Yargıtay’a göre dur ihtarına uymamak ve kaçmak, aracı polisin üzerine sürmek gibi cebir veya tehdit içermiyorsa görevi yaptırmamak için direnme suçunu oluşturmaz. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 11 Mart 2025 tarihli kararında, yalnız kaçtığı savunması CD kaydının çözümüne ilişkin bilirkişi raporuyla desteklenen sürücünün mahkûmiyetini bozdu. Kaçış ise kural olarak trafik mevzuatındaki idari yaptırımları doğurur; araç kaçış sırasında tehlikeli biçimde kullanılmışsa ayrıca bir trafik suçu gündeme gelebilir.
Yargıtay dur ihtarına uymayan sürücünün mahkûmiyetini hangi gerekçeyle bozdu?
Daire önce suçun yapısını hatırlattı. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 265. maddesindeki suç cebir veya tehdit şeklindeki icrai davranışlarla işlenir. Bu hareketleri içermeyen “pasif direnme fiillerinin bu suçu oluşturmayacağı” da gözetilmelidir. Ardından somut olayı şöyle değerlendirdi:
Karar metninden
“Somut olayda; sanığın, aracı polis memurunun üzerine sürmeyip, yalnızca dur ihtarına uymayarak kaçtığına yönelik savunmasının dosya içerisinde yer alan CD çözümüne ilişkin bilirkişi raporuyla desteklenmesi karşısında, sanığın eyleminin pasif direniş kapsamında kaldığı, görevi yaptırmamak için direnme suçunun unsurları itibarıyla oluşmadığı gözetilmeden İlk Derece Mahkemesince verilen beraat kararının kaldırılarak sanığın mahkumiyetine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.”
Daire’yi sonuca götüren, aracı polis memurunun üzerine sürmediği yönündeki savunmanın dosyadaki bilirkişi raporuyla desteklenmesiydi. Sanığın eylemi kaçmaktan ibaret kaldığı için suçun cebir veya tehdit unsuru gerçekleşmedi.
Hüküm, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 302. maddesi uyarınca, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının bozma yönündeki tebliğnamesine uygun olarak bozuldu:
Hüküm fıkrası
“Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle, sanığın temyiz istemi yerinde görüldüğünden, Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi kararının 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,”
Polisten kaçmak ile aracı polisin üzerine sürmek arasında ne fark var?
Fark, kamu görevlisine karşı cebir veya tehdit kullanılıp kullanılmadığıdır. TCK 265/1, kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanan kişiye altı aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörür. Durmamak ve kaçmak görevliye yönelen bir kuvvet ya da korkutma içermediğinden Yargıtay bu davranışı pasif direnme sayar.
Araç görevliye yöneltildiğinde sonuç değişir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi 29 Mayıs 2023 tarihli kararında (E. 2021/3264, K. 2023/3835), dur ihtarına uymayan sürücünün kendisini kıstıran ekip otolarına kasten çarptığı ve aracı görevlilerin üzerine sürdüğü olayda direnme mahkûmiyetini onadı.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi de 24 Ekim 2023 tarihli kararında (E. 2020/22099, K. 2023/9034) aracın polis memurlarının üzerine sürüldüğü kabul edilen bir olayı inceledi. Daire, saldırı amacıyla kullanılan aracın TCK 6 anlamında silah niteliğinde olduğunu belirtti; aleyhe temyiz bulunmadığından bu yönden bozma yapmadı. TCK 265/4, silahla işlenen direnmede cezanın yarı oranında artırılmasını öngörür.
Kaçış sırasında araç kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı için tehlikeli biçimde kullanılmışsa trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu gündeme gelebilir. TCK 179/2 bu suç için dört aydan iki yıla kadar hapis öngörür.
Bu dosyada sürücü önce beraat edip sonra nasıl mahkûm edildi?
Sanık hakkında görevi yaptırmamak için direnme suçundan açılan davada ilk derece mahkemesi beraat kararı verdi. Bölge adliye mahkemesi ceza dairesi istinaf incelemesinde (E. 2022/1240, K. 2022/1896) bu kararı kaldırdı ve sanığın mahkûmiyetine hükmetti. Sanık, suçun sübut bulmadığını ileri sürüp beraatine karar verilmesini isteyerek hükmü temyiz etti.
