Pert araç rayiç bedeli ve sovtaj itirazı, sigorta teklifindeki piyasa değeri ile hasarlı araç değerinin ayrı denetlenmesini gerektirir. 2026 yılında yürürlüğe giren ekspertiz raporu düzeni nedeniyle eski tarihli açıklamalarla güncel dosyalar birbirine karıştırılmamalıdır.
Pert Araç Rayiç Bedeli ve Sovtaj Bedeli Ne Anlama Gelir?
Pert araç rayiç bedeli, aracın kazanın gerçekleştiği tarihte hasarsız durumda sahip olduğu gerçek piyasa değerini ifade eder. Sovtaj bedeli ise hasarlı aracın mevcut hâliyle taşıdığı ekonomik değerdir. Bu iki kavram aynı değildir. Araç malikinde kalıyorsa, tazminat hesabında piyasa rayici ile sovtaj değerinin nasıl ilişkilendirildiği açıkça gösterilmelidir. Aracın sigortacıya veya üçüncü kişiye devredildiği modelde ise devir karşılığı ile sigorta ödemesinin toplamı ayrıca incelenmelidir.
Sigorta şirketinin teklif yazısında yalnız tek bir toplam rakam bulunması, hesabın doğruluğunu denetlemeyi zorlaştırır. Teklifte kaza tarihi, aracın marka-modeli, donanımı, kilometresi, geçmiş hasarları, rayiç için kullanılan emsaller ve sovtajın kime bırakıldığı anlaşılmalıdır. Araç hasarı ile araç değer kaybı da birbirine karıştırılmamalıdır; araç hasar farkı ayrı bir zarar değerlendirmesidir.
SEDDK’nın 2026/11 sayılı Genelgesine göre 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren ekspertiz raporu düzeni, motorlu araç sigortalarında ekspertiz raporlarının standart şablonlarla hazırlanmasını öngörür. Bu nedenle güncel dosyada raporun hangi şablona ve hangi hasar türüne göre düzenlendiği de kontrol edilmelidir. Eski uygulamaya ait açıklamalar, yeni tarihli kazalara doğrudan taşınmamalıdır.
Araç Hangi Durumda Tam Hasarlı veya Ağır Hasarlı Sayılır?
Tam hasar ve ağır hasar günlük dilde çoğu zaman aynı anlamda kullanılsa da güncel düzenlemede ayrı ölçütlere bağlıdır. SEDDK’nın 2025/12 sayılı Genelgesine göre onarım masrafının KDV dâhil aracın riziko tarihindeki değerini aşması ve aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin eksper raporuyla belirlenmesi durumunda tam hasar gündeme gelir. Tespitin levhaya kayıtlı sigorta eksperi tarafından yapılması gerekir.
Ağır hasarda temel eşik, onarım masrafının aracın olay tarihindeki değerinin yüzde altmışını aşmasıdır. Bunun altında kalan bir onarım bedelinde dahi Genelge ekinde sayılan kritik parçalardan en az birinin zarar görmesi hâlinde eksper, aracın ağır hasarlı olup olmadığını ayrıca değerlendirebilir. Bu sebeple internette sık tekrarlanan tek bir yüzdeye bakarak kesin sonuç çıkarılamaz.
Hasarın niteliği belirlenirken kaza fotoğrafları, servis ve parça teklifleri, eksper raporu ve aracın kaza öncesi durumu birlikte ele alınır. Kaza sonrası yapılacak işlemlerin genel sırası için trafik kazası sonrası yapılması gerekenler rehberi de incelenebilir. Tam veya ağır hasar kaydının tazminat hesabıyla birlikte tescil ve belge sonuçları da vardır.
Pert Araç Rayiç Bedeli Nasıl Belirlenmelidir?
Rayiç değer, yalnızca tek bir ilan fiyatına veya genel bir araç listesine dayanılarak belirlenmemelidir. Aynı marka, model yılı, motor, paket, donanım, yakıt türü ve benzer kilometredeki araçlar karşılaştırılmalı; kaza tarihine yakın piyasa verileri esas alınmalıdır. Aracın bakım geçmişi, özel donanımı ve önceki hasar kayıtları da emsaller arasındaki farkı açıklayabilir.
