Tüketici Hakem Heyeti Kararının İcrası 2026

Tüketici hakem heyeti kararının icrası, karar uygulanmadığında para iadesi, ürün değişimi veya onarım için başvurulabilecek yoldur.

Lehinize karar verilmesi, ödemenin hesabınıza kendiliğinden geçmesini ya da yeni ürünün doğrudan gönderilmesini sağlamaz. Firma yükümlülüğünü yerine getirmiyorsa önce kararın sonuç bölümünde neye hükmedildiği, size düşen bir teslim yükümlülüğü bulunup bulunmadığı ve mahkemenin uygulamayı durdurup durdurmadığı belirlenmelidir.

Tüketici hakem heyeti kararının icrası için ilk adım

İlk adım, kararın gerekçesinden önce hüküm kısmını, yani kimin ne yapacağını belirleyen sonuç bölümünü okumaktır. Bedelin ödenmesine mi, malın ayıpsız misliyle değiştirilmesine mi, yoksa onarıma mı karar verilmiştir? Borçlu olarak hangi şirket veya kişi gösterilmiştir? Ürünü geri vermeniz istenmiş midir? Takip talebi bu cevaplara göre hazırlanır; başvurunuzda istediğiniz ancak kararda kabul edilmeyen talep, mevcut karar üzerinden tahsil edilecekmiş gibi yazılmamalıdır.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 70. maddesine göre karar tarafları bağlar ve ilamların yerine getirilmesi hükümleriyle uygulanır. Sırf firma ödeme yapmadığı için aynı uyuşmazlığın yeniden karara bağlanmasını istemek yerine, eldeki kararın icraya elverişli içeriği değerlendirilir. Genel takip aşamaları için ilamlı icra takibi rehberi ayrıca incelenebilir.

Dosyayı üç soruyla ayırabilirsiniz: Karar para mı, mal teslimi mi, iş yapılması mı istiyor? Karşılıklı iade şartı var mı? Ortada yalnız firmanın itiraz başvurusu mu bulunuyor, yoksa verilmiş bir durdurma kararı da var mı? Firmanın telefonla “itiraz ettik” demesi, bu son sorunun cevabı değildir; ilgili mahkeme belgesi kontrol edilmelidir.

Para iadesi, ürün değişimi ve onarım kararları nasıl uygulanır?

Bu üç sonuç aynı icra işlemiyle yerine getirilmez. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 24, 30 ve 32. maddeleri, sırasıyla taşınır teslimini, bir işin yapılmasını ve para borcunu düzenler. Başvuruda kararın bir örneği kadar, hükmedilen edimin doğru gösterilmesi de önemlidir.

Karar belirli bir tutarın iadesini öngörüyorsa para borcuna ilişkin takip yapılır; icra emrinin tebliğinden başlayan yedi günlük ödeme süresi dikkate alınır. Takibe geçmeden önce hükmedilen tutarı, varsa faiz hükmünü ve sonradan yapılan ödemelerin dekontlarını karşılaştırın.

Ayıpsız misliyle değişim kararı, aynı tutarın ödenmesi anlamına gelmez. Taşınır teslimine ilişkin takipte icra emriyle yedi gün içinde teslim istenir. Karardaki ürün tanımı, marka ve model ile tarafların karşılıklı teslim yükümlülükleri bu nedenle önemlidir.

Onarım kararı ise bir işin yapılmasına ilişkin takip yoluyla uygulanır. Kararda süre gösterilmişse o süreye bakılır; gösterilmemişse işin niteliğine göre başlangıç ve bitiş zamanını icra memuru belirler. Hangi onarımın istendiği, servis kayıtları ve ürünün kimde bulunduğu açık olmalıdır.

Örneğin değişim kararı verilen bir üründe firmanın yalnız eski fatura tutarını teklif etmesi, hükmün bu şekilde yerine getirildiğini kendiliğinden göstermez. Önerilen ödeme ile kararda yazılı yükümlülük karşılaştırılmalıdır. Tersine, para iadesi kararı da tüketiciye aynı takip içinde istediği başka modeli seçme hakkı vermez.

