İfadeye Çağrıldım, Gitmezsem Ne Olur? 2026

İfadeye çağrıldım ama gidemiyorum diyorsanız, çağrıya gitmemek zorla getirmeye yol açabilir; sonuç çağrının türüne, sıfatınıza ve mazeretinize bağlıdır.

İfadeye çağrıldım, gitmezsem ne olur?

Şüpheli olarak usulüne uygun davet edilmenize rağmen gitmezseniz hakkınızda zorla getirme kararı verilebilir. Ancak çağrıyı kaçırmak kendiliğinden gözaltı veya tutuklama kararı değildir. Bu işlemlerin her biri için kanundaki şartların ve yetkili makamın kararının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 145 ve 146. maddeleri, davetiyenin içeriği ile zorla getirme nedenlerini düzenler. Davetiyede neden çağrıldığınız ve gelmemeniz hâlinde zorla getirileceğiniz yazılmalıdır. Dolayısıyla yalnız “karakola gelmeniz istendi” bilgisinden hareketle uygulanacak sonucu kesinleştirmek mümkün değildir.

Önce hangi sıfatla çağrıldığınızı öğrenin. Şüpheli, soruşturma aşamasında suç şüphesi altında bulunan kişidir. Tanık ise olay hakkında bilgisine başvurulan kişidir; çağrı ve dinlenme kuralları aynı değildir. Kolluk veya savcı tarafından şüphelinin dinlenmesi ifade alma, hâkim ya da mahkeme tarafından dinlenmesi sorgudur.

Bu rehber soruşturmadaki şüpheli çağrısını ele alır. Elinizdeki belge bir duruşma günü veya başka mahkemenin talimatını içeriyorsa istinabe ve talimat işlemlerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Çocuklara ilişkin özel usuller de bu genel yetişkin rehberinin kapsamı dışındadır.

Telefonla çağrı ile yazılı davetiye nasıl ayrılır?

Polis veya jandarmanın telefonla haber vermesiyle, kanunun aradığı içeriği taşıyan davetiyenin tebliği aynı işlem değildir. Telefon görüşmesini tek başına usulüne uygun yazılı davetiye sayıp otomatik zorla getirme sonucu çıkarmak doğru olmaz. Bununla birlikte “yazı gelmedi, hiçbir işlem yapılamaz” düşüncesi de güvenli değildir.

CMK 146, tutuklama kararı veya yakalama emri için yeterli nedenler bulunmasını, davete rağmen gelmemeden ayrı bir zorla getirme nedeni olarak düzenler. Hakkınızda önceden verilmiş bir karar da bulunabilir. Bu yüzden çağrının şeklini öğrenmek kadar, mevcut bir karar olup olmadığını netleştirmek önemlidir.

Arayanın bildirdiği birimi, kurumun kendi resmî iletişim kanalından doğrulayın. Birim adı, soruşturma numarası, hangi sıfatla çağrıldığınız, başvurulacak yer, gün ve saati not edin. Sadece arayanın gönderdiği bir numarayı geri aramakla yetinmeyin; kimliği belirsiz kişilere dosya belgesi veya kişisel bilgi göndermeyin.

Yazılı belge geldiyse muhatap adını, dosya numarasını, çağrı nedenini, tarih ve yeri, gelmemenin sonuçlarına ilişkin uyarıyı inceleyin. Gün veya birim konusunda telefonla farklı bilgi verilmişse çelişkinin giderilmesini isteyin. Tanıklar için telefonla çağrıya ilişkin CMK 43 düzenlemesi, şüpheliye yapılan telefon çağrısının bütün sonuçlarını açıklayan bir kural gibi kullanılmamalıdır.

İfadeye gidemiyorsam mazeretimi nasıl bildirmeliyim?

Hastalık veya fiilî bir engel nedeniyle katılamayacaksanız, bunu mümkünse çağrı gününden önce çağıran birime ve ilgili soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcılığına bildirin. Bildirimin dosyaya ulaştığını gösterebilen bir yol kullanın. Sadece telefonda “gelemiyorum” demek, engelin niteliği ve bildirimin zamanı bakımından sonradan ispat güçlüğü yaratabilir.

Mazeret dilekçesinde hangi çağrıya katılamadığınız, engelin neden o gün hazır bulunmanızı önlediği, bunu destekleyen belge ve yeni gün talebiniz açık olmalıdır. Dosya numarası bilinmiyorsa çağıran birim ile bildirilen gün ve saat, başvurunun ilgili dosyayla eşleştirilmesine yardımcı olabilir. Gereksiz özel hayat ayrıntıları yerine engeli açıklayan bilgileri sunun.

• Sağlık nedeniyle katılamıyorsanız ilgili tarihleri gösteren rapor veya sağlık belgesini ekleyin; belgenin katılamama nedenini açıklayıp açıklamadığını değerlendirin.
• Ulaşım veya başka bir zorunlu engel ileri sürüyorsanız iptal kaydı ya da engeli somutlaştıran mevcut belgeyi saklayın.
• Dilekçenin bir örneğini ve teslim/alındı kaydını koruyun; başvurunun hangi birim tarafından alındığını takip edin.