İlanlar satışın kesinleştiği bedeli göstermediği için tek başına kusursuz kanıt değildir. Buna rağmen çok sayıda doğrulanabilir emsal, teklifin piyasa gerçekliğinden belirgin biçimde ayrılıp ayrılmadığını gösterebilir. Emsal tablosunda ilan tarihi, kilometre, paket, hasar durumu ve fiyat birlikte kaydedilmelidir. Daha sonra silinebilecek ilanların ekran görüntüsü ve bağlantısı tarih bilgisiyle korunmalıdır.
Kasko poliçesinde rayiç değer için açık bir yöntem veya referans bulunuyorsa önce poliçe metni okunmalıdır. Yöntem somut değilse eksper raporundaki dayanakların denetlenmesi önem kazanır. Eksperin veya ekspertiz hizmetinin sorumluluğuna ilişkin genel ayrımlar için ekspertiz şirketinin sorumluluğu yazısı, araç değerlemesiyle ilgili ayrı uyuşmazlıkları anlamaya yardımcı olabilir.
Sovtaj Bedeli Nasıl Hesaplanır ve Kimde Kalır?
Sovtaj, hasarlı aracın kazadan sonraki ekonomik değeridir. Bu değer çoğu kez hasarlı araç için alınan teklifler veya ihale sonuçları üzerinden belirlenir. Ancak teklifin gerçek, güncel ve araçla eşleşen bir alıcı iradesine dayanması gerekir. Dosyada yalnız “sovtaj şu kadardır” ifadesi bulunması, rakamın nasıl oluştuğunu göstermeye yetmez.
Aracın malikinde kalması ile sigorta şirketine ya da bir alıcıya devredilmesi farklı ödeme akışları doğurur. Araç malikte kalıyorsa sovtaj değerinin tazminattan indirilmesi tartışılabilir; buna karşılık araç devredilmişse devir bedelinin kime ve hangi tarihte ödendiği açıklanmalıdır. Malik hem aracı elinde tutup hem de hiçbir indirim olmadan tam rayiç talep ediyormuş gibi bir hesap kurulamaz.
Sovtaj teklifleri karşılaştırılırken vergi, çekme, depolama ve devir masraflarının kime ait olduğu da okunmalıdır. Aracın onarılacağı, hurdaya ayrılacağı veya trafikten çekileceği durumlar birbirinden ayrılır. Kaza nedeniyle aracın kullanılamadığı dönem için doğabilecek başka zararlar ise araç mahrumiyet tazminatı kapsamında ayrıca değerlendirilebilir.
Pert Teklifine İtiraz İçin Hangi Belgeler Toplanmalıdır?
İtiraz dosyasının merkezinde sigorta şirketinin yazılı teklifi, poliçe, eksper raporu ve hesap dökümü bulunur. Bunlara ruhsat, kaza tespit tutanağı, hasar fotoğrafları, servis onarım teklifi, bakım kayıtları ve aracın donanımını gösteren belgeler eklenebilir. Rayiç itirazı varsa aynı özelliklere yakın emsaller; sovtaj itirazı varsa teklif veya ihale kayıtları ayrı başlıklar altında sunulmalıdır.
Belge listesi, “rayiç düşük” gibi genel bir itirazı somutlaştırır. Örneğin emsal araçların farklı paket olması, kilometrelerinin çok yüksek olması veya kaza tarihinden aylar sonra ilan edilmiş bulunması açıklanmalıdır. Araçta sonradan eklenen donanımın değeri ileri sürülüyorsa fatura ve uyumluluk kayıtları korunmalıdır. Kişisel veriler gereksiz yere çoğaltılmamalı; üçüncü kişilere ait bilgiler amaçla sınırlı kullanılmalıdır.
Sigortacıya başvurunun gönderildiğini kanıtlayan kayıt saklanmalı ve talep edilen fark açıkça hesaplanmalıdır. Daha önce imzalanan mutabakat veya ibraname varsa kapsamı gözden geçirilmelidir. Eksik ödeme sonrasında imzalanmış belgelerin etkisi hakkında trafik kazası ibranamesi içeriği tamamlayıcı bir çerçeve sunar.
Sigorta Şirketine Pert Bedeli İtirazı Nasıl Yapılır?
İlk adım, sigorta şirketine yazılı ve belgeli bir itiraz sunmaktır. Başvuruda dosya ve poliçe numarası, kaza tarihi, teklif edilen rayiç, belirlenen sovtaj, aracın kimde kalacağı ve talep edilen düzeltme ayrı ayrı yazılmalıdır. İtirazın amacı yalnız yeni bir rakam istemek değil, hesapta hangi verinin hatalı veya eksik olduğunu göstermektir.
