Yakalama kararı nasıl kaldırılır diye soruyorsanız, önce emri hangi makamın verdiğini belirleyin; kanunda kaldırma için ayrı bir başvuru usulü yoktur. Emrin amacı kişi yargı önüne getirilerek ortadan kalkar, bu yüzden uygulamadaki yol çoğu zaman emri veren makama başvurmak ve gerekirse kendiliğinden teslim olmaktır.
Yakalama emri nedir, CMK 98’e göre kim çıkarır?
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 98. maddesi yakalama emrini, çağrıya gelmeyen, kendisine ulaşılamayan veya kaçan kişiyi yargı önüne getirmek için verilen emir olarak düzenler. Emri kimin vereceği, dosyanın hangi aşamada olduğuna göre değişir.
Soruşturmada çağrıya uymayan ya da çağrı yapılamayan şüpheli için Cumhuriyet savcısının istemiyle sulh ceza hâkimi karar verir. Savcının tutuklama istemi reddedilmişse, bu karara itiraz üzerine itiraz mercii de yakalama emri düzenleyebilir. Çağrıya gitmemenin sonuçlarını ifadeye çağrıldım gitmezsem ne olur sorusunda ayrıca bulabilirsiniz.
Yakalanmışken kaçan şüpheli veya sanık ile kaçan tutuklu ya da hükümlü hakkında savcı ve kolluk da yakalama emri düzenleyebilir. Kovuşturma aşamasında kaçak sanık için emri hâkim veya mahkeme verir; mahkeme bunu kendiliğinden yapabileceği gibi savcının istemiyle de yapabilir. Duruşmaya gelmeyen sanığın durumu sanık duruşmaya gitmezse başlığında ayrıca anlatılır.
Emirde kişinin açık eşkâli, biliniyorsa kimliği, yüklenen suç ve yakalandığında nereye götürüleceği yazılır. Anayasa’nın 19. maddesi ise hâkim kararı olmadan yakalamayı yalnızca suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mümkün kılar.
Hakkımda yakalama kararı var mı, nasıl öğrenilir?
En güvenilir yol, bir müdafiin soruşturma dosyasını incelemesidir. CMK’nin 153. maddesine göre müdafi dosya içeriğini inceleyebilir ve belgelerin örneğini harçsız alabilir.
Bu yetki sınırsız değildir. Soruşturmanın amacını tehlikeye düşürecekse savcının istemiyle hâkim kararıyla ve yalnızca CMK 153/2’de sayılan suçlarda kısıtlanabilir. Kısıtlama varsa dosyadaki yakalama emrini göremezsiniz; böyle bir karara karşı izlenecek yol soruşturma dosyası kısıtlılık kararına itiraz başlığında anlatılır.
Kanunda yakalama emrinin varlığını sorgulamaya yarayan ayrı bir usul düzenlenmemiştir. UYAP veya e-Devlet ekranında kayıt görünmemesi bu yüzden emrin bulunmadığını göstermez. Ekranda bir şey görmediğiniz için ifade veya duruşma çağrılarını beklemeye devam etmeyin; dosyayı müdafi ya da savcılık aracılığıyla sorun.
Yakalama kararı nasıl kaldırılır, hangi makama başvurulur?
CMK 98’de emrin kaldırılması için ayrı bir başvuru usulü tanımlanmamıştır. Uygulamada başvuru, emri düzenleyen makama yapılır: soruşturmada savcılık üzerinden sulh ceza hâkimliğine, kovuşturmada dosyanın bulunduğu mahkemeye.
Kanunun açıkça çözdüğü durum, emre konu işlemin yerine getirilmesidir. CMK 90/6’ya göre emrin amacı ortadan kalkarsa mahkeme, hâkim veya savcı emrin derhâl iadesini ister. İfade vermek için çıkarılmış bir emirde kişinin ifadesinin alınması bu sonucu doğurabilir; diğer emirlerde başvuru gerekir.
Başvuru reddedilirse hâkim kararlarına karşı itiraz yolu açıktır. CMK’nin 267 ve 268. maddelerine göre itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie yapılır. Yakalanmış kişi için ise yakalama sebebi ortadan kalkarsa Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği’nin 17. maddesi uyarınca savcı emriyle derhâl salıverilir.
Yakalama emri varken kendiliğinden teslim olursam ne olur?
Kendiliğinden teslim, emrin amacını ortadan kaldırabilir; bu durumda CMK 90/6 gereği emrin iadesi istenir. Yakalama emri bu şekilde sona erse de, teslim olan kişi hakkında tutuklama ihtimali kendiliğinden ortadan kalkmaz.