Mazeret bildirmek çağrıyı kendiliğinden kaldırmaz. Yeni tarih verilip verilmediğini ve mevcut bir zorla getirme ya da yakalama kararı varsa bunun durumunu ayrıca öğrenin. İş yoğunluğu veya şehir dışında bulunmak, koşulları incelenmeden her olayda kabul edilen bir mazeret olarak görülemez.

CMK 145–146’da herkes için geçerli “üç gün içinde mazeret verilir” veya “yedi gün beklenebilir” biçiminde bir süre bulunmaz. Belirleyici olan size bildirilen gün ve engelin ortaya çıkışıdır. Tarih geçmişse durumu gecikmeden açıklayın; sonradan verilen belgeyle önceki işlemlerin otomatik olarak ortadan kalkacağını varsaymayın. Buradaki belge ve kayıt önerileri, kanunda yazılı otomatik erteleme şartları değildir.

Zorla getirme, yakalama ve gözaltı aynı işlem mi?

Zorla getirme, kişinin ifade veya sorgu için yetkili merci önünde hazır edilmesini sağlar. Kararda kişinin kimliği, ilgili suç ve getirme nedenleri yer alır; kararın bir örneği kişiye verilir. CMK 146’ya göre kişi derhal, bu mümkün değilse yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran hâkim, mahkeme veya savcı önüne götürülür. İşlem ifade veya sorgunun sonuna kadar devam eder.

Bu yirmi dört saat, çağrıyı alan kişiye tanınmış bir bekleme süresi değildir. Kişinin çağıran makam önüne götürülmesine ilişkin üst sınırdır; sırf bu hükümden hareketle herkesi yirmi dört saat bekletme yetkisi çıkarılamaz.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 98. maddesi uyarınca soruşturmada çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi yakalama emri düzenleyebilir. Bu nedenle sonuç yalnız zorla getirmeyle sınırlı olmayabilir. Ancak aramaya cevap verilmemesi, yakalama emrinin kendiliğinden oluştuğu anlamına gelmez.

Gözaltı ise soruşturmanın yürütülmesi için uygulanan ayrı bir özgürlük kısıtlamasıdır. CMK 91’in ikinci fıkrası, soruşturma bakımından zorunluluk ve kişinin suçu işlediği şüphesini gösteren somut deliller arar. Süreler ve başvuru yolları için gözaltına alma ve gözaltına itiraz rehberi ayrıca incelenebilir.

Tutuklama da farklıdır: CMK 100 ve 101 kapsamında kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller, tutuklama nedeni, ölçülülük ve yetkili hâkimin kararı değerlendirilir. Bu ayrımlar, çağrıya gitmenin her durumda serbest kalma güvencesi verdiği anlamına da gelmez. Dosyadaki deliller ve mevcut kararlar, yalnız telefon görüşmesinden anlaşılamaz.

İfadeye giderken hangi belgeler ve haklar önemlidir?

Katılacağınız birim ve gün netleştiğinde hazırlığı çağrı ve dosya bilgileri üzerinden yapın. Kimlik belgenizi, davetiyeyi ve varsa mazeret başvurunuzla verilen cevabı yanınıza alın. Olayın tarihlerini ve ulaşılabilecek belgeleri düzenlemek yararlıdır; hatırlamadığınız ayrıntıları tahmin ederek tamamlamayın.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 147 ve 150. maddeleri ifade sırasında korunacak haklar bakımından önemlidir. Şüpheli, kimliğine ilişkin soruları doğru cevaplandırmakla yükümlüdür; yüklenen suç hakkında açıklama yapmama hakkı bundan ayrıdır. Suçlamanın anlatılmasını, müdafiin yani savunmayı yapan avukatın yardımını ve lehine somut delillerin toplanmasını isteyebilir.

Müdafi seçebilecek durumda olmadığınızı belirtip yardım talep ettiğinizde görevlendirme hükümleri uygulanır. Kanundaki zorunlu müdafilik hâlleri ayrıca saklıdır. Avukatın bulunması, şüphelinin bizzat alınması gereken ifadesini onun yerine vermesi anlamına gelmez.

Tutanağı imzalamadan önce okuyun; söylediğinizle yazılan arasında fark varsa düzeltilmesini isteyin. CMK 147, tutanağın okunması ve imzaların alınmasını; imzadan çekinilirse nedeninin kaydını düzenler. Katılamama gerekçesi, susma hakkı ve esas hakkındaki savunma birbirinden farklı konulardır; birini açıklamanız diğerinden vazgeçtiğiniz anlamına getirilmemelidir.

Çağrının usulü veya mevcut kararların kapsamı belirsizse, ceza soruşturmasında avukat yardımının amacı bu belirsizliği dosya üzerinden gidermek ve hakların kullanılmasını sağlamaktır. Hazırlığın odağı, çağrıyı doğrulamak, katılım engelini belgelemek ve ifade işlemini haklarınızı bilerek takip etmektir.

Av. Muhammet Ali BEYHAN