Rayiç yönünden emsal karşılaştırma tablosu; sovtaj yönünden tekliflerin kaynağı ve masraf dağılımı eklenebilir. Eksper raporunun bir örneği istenmeli, güncel SEDDK şablonundaki zorunlu alanların bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Sigorta şirketinin cevabı telefonla verilmişse yazılı nihai cevap talep edilmesi, sonraki başvuru yollarında ispat kolaylığı sağlar.
Trafik sigortası ile kasko uyuşmazlığı aynı hukuki temele sahip değildir. Karşı aracın trafik sigortasından talep, kusur ve teminat sınırıyla bağlantılıyken kasko talebi poliçe hükümlerine dayanır. Genel sigorta başvuru düzeni ve belge yönetimi için araç değer kaybı ve Sigorta Tahkim rehberi benzer usul adımlarını açıklamaktadır.
Sigorta Tahkim Komisyonuna Ne Zaman Başvurulabilir?
Sigorta Tahkim Komisyonuna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması gerekir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca kurulan Sigorta Tahkim Komisyonunun resmî başvuru açıklamasına göre nihai olumsuz cevap verilmişse veya trafik sigortasında on beş gün, diğer branşlarda on beş iş günü içinde cevap alınamamışsa tahkim yolu değerlendirilebilir. Başvurunun hangi sigorta türüne dayandığı bu süre ayrımı için açıkça belirlenmelidir.
Tahkim dosyasında başvuru formu, sigorta şirketine yapılan başvuru ve cevabı, ücret kaydı, eksper raporu, emsal ve sovtaj belgeleri birlikte sunulur. Talep sonucu hesaplanabilir olmalı; yalnız “adil bedel” istenmesi yerine uyuşmazlık miktarı ve dayanakları belirtilmelidir. Aynı uyuşmazlık daha önce mahkemeye veya tüketici hakem heyetine taşınmışsa, 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesi uyarınca Komisyona başvuru yapılamaz.
Hakem incelemesi ağırlıklı olarak dosya üzerinden yürüdüğünden eksik belgenin sonradan mutlaka tamamlatılacağı varsayılmamalıdır. Sigorta ve tazminat süreçlerinin genel hukuki çerçevesi için trafik kazası tazminat davası sayfası da incelenebilir. Somut olayda tahkim ile dava arasında görev, süre ve maliyet yönünden seçim yapılması gerekebilir.
Pert Bedeli Teklifinde En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
En sık hata, teklifin toplamına bakıp rayiç ve sovtaj bileşenlerini ayırmamaktır. Aracın kimde kaldığı, hangi bedelle devredileceği ve masrafların kime ait olduğu anlaşılmadan mutabakat imzalanması uyuşmazlığı büyütebilir. İkinci hata, farklı paket ve kilometredeki ilanları doğrudan emsal kabul ederek gerçekçi olmayan bir talep oluşturmaktır.
Bir diğer hata, tam hasar ile ağır hasarı aynı kavram saymak veya her hava yastığı açılmasını otomatik pert nedeni kabul etmektir. Güncel SEDDK ölçütleri ve eksper değerlendirmesi birlikte okunmalıdır. Ayrıca kazadan sonra aracın depoda beklemesi, çekici ve muhafaza giderleri gibi kalemlerin pert farkıyla aynı hesap içinde eritilmesi de denetimi zorlaştırır.
İtiraz zamanında bütün belgelerin özgün kopyaları korunmalı, sigortacıyla yazışmalar tek dosyada toplanmalıdır. Talebin trafik sigortasına mı kaskoya mı dayandığı, kusur oranı ve teminat sınırı baştan belirlenmelidir. Ankara’daki trafik kazası uyuşmazlıklarına ilişkin kurumsal bilgi için Ankara trafik kazası avukatı sayfası incelenebilir. Hasar tam veya ağır hasar sayılmıyorsa onarım sonrası değer kaybı ayrıca değerlendirilir; bu dosyanın Ankara’daki takibi için Ankara’da araç değer kaybı talebinin takibi sayfasına bakılabilir. Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; sonuç her dosyanın belgelerine göre değişir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.