Sıfır Araç Teslim Tutanağı İmzası ve Ayıp Hakları 2026

Sıfır araç teslim tutanağı imzalandıktan sonra ayıp hakları bitiyor mu?

Sıfır araç teslim tutanağındaki “eksiksiz teslim aldım” imzası, ayıp haklarını kendiliğinden sona erdirmez. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 10. maddesinin ikinci fıkrası sözleşme sorumluluğunun doğmamasını imzaya değil, tüketicinin sözleşmenin kurulduğu tarihte ayıptan haberdar olmasına veya haberdar olmasının kendisinden beklenmesine bağlar. Bunun dışında kalan ayıplara karşı seçimlik haklar saklıdır.

Kanunda teslim tutanağındaki imzanın sonucunu düzenleyen ayrı bir hüküm yoktur. İmza bu nedenle hak kaybı sebebi değil, delildir: bayi tutanağı, ayıbın teslimde görülebildiğini ve bildirimin geç kaldığını savunmak için kullanabilir. Gizli kalmış bir ayıp için aynı tutanak çoğu zaman aynı ağırlığı taşımaz. Kanunun dört seçimlik hakkı sıfır araç ayıp ve iade yazısında ayrıca anlatılmıştır.

İmzadan önce görünen ayıp ile sonradan çıkan gizli ayıp hukuken nasıl ayrılır?

İki ayrı soru vardır. Birincisi, 6502 sayılı Kanun’un 10. maddesinin ikinci fıkrasındaki ölçüttür: tüketici sözleşmenin kurulduğu tarihte ayıbı biliyorsa ya da bilmesi beklenebiliyorsa sözleşmeye aykırılık doğmaz. Ölçütün referans anı sözleşme tarihidir; teslim anı değildir. Sıfır araçta sipariş veya fatura çoğu zaman teslimden önce düzenlendiği için, teslimde fark edilen bir kusur bu hükümle kendiliğinden kapsam dışına çıkmaz.

İkincisi, teslimde görülebilen ayıbın nasıl ele alınacağıdır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 223. maddesi alıcıdan teslim aldığı malı olağan sürede gözden geçirmesini ve ayıbı satıcıya bildirmesini ister; olağan gözden geçirmeyle anlaşılamayan ayıp ise sonradan ortaya çıkınca hemen bildirilmelidir. Bu hükmün tüketici satışına nasıl uygulanacağı tartışmalıdır. Gün ışığında gözle görülen çizik, ezik veya belirgin renk farkı bu bakımdan risk taşır; boya kalınlığı ölçümüyle ya da sonradan yapılan ekspertizle anlaşılan yeniden boya ise çoğu zaman olağan gözden geçirmeyle anlaşılamayan ayıp tarafında değerlendirilir. Sınırı her olayda hâkim ve bilirkişi çizer.

Sıfır aracı teslim alırken imzadan önce neler kontrol edilir ve tutanağa nasıl yazdırılır?

Teslimde amaç, sonradan “bunu görmeliydiniz” savunmasına yer bırakmamak ve görünen her kusuru kayda geçirmektir. Kanun bir şerh biçimi dayatmaz; aşağıdaki adımlar ispat kolaylığı için ihtiyat önerisidir.

• Aracı gün ışığında ve gölgede, kaporta yüzeylerini yan açıdan bakarak inceleyin.
• Mümkünse boya kalınlığı ölçümü isteyin; her panelin sonucunu ayrı not edin.
• Şase numarasının ruhsat ve faturayla eşleştiğini kontrol edin.
• Bulguları tarih ve saat görünecek biçimde fotoğraflayın veya videoya alın.
• Kusur gördüğünüz yeri tutanağa yazdırın; kayıt yapılmıyorsa imzadan önce “çekincelidir” şerhiyle kendi kopyanıza yazılı not düşün ya da teslimi kabul etmeyin.

