Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’ne göre iş gücü kaybı tazminatında asgari ücret, uzmanlık gerektiren belli bir mesleği icra ettiği anlaşılan zarar görenin geliri olarak kabul edilemez. Daire 20 Kasım 2025 tarihli kararında, son işyeri tasfiye hâlinde olan bir dijital baskı makinesi operatörünün gelirini asgari ücret sayan bölge adliye mahkemesi kararını bozdu. Daire, emsal ücret araştırması yapılmasını ve bakiye ömrün PMF 1931 tablosuyla değil, TRH 2010 Yaşam Tablosu’yla belirlenmesini istedi.
Yargıtay asgari ücretle yapılan iş gücü kaybı hesabını hangi gerekçeyle bozdu?
Daire önce bedensel zarar hesabında gelirin nasıl saptanacağını açıkladı:
Karar metninden
“Bedensel zarara ilişkin tazminat hesabı yapılırken gerçek zararın belirlenebilmesi için gelirin doğru şekilde saptanması, hesaplama yapılırken, davacının kaza tarihinden hesap tarihine kadarki gelirini gösteren belgelerin temin edilmesi, bu belgeler ile saptanan gelir üzerinden hesap tarihine kadar elde edilebilecek gelirlerin belirlenmesi, belirlenen gelirler üzerinden, işlemiş (bilinen) dönem zarar hesabının yapılması; işleyecek dönem hesabında ise davacının hesap tarihinde bilinen son gelirinin uygulanması hususları gözönüne alınmalıdır.”
“Dosyadaki tüm belgelerden ve tanık beyanlarında davacının kazadan önce dijital baskı makinesi operatörü olarak çalıştığı anlaşılmaktadır. Uzmanlık gerektiren, belli bir mesleği icra eden kişinin gelirinin asgari ücret düzeyinde olduğu kabul edilemez. Buna göre davacının çalıştığı son iş yerinin de tasfiye halinde olduğu dosya kapsamından anlaşıldığına göre davacının yaptığı işe göre elde edeceği gelire ilişkin emsal ücret araştırması yapılarak tespit edilecek gelirin hesaplamaya esas alınarak karar tarihine en yakın güncel veriler kullanılmak suretiyle hesaplama yapılması ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekmektedir.”
“Somut olayda; davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması için alınan aktüer raporunda; davacının bakiye ömrünün tespitinde PMF 1931 Tablosu kullanılarak tazminat hesabı yapıldığı; mahkemece de bu hesaba göre karar verildiği anlaşılmaktadır. Karar, bu yönüyle hatalı olup bozmayı gerektirmektedir.”
Daire, geçici ödemeye faiz işletilmemesini ve manevi tazminatın az belirlenmesini de bozma nedeni yaptı:
Hüküm fıkrası
“Yukarıda (3), (4), (5) ve (6) numaralı bentlerde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA;”
“Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,”
“20.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.”
Bozma belirli bir tazminat tutarına hükmetmez. Gelirin emsal ücretle yeniden belirlenmesini ve hesabın bu gelir, güncel veriler ve doğru yaşam tablosuyla yeniden yapılmasını ister.
Baskı makinesi operatörünün tazminatı alt mahkemelerde nasıl hesaplanmıştı?
Davacı 3 Nisan 2009’daki trafik kazasında yaralandı. Kararda, kaza nedeniyle yüzde 55 oranında iş göremez hâle geldiği belirtiliyor. Aracın işleteni, sürücüsü ve trafik sigortacısı aleyhine açılan davada geçici ve sürekli iş göremezlik zararı istendi; talepler sonradan ıslahla artırıldı.
Daire uyuşmazlığı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 54. maddesi gereğince bedensel zarar nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemi olarak tanımladı. Bu madde kazanç kaybını ve çalışma gücünün azalmasından doğan kayıpları bedensel zarar kalemleri arasında sayar. Kaza 818 sayılı eski Borçlar Kanunu döneminde gerçekleştiği için Daire manevi tazminatta o Kanun’un 47. maddesini, TBK 56 karşılığıyla birlikte andı.
Hükme esas alınan bilirkişi raporu iki ayrı sonuç veriyordu: davacının asgari ücret düzeyinde kazandığı kabul edilirse zarar 131.546,10 TL, aylık 2.300 TL kazandığı kabul edilirse 341.054,72 TL idi. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi asgari ücretli hesabı esas aldı, davalıların yaptığı ödemeleri düşerek 75.410,46 TL geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatına hükmetti. Bu karar, Yargıtay’ın 5 Ekim 2023’te hükmün kuruluş biçimine ilişkin verdiği usul bozmasına uyularak yeniden kurulmuştu.
Mesleği olan zarar görenin geliri belgelenemezse ne olur?
