Emniyet kemeri müterafik kusur indirimi, kemer takmamak ile maluliyete yol açan yaralanma arasında illiyet bağı (nedensellik) varsa yapılabilir; tutanakta kemer takılmadığının yazması tek başına yetmez. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, takla atan araçta arka koltukta yolculuk ederken sağ el bileği kırılan ve kemer takmadığı tutanakla belirlenen bir yolcunun sigorta tahkim dosyasında bu bağın bulunmadığını kabul etti. Daire, 4 Mayıs 2026 tarihli kararıyla yüzde 20 müterafik kusur indirimi yapılan İtiraz Hakem Heyeti kararını bozdu.
Yargıtay emniyet kemeri indirimini hangi gerekçeyle bozdu?
Daire, yolcunun kemer takmamasını maluliyete yol açan yaralanmanın vücuttaki yeriyle karşılaştırdı. Kararın ilgili bölümünde önce Uyuşmazlık Hakem Heyetinin gerekçesi aktarılır, ardından Daire’nin değerlendirmesi gelir:
Karar metninden
“Uyuşmazlık Hakem Heyetince, kaza tespit tutanağında davacının emniyet kemeri takmadığının belirlendiği buna göre zararın artmasında katkısının bulunduğu gerekçesiyle hesaplanan tazminattan %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılarak hüküm tesis edilmiş, İtiraz Hakem Heyetince de davacı vekilinin itirazı reddedilmiştir.”
“Ancak emniyet kemeri takmaması ile davacının maluliyetinin oluştuğu yaralanma bölgesi arasında illiyet bağı bulunmadığından, tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.”
Daire, tutanaktaki kemer tespitini tartışmadı. İndirimi, kemersizlik ile sağ el bileğindeki kırık arasında illiyet bağı bulunmadığı için hukuka aykırı buldu. Davacının diğer temyiz itirazları reddedildi ve hüküm oy birliğiyle şu fıkrayla kuruldu:
Hüküm fıkrası
“Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,”
Emniyet kemeri takmamak tazminatı neden azaltabilir?
Kemer takmamak kazayı doğurmasa da yaralanmanın ağırlığını etkileyebilir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 52. maddesi bu durumu düzenler. Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş, zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmışsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Zarar görenin bu katkısına müterafik kusur denir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 78. maddesi sürücü ve yolcuların emniyet kemerini usulüne uygun kullanmasını zorunlu tutar. Madde, 27 Şubat 2026 tarihli ve 33181 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7574 sayılı Kanun’la başlığıyla birlikte yeniden düzenlendi. Kemer zorunluluğu değişiklikten önce de vardı; Daire 29 Ocak 2025 tarihli bir kararında, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150. maddesiyle birlikte, otomobili kemer takılması zorunlu araçlar arasında saydı. Aynı kararda müterafik kusurun bir def’i olmadığı, savunulmasa da resen dikkate alınacağı belirtildi.
Kuralın ihlali indirimi kendiliğinden doğurmaz. TBK 52, zarar görenin davranışının zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmasını arar; kemer dosyalarında bu etki, kemersizlik ile maluliyete yol açan yaralanma arasındaki illiyet bağıdır.
Takla atan araçtaki yolcunun dosyasında hakem heyetleri ne karar vermişti?
Kaza 19 Şubat 2023’te oldu. Davacı, davalı sigorta şirketine Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) ile sigortalı aracın arka koltuğunda yolculuk ediyordu. Araç takla atarak yan yattı; davacı araçta sıkıştı, sonra kendi imkânlarıyla çıktı. Hükme esas alınan maluliyet raporuna göre sağ el bileği kırılan davacı yüzde 5 oranında sürekli iş göremez hâle geldi.
Davacı, sigorta şirketinin kısmi ödeme yaptığını belirterek sürekli iş göremezlik tazminatı ve rapor ücreti istedi; talebini yargılama sırasında 390.409,62 TL’ye yükseltti. Uyuşmazlık Hakem Heyeti talebi kısmen kabul etti. Tutanakta kemer takılmadığının belirlenmesini esas alarak hesaplanan tazminattan yüzde 20 müterafik kusur indirimi yaptı ve 194.478,02 TL sürekli iş göremezlik tazminatının 27 Eylül 2023’ten işleyecek yasal faiziyle ödenmesine karar verdi. İtiraz Hakem Heyeti tarafların itirazlarını reddetti.
Davacı vekili hatır taşıması ve müterafik kusur indirimlerine, indirimlerin sıralamasına ve vekâlet ücretine itiraz ederek kararı temyiz etti.