Tablodaki yedi gün, dosyanın o sürede mutlaka sonuçlanacağı anlamına gelmez. Borçluya gönderilen icra emrindeki ödeme veya teslim süresidir. Onarım kararına bu süre otomatik olarak uygulanmaz; ürünün teknik durumu ve hükümdeki işin kapsamı ayrıca önem taşır.

Firma itiraz ederse uygulama durur mu?

İtiraz başvurusu, kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz. 6502 sayılı Kanun’un 70. maddesi uyarınca hâkim, talep üzerine tedbir yoluyla durdurma kararı verebilir. Bu nedenle yalnız itiraz edildiği gerekçesiyle takibin mümkün olmadığı söylenemez; buna karşılık verilmiş bir durdurma kararı da göz ardı edilemez. Kararın hangi işlemleri kapsadığı ve yürürlükte olup olmadığı dosyadan incelenmelidir.

Güncel itiraz süresi, tebliğ tarihinden itibaren iki haftadır. İtiraz, heyetin veya tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine yapılır. Eski kararlar bakımından tarih ayrımı vardır: 7499 sayılı Kanun’un 37. maddesi, geçici 1. maddesi ve 40. maddesi birlikte değerlendirildiğinde iki haftalık süre 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır. Daha önce verilen kararlarda önceki on beş günlük süre geçerlidir.

Geçiş kuralında esas alınan tarih karar tarihidir; sürenin başlaması ise tebliğe bağlıdır. 7499 sayılı Kanun’un 12 Mart 2024’te yayımlanmış olması, ilgili süre değişikliğinin o gün uygulanmaya başladığı anlamına gelmez. Ayrıca karara karşı itiraz süresi ile icra emrinin tebliğinden sonra tanınan yedi günlük ödeme veya teslim süresi birbirinden ayrıdır. Firmanın itiraz dilekçesi, mahkemenin kararı ve tebliğ kayıtları ayrı belgeler olarak saklanmalıdır.

Ürünün geri verilmesi nasıl belgelenir?

Bedel iadesi veya değişim kararı, tüketicinin elindeki ürünü geri vermesini de gerektirebilir. Önce hükümde karşılıklı teslimin nasıl kurulduğuna bakılmalıdır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 97. maddesi, karşılıklı borçlarda ifa isteyen tarafın, daha sonra yerine getirme hakkı bulunmadıkça kendi borcunu yerine getirmiş veya yerine getirmeyi önermiş olmasını arar. Bu genel ilke, somut hüküm okunmadan “ürünü her durumda önce gönderin” şeklinde uygulanmamalıdır.

Ürün elinizdeyse teslim etmeye hazır olduğunuzu, hangi ürünün hangi karar gereğince verileceğini ve önerilen teslim yöntemini yazılı olarak belirtmek ispatı kolaylaştırır. Teslim gerçekleştiğinde ürünün ayırt edici bilgilerini, teslim tarihini, alıcıyı ve teslimin amacını gösteren bir kayıt tutulması yararlıdır. Kargo fişinin yanında gönderi içeriğini ortaya koyan tutanak, fotoğraf ve yazışmaların saklanması da teslim tartışmasını açıklığa kavuşturabilir.

Mal zaten serviste veya firmadaysa yeniden gönderimden önce mevcut servis kabul belgesi bulunmalıdır. “Ürün elimizde değil” denilmesi hâlinde kime, ne zaman, hangi işlem için bırakıldığı somutlaştırılabilir. Bu belgeler her dosyada aynı sonucu doğurmaz; amaç, ödemenin veya değişimin hangi karşılıklı yükümlülüğe bağlı olduğunu görünür kılmaktır.

Başvuru dosyasında hangi belgeler bulunmalı?

