TCK 75 ön ödeme nedir, hangi suçlarda uygulanır?
TCK 75 ön ödeme, Cumhuriyet savcılığının tebliği üzerine on gün içinde belirlenen tutarı ödeyen şüpheliye karşı kamu davasının açılmamasını sağlayan bir usuldür. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 75. maddesi, uzlaştırma kapsamındaki suçları bu usulün dışında tutar. Ödeme yapılırsa dosya yargılamaya gitmeden sona erer; yapılmazsa soruşturma sürer.
Madde iki grup suçu kapsar. Birinci grup, yalnız adli para cezasını gerektiren suçlar ile kanun maddesinde yukarı sınırı altı ayı aşmayan hapis cezası öngörülen suçlardır. İkinci grup, maddenin altıncı fıkrasında ayrıca sayılan suçlardır; hakaret bunlardan biridir.
Uzlaştırma ile ön ödeme farklı yollardır. Uzlaştırma mağdur ile şüphelinin anlaşmasına dayanır; ön ödemede ise savcılık tutarı belirler ve şüpheli yalnız ödeme yapar. Tebligattaki suçun hangi gruba girdiğini anlamak için tebligat metnindeki suç adına ve kanun maddesine bakın.
Savcılıktan ön ödeme tebligatı gelince 10 gün nasıl işler?
On günlük süre, Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebliğ üzerine işler. Ödeme bu süre içinde yapılmalıdır; taksit isteyecekseniz talep de aynı on gün içinde verilmelidir.
Sürenin başlangıcı tebligatın size ulaşma tarihine bağlıdır. Tebligat zarfını ve tebliğ tarihini gösteren belgeyi saklayın; son günü bu tarihe göre hesaplayın. Tebligatta ödenecek tutar, ödeme yeri ve suç adı yazılıdır; bunları kontrol edin.
Karar akışı kısadır. Önce suçun ön ödeme kapsamında olup olmadığına bakın, sonra tebligat tarihini belirleyin, ardından tutarı peşin mi taksitle mi ödeyeceğinize karar verin. On gün geçtiyse sonraki bölümlerde anlatılan yargılama sürecini izleyin.
Ön ödeme tutarı nasıl belirlenir, taksitle ödenir mi?
Tutarı kanun belirler; savcılık bunu tebligata yazar. Suç için maktu adli para cezası öngörülmüşse ödenecek miktar odur; maktu değilse adli para cezasının alt sınırıdır. Suç hapis cezası gerektiriyorsa hapis cezasının alt sınırındaki her gün için yüz TL esas alınır. Hapis ve adli para cezası birlikte öngörülmüşse ikisi birlikte ödenir. Soruşturma giderleri de bu tutara eklenir.
Hapis cezası veya adli para cezasından yalnız biri uygulanabiliyorsa adli para cezası esas alınır. Günlük yüz TL’lik hesap 1 Haziran 2024’te yürürlüğe giren 7499 sayılı Kanun’la getirilmiştir; önceki rakam otuz TL idi. Hakaret gibi suçlarda tebligatta yazılı tutar geçerli olduğundan, bu yazıda sabit bir hakaret rakamı verilmez.
Peşin ödeme güç geliyorsa, on gün içinde talep etmeniz koşuluyla tutar birer ay arayla üç eşit taksitte ödenebilir. Taksitlerden biri süresinde ödenmezse ön ödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir. Bu taksit, hüküm kesinleştikten sonraki adli para cezasının taksitlendirilmesinden ayrıdır.
Ön ödeme yapılırsa dava açılır mı, kayda geçer mi?
Süresinde ödeme yapılırsa kamu davası açılmaz; soruşturma aşamasında savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Dava açılmadığı için mahkûmiyet hükmü de kurulmaz.
Ön ödeme kararları bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıt, adli sicil kaydından ayrı tutulur ve yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim ya da mahkeme istediğinde kullanılabilir. Kaydın başka amaçla kullanılması 75. maddenin yedinci fıkrasıyla sınırlanmıştır.
