Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’ne göre aracın birden fazla parçası hasarlıyken değer kaybında hasarlı parçaların yalnız birini inceleyen ve itiraz edilen rapor, sigorta ödemesini yeterli saymaya dayanak olamaz. Daire, 13 Mayıs 2024 tarihli kararında, fotoğraflarda üç parçada hasar görünmesine rağmen raporun yalnız sağ arka çamurluğu esas aldığı bir sigorta tahkim dosyasında başvurunun reddini bozdu. Daire, Tramer (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi) kayıtları ve ekspertiz raporları dosyaya alınarak tüm hasarlı parçalar üzerinden bilirkişi kurulundan yeni rapor alınmasını istedi.
Yargıtay tek parçaya dayanan değer kaybı raporunu hangi gerekçeyle bozdu?
Daire, hükme esas alınan raporun araçtaki hasarın tamamını kapsamadığını ve davacı tarafın itirazlarının cevapsız bırakıldığını tespit etti. Kararın gerekçesi şöyledir:
Karar metninden
“Gerçek zararın, konusunda uzman bilirkişi marifetiyle tespiti, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olması gerekir.”
“Dosya kapsamından; davacının aracının kaza sonrasında çekilen fotoğraflarının incelenmesinde, aracın sağ arka çamurluğunda, sağ arka kapısı ile bagaj kapağında hasarlı bölümlerin bulunduğu, hükme esas alınan 28.12.2021 tarihli bilirkişi raporunda ise söz konusu hasarlı parçalar incelenmeksizin yalnızca aracın sağ arka çamurluk kısmından hasar aldığı kabul edilerek araçta meydana gelen değer kaybının hesaplandığı, davacı vekilinin anılan rapora itiraz ettiği, hakem heyetince ek bilirkişi raporu alınıp davacı vekilinin itirazları karşılanmaksızın, söz konusu rapor benimsenerek davacının bakiye tazminat alacağı olmadığı gerekçesiyle başvurunun reddine karar verildiği anlaşılmıştır.”
“Davacı vekili tarafından itiraz edilen yetersiz bilirkişi raporunun hükme esas alınması ve yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması doğru görülmemiştir.”
Bozmanın nedeni ödenen tutar değil, reddin dayandığı rakamın eksik bir incelemeye dayanmasıydı. Karar oy birliğiyle verildi:
Hüküm fıkrası
“Değerlendirme bölümünde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,”
Hakem heyetleri sigorta şirketinin değer kaybı ödemesini neden yeterli saymıştı?
Kaza 8 Haziran 2021’de iki aracın karıştığı bir çarpışmada meydana geldi; davacıya göre kolluğun düzenlediği tutanakta karşı aracın sürücüsü tam kusurlu bulunmuştu. Davacının aracı onarıldı, davacının aldırdığı ekspertiz raporu değer kaybını 15.000 TL olarak hesapladı. Davacı, karşı aracın zorunlu trafik sigortacısına karşı Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurdu ve şimdilik 100 TL değer kaybı ile 320 TL ekspertiz ücreti istedi.
Sigorta şirketi, 14 Eylül 2021’de 6.186,95 TL değer kaybı ödediğini ve zararın karşılandığını savundu. Uyuşmazlık Hakem Heyetinin aldığı 28 Aralık 2021 tarihli sigorta eksperi raporu, aracın yalnız sağ arka çamurluktan hasar aldığını kabul etti; hasarsız ikinci el değerini 287.500 TL, kaza sonrası değerini 281.500 TL bularak değer kaybını 6.000 TL hesapladı. Heyet, bu ödemeyle davacının bakiye alacağı kalmadığı gerekçesiyle başvuruyu reddetti; İtiraz Hakem Heyeti de raporu yeterli bularak itirazı reddetti.
Davacı, itiraz ve temyizde raporun yalnız çamurluğu esas aldığını ileri sürdü. Davacıya göre sağ arka çamurluk değiştirilip boyanmış, sağ arka kapı onarılmış, sağ arka kapı ile bagaj kapağı sökülüp takılmıştı; bu işlemlerin hepsi Tramer kaydına hasar olarak işlenmişti.
Değer kaybı hesabında hangi hasarlı parçalar dikkate alınır?
Daire’ye göre hesap, kazada hasar gören parçalar tespit edildikten sonra yapılmalıdır. Daire, değer kaybının aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile onarılmış hâldeki ikinci el piyasa değeri arasındaki farka göre bulunacağını hatırlattı. Bu farkın doğru çıkması için hangi parçaların değiştiğinin, boyandığının veya onarıldığının önce tespit edilmesi gerekir; yalnız bir parçaya göre yapılan hesap, onarılmış aracın piyasa değerini olduğundan yüksek, değer kaybını ise eksik gösterebilir.
