İyi Hal Kararına İtiraz ve Koşullu Salıverilme 2026

Koşullu salıverilmede iyi hal kararına itiraz nereye ve hangi sürede yapılır?

İyi hal kararına itiraz, idare ve gözlem kurulunun kararını öğrendiğiniz günden itibaren on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla yapılır. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun 5. maddesi bu süreye bir üst sınır da ekler: karar öğrenilmemiş olsa bile şikâyet, kararın verildiği tarihten itibaren en geç otuz gün içinde yapılmalıdır. Süre geçtikten sonra verilen dilekçeyi infaz hâkimi esasa girmeden reddeder.

Kanun bu başvuruya itiraz değil şikâyet adını verir. Aynı Kanun’un 4. maddesi, hükümlülerin cezalarının infazı ve tahliyeleriyle ilgili işlemlere yönelik şikâyetleri infaz hâkimliğinin görevine bırakır. Ağır ceza mahkemesine itiraz ise ancak infaz hâkiminin kararından sonra gündeme gelir.

Yetkili yer, kararın verildiği ceza infaz kurumunun bulunduğu yerdeki infaz hâkimliğidir. Dilekçeyi doğrudan hâkimliğe verebileceğiniz gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya cezaevi müdürlüğü aracılığıyla da gönderebilirsiniz; bu yollarla verilen dilekçe en geç üç gün içinde hâkimliğe iletilir. Hükümlü şikâyetini sözlü yaparsa beyanı tutanağa geçirilir ve bir sureti kendisine verilir.

Hükümlünün ailesi veya avukatı iyi hal kararına şikâyette bulunabilir mi?

Evet. 4675 sayılı Kanun’un 5. maddesi şikâyet hakkını hükümlüyle sınırlamaz; hükümlünün eşi, annesi, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi ve cezaevi izleme kurulu da başvurabilir. Şart, şikâyetin o hükümlüyle ilgili bir karara yönelmesidir.

İnfaz hâkimi başvuru hakkı olmayan kişinin dilekçesini esasa girmeden reddeder. Bu nedenle aile adına başvuruda yakınlık bağını gösteren nüfus kaydını dilekçeye ekleyin. Avukat başvuruyorsa vekâletnamesini de ekleyin.

Şikâyet, kurul kararının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İnfaz hâkimi, giderilmesi güç veya imkânsız sonuç doğacağını ve kararın açıkça hukuka aykırı olduğunu birlikte görürse kararın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.

İdare ve gözlem kurulu iyi hal kararı verirken neye bakar?

Kurul beş ölçüte bakar. Hükümlünün kurum düzeni ve güvenliği için konulan kurallara uyması, haklarını iyi niyetle kullanması ve yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesi ilk üç ölçüttür. Diğer ikisi, iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olması ve tekrar suç işleme ya da mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olmasıdır. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 89. maddesi bu ölçütleri sayar ve değerlendirmenin en geç altı ayda bir yapılmasını öngörür.

Aynı maddenin ikinci fıkrası kurulun bakacağı kayıtları da gösterir: iyileştirme ve eğitim-öğretim programları, spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat programları, alınan sertifikalar, kitap okuma alışkanlığı, diğer hükümlüler, görevliler ve dışarıyla ilişkiler, suçtan duyulan pişmanlık, kurum ve çalışma kurallarına uyum ile alınan disiplin cezaları. Şikâyet dilekçesini bu listeye göre kurun; kurul gerekçesindeki her olumsuz tespite karşı ilgili kaydı gösterin.

Bu ölçütler 7242 sayılı Kanun’la getirilmiş ve 1 Ocak 2021’den beri uygulanmaktadır. Kanun, iyi halin arandığı her durumda bu maddenin uygulanacağını söyler. Bu nedenle olumsuz karar açık cezaevine ayrılma ve denetimli serbestlik taleplerini de etkiler.

Disiplin cezası koşullu salıverilmeyi ne kadar geciktirir?

Disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadan koşullu salıverilme işlemi yapılmaz; ancak bu bekleme, hak ederek salıverilme tarihini geçemez. 5275 sayılı Kanun’un 48. maddesi bu kuralı koyar. Aynı madde, cezanın kaldırılması ve iyi halin yeniden kazanılması için infaz tarihinden itibaren geçmesi gereken süreleri cezanın türüne göre belirler:

• Kınama cezasında on beş gün geçmesi gerekir.
• Bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezasında bir ay geçmesi gerekir.
• Ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma, haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma ya da kısıtlama ve ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezalarında üç ay geçmesi gerekir.
• Hücreye koyma cezasında, eylemin ağırlığına göre altı ay veya bir yıl geçmesi gerekir.

