Yargıtay 4. Hukuk Dairesine göre eksik ödenen değer kaybında toplam kayıp, aracın kaza öncesi hasarsız ve onarım sonrası ikinci el değerleri arasındaki farka göre belirlenir. Daire 17 Şubat 2025 tarihli kararında, sigorta şirketinin değer kaybı için 100.000 TL ödediği bir dosyada, onarım sonrası değeri hiç tespit etmeyen bilirkişi raporuyla hüküm kurulamayacağını belirtti. Daire, bakiye olarak yalnız 25.000 TL’ye hükmedilen dosyada itiraz hakem heyeti kararını davacının temyizi üzerine bozdu.
Yargıtay eksik ödenen değer kaybında hakem heyeti kararını hangi gerekçeyle bozdu?
Daire, hükme esas alınan raporun değer kaybını kendi yerleşik ölçütüne göre hesaplamadığını ve onarılmış aracın değerini hiç göstermediğini tespit etti. Kararın gerekçesi şöyledir:
Karar metninden
“Ancak, raporda davaya konu aracın kazadan sonra onarılmasından sonraki değeri belirlenmediği gibi değer kaybı Dairemiz kriterlerine uygun bulunmayan usulle belirlenmiştir.”
“Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince; yeni bir bilirkişiden aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespit edilmesinden sonra, aradaki farkın hesaplanarak değer kaybı miktarının bulunması hususunda ayrıntılı, denetime elverişli rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yetersiz bilirkişi raporuna itibar edilerek yazılı şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.”
Kararı oy birliğiyle veren Daire, davacının temyiz itirazını kabul etti:
Hüküm fıkrası
“Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,”
Bozma, davacıya belirli bir tutarın ödenmesine hükmetmez. Değer kaybının yeni bir bilirkişi raporuyla fark yöntemine göre yeniden hesaplanmasını ve kararın bu rapora göre verilmesini ister.
Değer kaybı hesabında onarım sonrası ikinci el değeri neden belirlenmelidir?
Daire’nin tanımına göre değer kaybı, aracın kazada hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış hâldeki değeri arasındaki farktır. Bu farkı bulmak için iki ayrı tespit gerekir: aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ve tamir edildikten sonraki ikinci el satış değeri. Bilirkişi her iki değeri belirlerken aracın markasını, yaşını, modelini ve hasar gördüğü kısımları dikkate alır.
Bu dosyadaki rapor yalnız birinci değeri, yani aracın kaza tarihindeki ikinci el değerini 1.500.000 TL olarak belirlemişti. Onarım sonrası değeri göstermeden, emsallere göre 100.000 TL ile 150.000 TL arasında bir aralıktan söz ederek değer kaybını 125.000 TL kabul etmişti. Daire bu raporla kurulan hükmü eksik incelemeye dayalı saydı ve yeni raporun “ayrıntılı, denetime elverişli” olmasını istedi.
Trafik sigortası limiti dolunca değer kaybı kasko poliçesindeki ihtiyari mali sorumluluk teminatından nasıl istendi?
Kaza 15 Haziran 2021’de iki aracın karıştığı bir çarpışmaydı ve davacının aracında 408.982,54 TL hasar oluştu. Karşı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası), 29 Temmuz 2021’de 43.000 TL ödedi ve araç başına teminat limiti doldu. Kalan zarar, karşı aracın kasko poliçesindeki 1.000.000 TL limitli ihtiyari mali sorumluluk (İMM) teminatından karşılandı.
Kasko sigortacısı İMM teminatından 23 Kasım 2021’de 365.981 TL hasar bedeli, 13 Ocak 2022’de ise 100.000 TL değer kaybı ödedi. Davacı, aracının kaza tarihinde 2.000.000 TL değerinde olduğunu ve daha önce hasarı bulunmadığını belirterek bu ödemenin gerçek değer kaybını karşılamadığını ileri sürdü. Sigorta şirketine yaptığı ek başvuru reddedilince fazlaya ilişkin hakkını saklı tutarak 100 TL ile tahkime başvurdu, talebini daha sonra ıslahla 250.000 TL’ye yükseltti.
Sigorta şirketi, ödemenin ekspertiz raporuna göre yapıldığını, hesaplamada genel şart hükümlerinin esas alınması gerektiğini ve kaza tarihinden itibaren faiz istenemeyeceğini savundu.