Benzer bir ölçü sigorta şirketine yapılan başvuruda da aranır. 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklikten sonra Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.5 maddesi eksperin hasar gören kısımları ve geçmiş hasar durumunu da dikkate almasını öngörür. 1 Temmuz 2026 sonrası araç değer kaybı başvurusunda araç hasarı için eksper atanmışsa aynı eksper değer kaybı tespitine de raporunda yer verir.
Kararda Daire, davacının ileri sürdüğü sök-tak işleminin değer kaybına ayrıca etkisini tartışmadı; fotoğraflarda hasarlı görünen sağ arka kapı ile bagaj kapağının incelenmemesini bozma nedeni saydı. Hangi işlemin değeri ne ölçüde düşürdüğünü bilirkişi kurulunun belirlemesi gerekir.
Tramer kaydı ve fotoğraflar değer kaybı dosyasında neyi gösterir?
Tramer kaydı, aracın sigortaya bildirilen hasar geçmişini gösterir. Daire, aracın hasarlı fotoğraflarının, alınan ekspertiz raporlarının ve tramer kayıtlarının dosyaya getirilmesini açıkça istedi. Bu belgeler birlikte, raporun incelemediği parçaların gerçekten kazada hasar gördüğünü ispatlamaya yardımcı olur. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi sigorta hakemlerinin yalnız kendilerine verilen evrak üzerinden karar vereceğini öngördüğünden, bu belgelerin başvuruya eklenmesi gerekir.
Onarımdan önce aracın her hasarlı bölümünü yakın ve geniş açıyla fotoğraflayın. Servisten değişen, boyanan, onarılan ve sökülüp takılan parçaları ayrı ayrı gösteren onarım dökümünü isteyin ve bunu Tramer kaydındaki hasar bilgisiyle karşılaştırın. Bu dosyada davacının itirazı, onarımdan sonra düzenlenen kesin eksper raporunda yazan işlemlerle bilirkişi raporu arasındaki farka dayanıyordu.
Tek parçaya dayanan bilirkişi raporuna nasıl itiraz edilir?
İtirazınızda raporun incelemediği parçaları tek tek sayın ve her biri için fotoğraf, ekspertiz raporu veya Tramer kaydına dayanın. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 281. maddesi taraflara, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin tamamlattırılmasını, belirsizliklerin açıklattırılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteme hakkı tanır. 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesi ise Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde HMK hükümlerinin sigorta tahkiminde kıyasen uygulanacağını öngörür.
HMK 282’ye göre hâkim, bilirkişinin görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Uyuşmazlık Hakem Heyeti itirazınızı karşılamadan raporu benimserse itiraz yoluna bakın. Uyuşmazlık tutarı 5684 sayılı Kanun’daki sınırı aşıyorsa, kararın Komisyonca bildiriminden itibaren on gün içinde vereceğiniz sigorta tahkim kararına itiraz dilekçesinde aynı eksikliği açıkça tekrar edin. Sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesindir. Bu dosyada davacı, raporun eksikliğini itiraz ve temyiz dilekçelerinde aynı gerekçeyle ileri sürmüştü; Daire de itirazların karşılanmamasını bozma nedenleri arasında saydı.
Bozmadan sonra değer kaybı hangi bilirkişi kuruluyla yeniden hesaplanacak?
Daire, raporun makine ve otomotiv mühendisi ile sigorta eksperinden oluşan bir bilirkişi kurulundan alınmasını istedi. Kurul önceki raporu da değerlendirmeli; raporu gerekçeli, ayrıntılı, denetime elverişli ve itirazları karşılayacak biçimde hazırlamalıdır. Daire’ye göre İtiraz Hakem Heyeti bu rapora göre karar vermelidir; peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davacıya iadesine de hükmedildi.
Yeni hesapta fark yöntemi aynı kalır; değişen, farkın hangi parçalara göre bulunacağıdır. Bakiye alacak bulunup bulunmadığı, ödenen 6.186,95 TL’nin yeni hesaplanacak değer kaybını karşılayıp karşılamadığına bağlıdır; Daire, eksik ödenen değer kaybı hesabında da aynı fark yöntemini esas alır. Tahkim başvurusu veya araç değer kaybı davası hazırlanırken ilk kontrol edilecek nokta, raporun kazada hasar gören parçaların hepsini inceleyip incelemediğidir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.