Kamu aracının çarptığı kazada tazminat, aracı işleten kamu kuruluşundan ve kuruluşun zorunlu sigortacısından istenir; dava idari mahkemede değil, adli yargıda açılır. Belediye otobüsü, polis aracı veya başka bir kamu aracı için özel kişilerin araçlarından farklı bir yargı yolu yoktur. Dava öncesinde sigortacıya yazılı başvuru yapılır; iki yıllık süre zararı ve sorumluyu öğrenmekle, on yıllık süre ise kazayla başlar.
Kamu aracının çarptığı kazada tazminat kimden istenir?
Belediye, il özel idaresi, genel veya katma bütçeli idare, kamu iktisadi teşebbüsü ve diğer kamu kuruluşlarına ait araçların neden olduğu zararlarda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 106. maddesi işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümlerin uygulanmasını öngörür. Yani kamu aracı, özel araçla aynı kurallara bağlıdır.
Ölüm veya yaralanmada 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesinin birinci fıkrası, aracın bağlı olduğu teşebbüs sahibini de işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutar; bu sorumluluk, aracın teşebbüsün ticaret unvanı veya işletme adı altında ya da teşebbüsün düzenlediği biletlerle işletilmesine bağlıdır. Müteselsil sorumluluk, zararın tamamını sorumlulardan birinden isteyebileceğiniz anlamına gelir. Dava işleten kamu kuruluşuna ve zorunlu sigortacıya yöneltilir; bunlar aynı davada birlikte yer alabilir.
Muhatabı belirlemek için kazaya karışan aracın plakasını ve hangi kuruluşa ait olduğunu kaza tutanağından ya da araç üzerindeki işaretlerden tespit edin. Araç belediye şirketi gibi ayrı bir tüzel kişiliğe bağlıysa işleten ile bağlı olduğu teşebbüs sahibi farklı kişiler olabilir.
Kamu aracında işleten kimdir, idare her zaman sorumlu olur mu?
İşleten, aracı kendi adına ve hesabına kullanan veya kullandıran kişidir; kamu aracında bu çoğu zaman aracı hizmetinde kullanan kuruluştur. İşleten kavramının ayrıntısı trafik kazasında işleten sorumluluğu yazısında anlatılmıştır.
İdarenin sorumluluğu mutlak değildir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 86. maddesi uyarınca işleten, kendisinin veya sürücü gibi eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru bulunmadığını ve araçtaki bozukluğun kazaya etki etmediğini ispat ederek mücbir sebebe, zarar görenin ağır kusuruna veya üçüncü kişinin ağır kusuruna dayanıp sorumluluktan kurtulabilir. İspat yükü işletendedir; sürücünün kusuru da işletenin kurtulmasını engeller.
İşleten kurtulamasa bile zarar görenin kusuru varsa hâkim durum ve şartlara göre tazminattan indirim yapabilir. Örneğin yayanın yaya geçidi dışından karşıya geçtiği bir kazada, kusur oranı bilirkişi raporuyla belirlenir ve indirim bu orana bağlı olarak yapılır. Bu kural araç kamu kuruluşuna ait olduğunda da uygulanır.
Belediye otobüsü veya polis aracı çarparsa dava hangi mahkemede açılır?
Dava adli yargıda açılır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin birinci fıkrası, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebep olduğu zararlar dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesini düzenler. Hüküm 2011 değişikliğiyle bu hâle gelmiştir; bu yazıdaki yargı yolu 2011 sonrasındaki kazalar için anlatılmaktadır.
Zarar gören bir kamu görevlisi olsa da kural değişmez; aynı maddeye göre bu durum adli yargı yolunu engellemez.