Kararda olay tarihi, ilk derece mahkemesinin adı ve bölge adliye mahkemesinin verdiği cezanın miktarı yer almıyor. Daire diğer temyiz nedenlerini yerinde görmedi; bozmayı yalnız suçun unsurlarının oluşmamasına dayandırdı.
Dur ihtarına uymamanın 2026’daki trafik cezası ve ehliyet yaptırımı nedir?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 47. maddesi sürücülere trafik zabıtasının ve yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine uyma yükümlülüğü getirir. Maddeye 27 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7574 sayılı Kanun’la yeni bir fıkra eklendi. Buna göre sabit veya seyir hâlindeki denetimlerde zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçan sürücüye 200.000 TL idari para cezası verilir. Sürücü belgesi altmış gün süreyle geri alınır ve araç altmış gün süreyle trafikten men edilir.
Kaçış olmadan yalnız zabıtanın uyarı ve işaretine uyulmamışsa aynı maddenin ikinci fıkrası 3.000 TL idari para cezası öngörür. Geri alınan sürücü belgesi, altmış günlük süre dolduktan sonra ve KTK kapsamında verilen idari para cezalarının tamamı tahsil edilmişse iade edilir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 5. maddesi, TCK’nin zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerini kabahatlere de uygular. Bu nedenle 200.000 TL’lik ceza, 27 Şubat 2026’dan önceki kaçışlara geriye yürütülemez. Trafik cezasına itiraz için Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca kararın tebliğ veya tefhiminden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Direnme suçundan beraat, kaçış nedeniyle verilen idari yaptırımı ortadan kaldırmaz; Kabahatler Kanunu’nun 15. maddesine göre suçtan dolayı yaptırım uygulanamayan hâllerde kabahatin yaptırımı uygulanır.
Pasif direniş bozmasından sonra bölge adliye mahkemesi ne yapacak?
Daire, dosyanın CMK 304 uyarınca İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına verilmesine karar verdi. CMK 304/2’ye göre bu tür bozmada dosya yeniden incelenmek ve hüküm verilmek üzere bölge adliye mahkemesine gider; Yargıtay, CMK 303’teki davanın esasına hükmetme yetkisini kullanmadı ve beraat kararını kendisi vermedi.
Bölge adliye mahkemesi CMK 307 uyarınca ilgililere bozmaya karşı diyeceklerini sorar; ardından bozmaya uyabilir veya direnebilir. Direnme kararı önce 4. Ceza Dairesine gider; Daire kararını düzeltmezse dosya Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilir. Kararda yalnız sanığın temyizi yer aldığından yeniden verilecek hüküm, önceki hükümdeki cezadan daha ağır olamaz. Bozma kararı beraati kendiliğinden doğurmaz; bölge adliye mahkemesi bozmaya uyarsa suçun unsurlarının oluşmadığı tespitine göre yeni karar verir.
Dur ihtarı nedeniyle direnme suçlamasında savunma hangi kayıtlara dayanır?
Direnme suçlamasıyla karşılaştıysanız olay anını gösterebilecek görüntü kayıtlarının dosyaya alınmasını ve çözümünün bilirkişiye yaptırılmasını isteyin. Tutanaktaki anlatımı bu kayıtla karşılaştırın; kayıt tutanakla çelişiyorsa bunu savunmada açıkça gösterin.
Olay sırasında söylenen sözler de ayrı tartılır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 26 Mart 2024 tarihli kararında (E. 2021/24500, K. 2024/3958) mahkûmiyeti hukuka aykırı buldu. Daireye göre kaçma şeklindeki pasif eylem tek başına direnme suçunu oluşturmuyordu; söylenen sözler de muhatabında ciddi korku ve endişe doğuracak nitelikte değildi.
Yetişkin sanıklar hakkındaki görevi yaptırmamak için direnme davalarına kural olarak asliye ceza mahkemesi bakar. Şüpheli, ilk ifadesi sırasında da dâhil olmak üzere soruşturmanın her aşamasında asliye ceza davalarında müdafi yardımından yararlanabilir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.