CMK 100/2-a, kaçma veya saklanma ya da kaçacağı şüphesini uyandıran somut olguları tutuklama nedeni sayar. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi ve ölçülülük şartları da ayrıca aranır. Kendiliğinden gelmenin kaçma şüphesini zayıflattığı yönündeki yaklaşım uygulama görüşüdür; hâkim somut dosyaya bakarak karar verir.
Kaçak sayılan kişi yakalandığında veya kendiliğinden gelip teslim olduğunda, malvarlığına konulan zorlama amaçlı elkoymanın kaldırılmasına CMK 248/4 uyarınca karar verilir. Teslimden önce müdafiyle görüşüp, hangi savcılığa veya mahkemeye ne zaman gidileceğini ve ifadenin kimin önünde verileceğini netleştirin.
Yakalama emriyle yakalanan kişi 24 saatte nereye çıkarılır, tutuklanır mı?
CMK 94/1’e göre hâkim veya mahkeme emriyle yakalanan kişi, soruşturma ya da kovuşturma evresinde en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır. Çıkarılamıyorsa aynı süre içinde sesli ve görüntülü iletişim sistemiyle sorgusu yapılır veya ifadesi alınır.
Gözaltına alınan kişi için de gözaltı süresi, en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez (CMK 91/1). Salıverilme istemi her aşamada yapılabilir; tutukluluğa veya salıverilmeye hâkim ya da mahkeme karar verir ve bu kararlara itiraz edilebilir (CMK 104). Gözaltı aşamasına özgü itiraz yolları için gözaltına alma kararı ve itiraz yazısına bakılabilir.
Soruşturmada tutuklamaya savcının istemiyle sulh ceza hâkimi karar verir. Tutuklama istenirse şüpheli müdafi yardımından yararlanır; tutuklama kararı verilmezse derhâl serbest bırakılır ve karara itiraz edilebilir (CMK 101). Tutuklandıktan sonra izlenecek yol tutuklama kararına itiraz bölümünde işlenir. Hâkim tutuklama yerine adli kontrol de uygulayabilir; imza yükümlülüğü ve sonuçları için adli kontrol kararına itiraz başlığına bakılabilir.
Mesai dışında yakalanan kişi taahhütle serbest bırakılabilir mi?
Evet, ancak koşulları dardır. CMK 94/3, yalnızca ifadesi alınmak amacıyla düzenlenmiş bir yakalama emriyle mesai saatleri dışında yakalanan kişiyi kapsar. Kişi, belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt ederse Cumhuriyet savcısı serbest bırakılmasını emredebilir.
Bu bir hak değil, savcının takdirindeki bir imkândır. Hüküm her yakalama emri için yalnızca bir kez uygulanır. Taahhüdünü yerine getirmeyene, yakalama emrinin düzenlendiği yer savcısı tarafından bin Türk lirası idari para cezası verilir; tutar kanun metninde bu şekilde yazılıdır.
Kaçak sayılırsam malıma el konur mu, yokluğumda tutuklama çıkar mı?
CMK 247/1’e göre soruşturma veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan ya da yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle savcı veya mahkemece kendisine ulaşılamayan kişi kaçak sayılır. Yakalama emrinin çıkmış olması tek başına kaçaklık anlamına gelmez; kişinin bilerek ulaşılamaz kalması aranır.
Kaçağın başvurmasını sağlamak için malvarlığına elkoyma, yalnızca CMK 248/2’de sayılan suçlarda ve sulh ceza hâkimi veya mahkeme kararıyla uygulanabilir. Kaçak hakkında sulh ceza hâkimi veya mahkeme yokluğunda tutuklama kararı da verebilir (CMK 248/5). Bu kararlara itiraz edilebilir (CMK 248/8).
Kaçak sanık yargılamasına ilişkin CMK 247/3, 16 Temmuz 2026’da kabul edilen ve 31 Temmuz 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiştir. Bu yazı, kaçak sanığın yokluğunda yargılanması ayrıntısına girmez.
Yakalama emrinde avukat ne yapar, ifadede müdafi şart mı?
Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir ya da birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir. CMK 149/1 ve 3’e göre müdafiin ifade veya sorgu süresince yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkı engellenemez ve kısıtlanamaz.
Müdafi seçme hakkı ve müdafiin ifade ya da sorguda hazır bulunabileceği kişiye bildirilir. Müdafi seçecek durumda olmayan ve yardım isteyen kişiye baro tarafından müdafi görevlendirilir (CMK 147/1-c). Müdafi hazır bulunmadan kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli ya da sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK 148/4).
Müdafi, tek başına emri kaldırma yetkisine sahip değildir. Pratikte dosyayı inceler, emrin hangi makamdan çıktığını ve dayanağını saptar, başvuruyu hazırlar ve teslim gününü, teslim edilecek makamı ve ifadenin alınacağı yeri önceden belirler. Bu hazırlık Ankara’daki dosyalarda Ankara ceza avukatı ile yürütülebilir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.