verilecektir.
Sigorta tahkim kararı ne zaman temyiz edilir, bu bozmadan sonra dosya nereye döner?
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi, belirli bir parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem kararına karşı bildirimden itibaren on gün içinde bir defaya mahsus itiraz hakkı tanır. İtiraz üzerine verilen karara karşı ise daha yüksek bir sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda temyiz yolu açıktır. Tutar ne olursa olsun temyiz yolu dört hâlde açıktır. Bu hâller, hakem heyetinin tahkim süresi bittikten sonra karar vermesi, talep edilmeyen bir şey ya da yetkisi dışındaki bir konu hakkında karar vermesi ve tarafların iddiaları hakkında karar vermemesidir.
Parasal sınırlar aynı maddenin yirmi ikinci fıkrası uyarınca güncellenebildiğinden, sigorta tahkim kararına itiraz veya temyiz yolunun açık olup olmadığını dosyanıza uygulanacak güncel sınırla karşılaştırın.
Daire, bozma kararıyla birlikte dosyanın kararın başlığında adı geçen ticaret mahkemesine gönderilmesine karar verdi. Gerekçeye göre yeni maluliyet raporunu alacak, gelir araştırmasını yapacak ve sonucuna göre karar verecek merci İtiraz Hakem Heyetidir. Bozma belirli bir tazminat tutarına hükmetmez; tazminatın artıp artmayacağını yeni rapordaki oran ve araştırma sonunda belirlenen gelir gösterir.
Çelişkili maluliyet raporu ve gelir itirazında hangi belgeler sunulmalı?
Sigorta hakemleri, aynı maddenin on beşinci fıkrası uyarınca yalnız kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir. Bu nedenle maluliyet raporuna itirazı yazılı ve somut kurun: her raporun hangi hastanenin hangi kurulundan alındığını, heyette yaralanmayla ilgili branş uzmanı bulunup bulunmadığını ve muayene yapılıp yapılmadığını gösterin. Acil servis kayıtları, ameliyat ve taburcu belgeleri, fizik tedavi kayıtları gibi tüm tedavi evrakını dosyaya ekleyin.
Gelir yönünden öğrenci belgesini, diplomayı ve mezuniyet tarihini, işe başladıysanız iş sözleşmesini, bordroları ve Sosyal Güvenlik Kurumu hizmet dökümünü sunun. Serbest çalışıyorsanız vergi kayıtlarını, meslek odasına kayıtlıysanız kayıt belgesini ekleyin. Ek raporda bilirkişinin esas aldığı geliri ve bu gelirin hangi tarihten itibaren uygulandığını kontrol edin; yaralanmalı trafik kazasında tazminat hesabı gelir, maluliyet oranı, yaş ve kusur oranı gibi verilere dayanır.
Bu dosyadaki başvuru belirsiz alacak olarak yapılmıştı. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 107. maddesi, 31 Temmuz 2026’da yayımlanıp aynı gün yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun’la kaldırıldığından bugün belirsiz alacak davası açılamaz. 7589 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin onuncu fıkrası uyarınca, 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davalarında 107. madde uygulanmaya devam eder. Alacağın bir kısmıyla açılan davada talep, HMK 109/4 uyarınca aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sonuna kadar artırılabilir. Artırım hakkı bir kez kullanılabildiğinden, trafik kazası tazminat dosyalarında artırılacak tutarı yeni maluliyet raporu ve gelir araştırması sonuçlandıktan sonra belirlemek, bu hakkın eksik kullanılmasını önler.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.