Tutanakta kemer takılmadığı yazıyorsa indirim yine de yapılır mı?
Kemersizliğin yaralanmayı doğurduğu veya ağırlaştırdığı anlaşılıyorsa yapılabilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 29 Ocak 2025 tarihli kararında (E. 2023/2639, K. 2025/1220) sigortalı araçta yolcu olan davacı yüzünden yaralanmıştı. Daire, kemer takmadığını bu yaralanmadan çıkardı ve kemer takmamanın zararın artmasına katkısını gözeterek “Dairemizin yerleşik uygulamasına göre” yüzde 20 indirim yapılması gerektiğini belirtti. İndirim yapmayan karar, sigortacının temyizi üzerine bu gerekçenin yanında maluliyet raporu ve hatır taşıması yönlerinden de bozuldu.
Aynı Daire 30 Nisan 2025 tarihli kararında (E. 2023/11665, K. 2025/6920) ise indirimi kabul etmedi. O dosyada yolcunun burnu yaralanmıştı; ancak tutanakta kemer durumu belirlenmemişti, yolcu araçtan fırlamamıştı ve kemer takılsaydı zararın daha alt düzeyde kalacağı dosyada sabit değildi. İncelenen 2026 kararında kemer takılmadığı tutanakla belirlenmişti, ancak maluliyet el bileği kırığından doğduğu için bağ kurulamadı.
Yüzde 20 oranı TBK 52’de yazmaz; kanun yalnız hâkime indirim yetkisi verir. Üç karar birlikte okunduğunda sonuç tek bir olguya bağlanmıyor: yüz bölgesindeki yaralanma iki dosyada farklı sonuç verdi, el bileği kırığında ise illiyet bağı kurulamadı.
Bozma kararı tahkim dosyasında kemer indirimini nasıl etkiler?
Bozma yalnız kemer indirimine dayanıyor. Hatır taşıması indirimine, indirimlerin sıralamasına ve vekâlet ücretine yönelik itirazlar kararın (1) numaralı bendinde genel bir gerekçeyle reddedildi; bu nedenle karar hatır taşıması konusunda bir ilke koymuyor. Daire dosyanın mahkemeye gönderilmesine ve peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya iadesine karar verdi.
Dosya Yargıtay’a sigorta tahkimindeki itiraz ve temyiz yoluyla geldi. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi, kanundaki tutar sınırına ulaşan uyuşmazlıklarda hakem kararına, Komisyonca bildirimden itibaren on gün içinde bir defaya mahsus itiraz hakkı tanır. Daha yüksek sınırı aşan uyuşmazlıklarda ise itiraz üzerine verilen karara karşı temyiz yolu açıktır. Yargıtay kararı yalnız dosyanın mahkemeye gönderilmesine hükmediyor; bozmadan sonra kararı hangi heyetin hangi usulle yeniden vereceğini açıklamıyor.
Uyuşmazlık Hakem Heyeti kemer indirimini, yaralanmalı trafik kazası tazminat hesaplama sonunda bulunan tutardan düşmüştü. Yeniden verilecek kararda bozma gerekçesi izlenirse bu yüzde 20’lik indirim hesaptan çıkar; Yargıtay kararı yeni tutarı göstermez.
Kemer indirimine karşı yolcu hangi olgulara dayanabilir?
Maluliyete yol açan yaralanmanın hangi vücut bölgesinde olduğunu ve nasıl oluştuğunu tedavi evrakıyla netleştirin; bu kararda indirimi bozduran olgu, maluliyetin el bileği kırığından doğmasıydı. Kaza tespit tutanağında kemer durumunun nasıl belirtildiğini ve yolcunun araçtan fırlayıp fırlamadığını kontrol edin.
Sigortacı kemer nedeniyle indirim savunursa, kemer takılsaydı zararın daha az olacağının dosyada sabit olup olmadığını sorun ve bilirkişi raporunda bu bağın tartışılmasını isteyin. Hatır taşıması indirimi TBK 51’e, kemer indirimi TBK 52’ye dayanır; Daire 29 Ocak 2025 tarihli kararında ikisini ayrı bentlerde inceledi. Sürücünün kendi aracını devirdiği tek taraflı kazada yolcu tazminatı istenirken de bu iki indirim ayrı tartışılır.
Yolcu, sigorta şirketine başvuruyu, tahkim başvurusunu ve itirazı kendisi yapabileceği gibi trafik kazası tazminatı dosyalarında vekil aracılığıyla da yürütebilir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.