Davacı tarafı bu dosyada kartvizitleri ve çalıştığı işyerinin kazadan önce bankalara sunulmak üzere düzenlediği gelir belgelerini sundu, aynı işyerinde çalışan kişileri de tanık olarak dinletti. Daire bu delillerden mesleği tespit etti; ancak gelir tutarını kendisi belirlemedi. Son işyeri tasfiye hâlinde olduğu için davacının yaptığı işe göre elde edeceği gelirin emsal ücret araştırmasıyla bulunmasını istedi.
TBK 55, bedensel zararların sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanmasını öngörür; Daire’ye göre gerçek zararın belirlenmesi için gelirin doğru saptanması gerekir. Kazadan önceki kazancı gösteren bordro, işyeri yazısı ve meslekî belgeleri dava dilekçesiyle sunun, aynı işi yapan çalışma arkadaşlarını tanık olarak bildirin. Örneğin işyeri kapanmış bir teknik eleman için mahkeme, aynı işi yapanların kazancını araştırarak geliri belirleyebilir.
Bakiye ömür neden PMF 1931 yerine TRH 2010 tablosuyla belirlenir?
Gelir belirlendikten sonra yaralanmalı trafik kazasında tazminat hesaplama, kaza ile hesap tarihi arasındaki işlemiş dönem ve sonrasındaki işleyecek dönem ayrılarak yapılır. İşleyecek dönemin uzunluğu bakiye ömre bağlı olduğundan kullanılan yaşam tablosu sonucu doğrudan etkiler. Daire’ye göre gerçek zarar hesabı varsayımlara dayandığından gerçeğe en yakın veriler kullanılmalıdır. Daire, “Ulusal Mortalite Tablosu” olarak hazırlanan TRH 2010’u Türkiye’ye özgü ve güncel verileri içerdiği ve yargı mercileri arasında hesap birliği sağladığı için tercih ediyor.
Bu dosyadaki aktüer raporu bakiye ömrü PMF 1931 tablosuyla belirlemişti; Daire bunu ayrı bir bozma nedeni saydı. Yeni hesapta muhtemel bakiye ömür TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre bulunacak, işleyecek dönem ise Yargıtay’ın yerleşik uygulamasındaki progresif rant formülüyle hesaplanacaktır.
Geçici ödeme tazminattan düşülürken faiz nasıl işletilir?
TBK’nin 76. maddesi, iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunan ve ekonomik durumu gerektiren zarar görene hâkimin istem üzerine geçici ödeme yaptırabilmesini düzenler; yapılan geçici ödemeler hükmedilen tazminattan mahsup edilir. Bu dosyada yargılama sırasında 50.000 TL geçici ödemeye karar verilmiş, bu tutar sonunda tazminattan düşülmüştü.
Daire mahsubu yerinde buldu; ancak geçici ödeme tutarı için temerrüt tarihinden ödeme tarihine kadar faiz işletilmemesini hatalı saydı. Geçici ödeme yapılan dosyada, bu tutarın ödendiği tarihe kadar işleyen faizin hükümde ayrıca gösterilip gösterilmediğini kontrol edin.
Bozmadan sonra iş gücü kaybı tazminatı emsal ücretle nasıl yeniden hesaplanacak?
Bölge adliye mahkemesinin yeniden esas hakkında verdiği karar bozulduğu için dosya, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 373. maddesi uyarınca kararı veren bölge adliye mahkemesine döner. Mahkeme tarafları duruşmaya davet edip dinledikten sonra bozmaya uyup uymayacağına karar verir. Direnirse bu kararın temyizi önce bozmayı veren Daire’de incelenir; Daire direnmeyi yerinde görmezse dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gider.
Bozmaya uyulursa mahkeme emsal ücret araştırmasıyla geliri belirleyecek, karar tarihine en yakın güncel verilerle, TRH 2010 tablosu ve progresif rant yöntemiyle yeni bir hesap yaptıracaktır. Raporda çıkan 341.054,72 TL’lik ikinci hesap kendiliğinden hükme esas alınmaz; sonucu, belirlenecek emsal ücret düzeyi gösterir. Mahkeme ayrıca geçici ödeme faizini gözetecek, Daire’nin az bulduğu manevi tazminatı yeniden takdir edecek ve davacı yararına vekâlet ücretini karar tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre belirleyecektir.
Karşı davada davacı aleyhine hükmedilen 2.000 TL manevi tazminata yönelik temyiz ise kesinlik sınırının altında kaldığı için miktardan reddedildi. Kazanç belgesi bulunmayan ya da işyeri kapanmış bir meslek sahibinde emsal ücretin hangi işe göre araştırılacağı, trafik kazası tazminat davalarında bilirkişiye sorulacak soruları belirler.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.