İİK’nin 34. maddesine göre ilamların icrası her icra dairesinden istenebilir. 41 ve 58. maddeler çerçevesinde taraflar, talep edilen alacak veya edim ve dayanak belge bilgileri takip talebine yansıtılır. Hazırlık için aşağıdaki belgeler birlikte değerlendirilmelidir; listedeki her yardımcı belgenin her dosyada zorunlu ek olduğu düşünülmemelidir.

• Kararın tam örneği: Tarih, numara, taraflar ve hüküm kısmı okunabilir olmalı; yalnız sonuç ekranının kısa özetiyle yetinilmemelidir.
• Tebliğ kayıtları: Kararın hangi tarihte bildirildiğini ve itiraz süresinin başlangıcını değerlendirmeye yarar.
• Taraf ve hesap bilgileri: Kararda borçlu gösterilen kişinin veya şirketin bilgileriyle ödeme yapılacak hesabın bilgileri hazırlanmalıdır.
• Ödeme ve teslim belgeleri: Kısmi ödeme dekontu, servis fişi, teslim tutanağı ve ilgili yazışmalar kalan yükümlülüğü belirlemeye yardımcı olur.
• Mahkeme belgeleri: Varsa itiraz dosyasındaki durdurma, kaldırma veya esas hakkında verilen kararlar sunulmalıdır.

Dosya açıldıktan sonra doğrudan ödeme veya ürün teslimi gerçekleşirse bu gelişmenin belgeleri de dosyaya bildirilmelidir. Daha önce tahsil edilen tutarın yeniden istenmemesi için dekont ile takip hesabı karşılaştırılmalıdır. Kararın tarafı, karşılıklı iade koşulu veya takip talebinin kapsamı belirsizse bunlar tüketici uyuşmazlıklarında hukuki değerlendirme kapsamında birlikte incelenebilir.

Ödeme yapılmaz veya değişim ürünü bulunmazsa ne olur?

Para borcu süresinde ödenmez ve uygulamayı durduran bir karar bulunmazsa, takibin durumuna göre haciz ve tahsil işlemleri istenebilir. İcra dosyasının açılması paranın kesin veya hemen alınacağı anlamına gelmez. Borçlunun malvarlığı, ödeme durumu ve dosyadaki usul işlemleri fiilî tahsilatı etkiler.

Ürün tesliminde İİK’nin 24. maddesi daha farklı bir yol öngörür. Hükmedilen mal veya misli borçluda bulunuyorsa teslim alınabilir. Bulunmuyorsa kanundaki değer tahsili hükümleri gündeme gelir. Değer kararda yazılı değilse veya uyuşmazlık konusuysa icra memuru haczin yapıldığı tarihteki rayice göre değer belirler; borsa veya ticaret odasından, bulunmayan yerlerde seçilecek bilirkişiden bilgi alınır. Bu değerlendirmeye karşı icra mahkemesine şikâyet hakkı vardır.

Bu düzenleme, her değişim kararında internette görülen en yüksek satış fiyatının doğrudan istenebileceği anlamına gelmez. Firmanın “stok yok” cevabı da tek başına değer hesabını sonuçlandırmaz. Hükmedilen ürün, teslim imkânı ve kanuni değer belirleme aşaması birlikte ele alınmalıdır; yalnız eski fatura tutarının esas alınacağı yönünde otomatik bir sonuç da kurulamaz.

Başvuru masrafları bakımından İİK’nin 15 ve 59. maddeleri önemlidir: Takip giderleri kural olarak borçluya ait olsa da alacaklı istediği işlemin masrafını avans olarak peşinen karşılar. Dosyanın kapsamı bilinmeden sabit toplam masraf veya net tahsil tarihi verilemez. Karar, tebliğ, ödeme, teslim ve mahkeme belgelerini birlikte tutmak, hangi aşamanın eksik kaldığını belirlemeyi kolaylaştırır.

Av. Muhammet Ali BEYHAN