Değer kaybı tahkiminde hakem heyetleri ne karar vermişti?
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi, sigorta uyuşmazlıklarının Sigorta Tahkim Komisyonu yoluyla çözülebilmesini düzenler. Madde, belirli bir parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem kararına itiraz, daha yüksek bir sınırın üzerindekilerde de itiraz üzerine verilen karara karşı temyiz yolu tanır. Bu dosyada Uyuşmazlık Hakem Heyeti, trafik sigortası limiti dolduğu için ilave değer kaybının İMM teminatından karşılanması gerektiğini kabul etti. Bilirkişinin bulduğu 125.000 TL’den ödenen 100.000 TL’yi düşerek 25.000 TL’ye, 11 Mayıs 2022’den işleyecek yasal faiziyle hükmetti.
İtiraz Hakem Heyeti, davacının rapora yönelik itirazlarını soyut buldu ve yeni bilirkişi incelemesine gerek görmedi. Aynı kararda sigorta şirketinin sunduğu ibranamenin geçerli şekil koşullarını taşımadığını, başvuranın eski vekili tarafından onun bilgisi dışında düzenlendiğini ve bu ibranameye dayanan ödemenin sigorta şirketine iade edildiğini de belirtti; Yargıtay bu konuyu ayrıca tartışmadı. Heyet itirazları önce kesin olarak reddetti, 1 Şubat 2023 tarihli ek kararla ise kararını temyiz yolu açık olmak üzere yeniden kurdu.
Daire dosyanın mahkemeye gönderilmesine karar verdi; gerekçeye göre İtiraz Hakem Heyeti yeni bir bilirkişiden fark yöntemine uygun rapor alarak sonucuna göre karar verecektir. Bakiyenin artıp artmayacağını, bu raporun kaza öncesi ve onarım sonrası değerler arasında bulduğu fark belirler.
Eksik ödenen değer kaybında bilirkişi raporuna itirazda nelere bakılmalı?
Bu kararda sonucu belirleyen, onarılmış aracın piyasa değerinin hiç araştırılmamasıydı. Daire, kısmi ödemeden sonra kalan değer kaybının istenebilmesinin koşullarını ayrıca tartışmadı; yalnız bakiyenin hesabına esas alınan raporun yöntemini denetledi. Benzer bir dosyada bilirkişi raporu geldiğinde önce kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el değerlerinin ayrı ayrı belirlenip belirlenmediğine bakın. Bu değerler belirlenirken aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımların dikkate alınıp alınmadığını kontrol edin.
Rapor yalnız kaza öncesi değeri veriyorsa ya da bir tutar aralığından tahminle sonuca varıyorsa itirazınızda bu kararın aradığı fark yöntemini somut olarak gösterin. Aracın kazadan önce hasarsız olduğunu gösteren kayıtları, servis ve onarım faturalarını, değişen ve boyanan parçaların listesini dosyaya ekleyin.
Değer kaybı ödemesi bir ibraname karşılığında teklif ediliyorsa metnin hangi kalemleri kapsadığını kontrol edin. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 111. maddesine göre tazminat miktarına ilişkin olup yetersizliği açıkça belli olan bir trafik kazası ibranamesi, yapıldığı tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir.
Trafik sigortasına yöneltilen taleplerde KTK’nin 97. maddesi, dava veya tahkimden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmasını şart koşar. Sigorta on beş gün içinde cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava veya tahkim yolu açılır. Maddi zarar talepleri KTK 109 uyarınca zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılda, her hâlde kaza gününden başlayarak on yılda zamanaşımına uğrar. Zarar, ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suçtan doğmuşsa o süre uygulanır.
Bu karar 2021’deki bir kazaya ve kasko poliçesindeki İMM teminatına ilişkindir. Trafik sigortasında değer kaybının tespiti ise 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğiyle yeniden düzenlendi; değişiklik 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştı. Buna göre değer kaybını, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (SEDDK) belirlediği usulle atanan sigorta eksperi tespit eder. Eksper, kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki farkın yanında aracın kullanılmışlık düzeyini ve geçmiş hasar durumunu da dikkate alır.
Kalan değer kaybının sigortaya mı, kasko İMM teminatına mı yoksa kusurlu sürücüye mi yöneltileceği, poliçe limitleri ve yapılan ödemelerle birlikte araç değer kaybı uyuşmazlıklarında avukat desteği alınırken belirlenebilir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.