Yetkili mahkeme için kanun iki seçenek tanır: sigortacının şubesinin veya sözleşmeyi yapan acentenin bulunduğu yer mahkemesi ya da kazanın meydana geldiği yer mahkemesi. Ankara’da yaşıyor ve kaza başka ilde olduysa kaza yeri mahkemesi yerine sigortacının Ankara şubesinin bulunduğu yer mahkemesi tercih edilebilir; seçim dosyanın delillerine ve pratik koşullara bağlıdır. Yol çukuru gibi araç karışmayan bakım kusurları ayrı bir konudur; bu tür zararlar için yoldaki çukur kazasında belediyeye açılan tazminat davası ayrı kurallara tabidir.
Aracın yolcusu olarak yaralandıysanız taşıma sözleşmesine dayanan haklarınız otobüs kazasında yolcu tazminatı yazısında farklı bir çerçevede anlatılır; bu yazı aracın dışındaki üçüncü kişiyi esas alır.
Kamu aracının zorunlu trafik sigortası var mı, sigortaya nasıl başvurulur?
Var. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 106. maddesi, kamu kuruluşlarını 85. maddenin birinci fıkrasındaki sorumluluklarını karşılamak üzere, 101. maddedeki şartları taşıyan milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlü kılar. Poliçeyi hangi şirketin düzenlediğini kuruluştan yazılı olarak sorabilirsiniz.
Sigorta limitleri içindeki talep için dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru gerekir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi sigortacıya on beş gün cevap süresi tanır. Bu sürede yazılı cevap gelmezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da tahkime başvurulabilir.
Tahkim yolu zorunlu sigortalardan doğan uyuşmazlıklar için açıktır. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi, mevzuatla zorunlu tutulan sigortalarda şirket tahkim sistemine üye olmasa bile hak sahiplerinin Sigorta Tahkim Komisyonu’ndan yararlanabilmesini sağlar. Başvuru ile ilgili ayrıntılı dava süreci trafik kazası tazminat davası yazısında yer alır.
Kamu aracı kazasında tazminat davası için süre ne kadardır?
Maddi tazminat için 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesi iki ayrı süre öngörür. Zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz günden itibaren iki yıl, her hâlükârda kaza gününden itibaren on yıl geçtiyse talep zamanaşımına uğrar. Hangi sürenin önce dolduğuna bakılır.
Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunundaki zamanaşımı daha uzunsa, maddi tazminat için de o uzun süre geçerlidir. Zamanaşımı yükümlüye karşı kesildiğinde sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır; açılan davanın tarihini bu yüzden not edin.
Bu bölüm maddi tazminat süresini anlatır. Genel süre kuralları ve hesaplamanın ayrıntıları için trafik kazasında zamanaşımı yazısına bakılabilir.
Kamu aracı kazasında dava açmadan önce hangi belgeler toplanır, ödeme teklifi imzalanır mı?
İlk iş, kuruluşun adını, aracın plakasını ve sürücüyü kaza anında belirlemektir. Ardından şu belgeleri toplayın:
- Kaza tutanağı ve varsa kolluk veya savcılık dosya bilgileri.
- Araç plakası, işleten kurum ve sigorta poliçesi bilgisi.
- Tedavi evrakı, epikriz ve çalışma gücü kaybını gösteren raporlar.
- Sigortacıya yaptığınız yazılı başvurunun tarihli örneği.
Kazanın hemen ardından yapılacak işler trafik kazası sonrası ne yapılmalıdır yazısında sıralanmıştır.
İdareden veya sigortacıdan gelen ödeme teklifini belgeleri toplamadan imzalamayın. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 111. maddesi sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar; yetersiz ya da fahiş olduğu açıkça anlaşılan uzlaşma ise iki yıl içinde iptal edilebilir. İbra metninin etkileri trafik kazası ibranamesi yazısında ayrıca açıklanır.
Kamu aracı kazalarında muhatap, yargı yolu ve sigorta başvurusu birlikte planlanmalıdır; bu sürecin dava dosyası olarak yürütülmesi Ankara trafik kazası avukatı hizmetinin kapsamındadır.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.