Ön ödeme yapılmazsa veya süre kaçırılırsa ne olur?
Tebligat size yapılmış ve on gün içinde ödeme yapılmamışsa ön ödeme gerçekleşmemiş olur ve soruşturma devam eder. Savcılık delilleri değerlendirir ve yeterli şüphe görürse iddianame düzenleyerek kamu davasını açar; bundan sonra olağan yargılama başlar.
75. maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları farklı durumları düzenler: işin özel kanun gereği doğrudan mahkemeye gelmesi, savcılığın ön ödeme işlemi yapmadan dava açması veya yargılama sırasında fiilin niteliğinin değişerek ön ödeme kapsamına girmesi. Bu hâllerde hâkimin bildirimi üzerine yapılan ödemeyle kamu davası düşer.
Hakaret suçunda ön ödeme yapılır mı, kamu görevlisine hakaret neden kapsam dışıdır?
Evet, hakaret suçunda ön ödeme yapılır. 7571 sayılı Kanun’un 16. maddesiyle değişen 75. maddenin altıncı fıkrası, 125. maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendi hariç olmak üzere hakaret suçunu ön ödeme kapsamına alır. Kanun 24 Aralık 2025 tarihlidir; 25 Aralık 2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, aynı gün yürürlüğe girmiştir.
Kapsam dışı kalan, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakarettir. Bu hâlde ön ödeme teklifi yapılmaz.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesinin üçüncü fıkrası hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini öngörür. Ön ödeme kapsamına giren bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç için uzlaşma hükümleri uygulanır. Geçici 8. madde ise yürürlük tarihinde uzlaşmanın sağlanmış olduğu dosyaların eski hükümlere göre sonuçlanacağını belirtir.
Hakaretle ilgili bir ön ödeme tebligatı aldıysanız, tebligatta yazılan tutar ve süre esastır. Ödeme tutarı bu yazıdan değil, savcılığın tebliğinden okunur.
Ön ödeme yapılırsa mağdurun tazminat hakkı etkilenir mi?
Hayır. Ön ödeme sonucunda kamu davası açılmasa ya da düşse bile kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümler etkilenmez. Mağdur zararı için ayrıca tazminat davası açabilir.
Ön ödeme, devlete ödenen bir tutardır; mağdurun zararını karşılamaz. Madde ödemeyi mağdurun rızasına da bağlamaz; mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi ise ayrı bir yoldur ve kendi koşullarına tabidir.
Beş yıl içinde yeniden ön ödemeye tabi suç işlenirse ne olur?
Tekrar hâlinde iki ayrı kural vardır. Genel kuralda, kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu davasının düşmesine karar verildiği tarihten itibaren beş yıl içinde ön ödemeye tabi bir suç işleyene teklif edilecek tutar yarı oranında artırılır. Taksirli suçlar bu artırımın dışındadır.
Altıncı fıkrada sayılan suçlarda hüküm daha sert işler. Bu suçlar beş yıl içinde yeniden işlenirse aynı suç bakımından ön ödeme hükümleri hiç uygulanmaz. Örneğin hakaretten ön ödeme yapan kişi beş yıl içinde yeniden hakaret suçunu işlerse, o dosyada ön ödeme teklifi yapılmaz.
Ön ödeme tebligatında ceza avukatı ne zaman gerekir?
Tebligatta suçun ön ödeme kapsamında olup olmadığından, tutarın doğru hesaplanıp hesaplanmadığından ya da tekrar nedeniyle artırım yapılıp yapılmadığından emin değilseniz, on günlük süre dolmadan bir ceza avukatına başvurmak yerinde olur. Çünkü hem ödeme hem taksit talebi aynı on günlük süre içinde yapılmak zorundadır.
Hakaret uzlaştırma kapsamındaki bir suçla birlikte işlenmişse kapsamı belgeler üzerinden ayırmak gerekir. Ankara ceza avukatı desteği bu aşamada tebligatı, suç tarihini ve önceki ön ödeme kayıtlarını birlikte inceler; taksit talebi dilekçesinin süresinde verilmesini de takip eder.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.