Bayi şerh yazmayı reddederse imza atmak yerine teslimi ertelemek, kusuru e-posta veya noter yoluyla bildirmek daha güvenlidir. Boş veya önceden doldurulmuş tutanağı imzalamayın.

İmzadan sonra sıfır araç kusurlu çıkarsa ne yapmalı?

Ayıbı fark ettiğiniz anda aracı aynı hâliyle fotoğraflayın ve kullanımı gereksiz yere artırmayın. Ardından bayiye ve gerekiyorsa üreticiye ayıbı yazılı bildirin; noter ihtarnamesi veya tarih kaydı bırakan e-posta bildirimin ispatını kolaylaştırır.

Ayıp tartışmalıysa dava açmadan önce de mahkemeden delil tespiti istenebilir; bu, aracın o günkü durumunu bilirkişi eliyle kaydettirir. Süreç ayıplı araçta delil tespiti yazısında anlatılır. Bildirimden sonra dönme, ayıp oranında indirim, ücretsiz onarım ve misli ile değişim haklarından biri seçilir; sıfır aracın ayıplı çıkmasında değişim ve tazminat yazısı bu seçimin sonuçlarını işler. Boya hatası bulgusu için sıfır araçta boya hatası notuna bakılabilir. Satıcının genel sorumluluğu ise ayıplı araç satışında satıcının sorumluluğu yazısında yer alır.

İmzalı tutanak varken ayıbın teslimde var olduğunu kim ispat eder?

6502 sayılı Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrası, teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim tarihinde var olduğunu kabul eder; ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıdadır. Karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyorsa uygulanmaz.

Bayi imzalı tutanağa dayanarak ayıbın teslimde görülebildiğini ileri sürüyorsa, bu savunma 6502 sayılı Kanun’un 10. maddesinin ikinci fıkrasına değil, teslimde gözden geçirme ve bildirim yükümlülüğüne ilişkin genel hükümlere ve tutanağın delil değerine dayanır. Tutanakta ilgili kusurun yazılı olup olmadığı, fotoğraflar ve ekspertiz raporu birlikte tartılır; sözleşme tarihinde haberdar olunduğu ileri sürülüyorsa bu iddia da delillerle değerlendirilir. Sonucu mahkeme belirler.

Ayıp bildirimi için süre ve zamanaşımı ne kadardır?

6502 sayılı Kanun’un 12. maddesinin birinci fıkrası, kanunda veya sözleşmede daha uzun bir süre öngörülmedikçe ayıplı maldan sorumluluğu teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına bağlar; ayıp sonradan ortaya çıksa da süre teslimden işler. Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.

Tüketici kanununun ayıplı mala ilişkin maddelerinde ayrı bir ihbar süresi yoktur. Türk Borçlar Kanunu’nun 223. maddesi ise ayıbın uygun sürede, olağan gözden geçirmeyle anlaşılamayan ayıpta anlaşıldığı anda hemen bildirilmesini ister. Bu genel hükmün tüketici satışına nasıl yansıyacağı tartışmaya açık olduğundan, ayıbı vakit kaybetmeden yazılı bildirmek ihtiyatlı yoldur.

Bayi imzayı gerekçe gösterip talebi reddederse hakem heyetine mi mahkemeye mi gidilir?

Yol, uyuşmazlığın değerine göre belirlenir. 6502 sayılı Kanun’un 68. maddesi, parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuruyu zorunlu kılar; sınır her yıl güncellenir ve 2026 sınırları 23 Aralık 2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’deki tebliğle belirlenmiştir. Başvuru tüketicinin yerleşim yerindeki veya işlemin yapıldığı yerdeki heyete yapılabilir.

Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür; mahkeme tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir. Hakem heyetinin görevi dışında kalan davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Heyet kararının uygulanması için tüketici hakem heyeti kararının icrası yazısına, dosyanın hukuki takibi için Ankara tüketici avukatı sayfasına bakılabilir.

Av. Muhammet Ali BEYHAN