Süre yeni disiplin cezası almadan ve iyi halli olarak geçirilirse kınama ve etkinliklere katılmaktan alıkoyma cezalarını kurumun en üst amiri kaldırır. Diğer cezaları, en üst amirin önerisiyle disiplin kurulu kaldırır. Kurul gerekçesi eski bir disiplin cezasına dayanıyorsa, o cezanın kaldırılma süresinin dolup dolmadığını şikâyet dilekçesinde tarihleriyle gösterin.

Koşullu salıverilmeye kim karar verir, iyi hal raporu neyi değiştirir?

Koşullu salıverilmeye infaz hâkimi karar verir. 5275 sayılı Kanun’un 107. maddesi, cezaevindeki infaz süresinin iyi halli geçirilmesini koşullu salıverilmenin ilk şartı olarak koyar. Süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı kural olarak cezanın yarısıdır, kanunda sayılan suçlarda üçte ikidir; iyi hal şartı ise bütün oranlarda aranır.

Aynı maddenin on birinci fıkrasına göre ceza infaz kurumu idaresinin hazırladığı gerekçeli rapor, infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hâkimliğine gönderilir. İnfaz hâkimi raporu uygun bulursa koşullu salıverilmeye dosya üzerinden karar verir; uygun bulmazsa gerekçesini kararında gösterir.

Tahliye tarihi geçtiği hâlde salıverilme gerçekleşmediyse önce kurulun iyi hal değerlendirmesini ve varsa infaz hâkiminin ret kararını isteyin. Kurul kararına şikâyet, hâkimin ret kararına itiraz edilir ve iki yolun süresi farklı başlar. Tarihin gerçekten gelip gelmediğini infaz hesaplama aracı ile kontrol edin.

Hangi suçlarda iyi hal kuruluna Cumhuriyet savcısı başkanlık eder?

Toplam on yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olanlarda kurula Cumhuriyet başsavcısı veya onun belirleyeceği bir Cumhuriyet savcısı başkanlık eder. Aynı kural terör suçları, örgüt kurma, yönetme veya örgüte üyelik, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti mahkûmları için de geçerlidir.

5275 sayılı Kanun’un 89. maddesinin üçüncü fıkrası bu yapıyı açık cezaevine ayırma, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme değerlendirmeleri için öngörür. Bu dosyalarda kurula ayrıca başsavcının belirlediği bir izleme kurulu üyesi ile kanunda sayılan iki bakanlığın il veya ilçe müdürlüklerinin belirlediği birer uzman katılır.

Kararın hangi üyelerle alındığı karar metninden görülür. Bu suç gruplarında kanunun öngördüğü başkan veya üyeler olmadan alınan karar, şikâyet dilekçesinde kanuna aykırılık olarak ileri sürülebilir.

İnfaz hâkimi iyi hal şikâyetini nasıl inceler, ne zaman karar verir?

İnfaz hâkimi şikâyeti duruşma yapmadan, dosya üzerinden bir hafta içinde karara bağlar. 4675 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre hâkim gerekli görürse araştırma yapar ve ilgililerden bilgi ve belge ister; ceza infaz kurumuyla ilgili Cumhuriyet savcısının yazılı görüşünü de alır.

Hâkim şikâyeti yerinde görmezse reddeder, yerinde görürse kurul kararının iptaline karar verir. Duruşma yapılmadığı için belgeler dilekçeyle birlikte gitmelidir: sertifikalar, eğitim ve çalışma kayıtları, kaldırılmış disiplin cezalarını gösteren yazılar ve ziyaret kayıtları bu belgelerin başında gelir.

Örneğin kurul kararı yalnız pişmanlık gösterilmediği gerekçesine dayanıyorsa, eğitim programına katılım belgeleri ve temiz disiplin kaydı gerekçenin diğer ölçütlerle karşılaştırılmasını sağlar.

İnfaz hâkiminin kararına ağır ceza mahkemesinde itiraz süresi ne kadardır?

İnfaz hâkiminin kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir. 4675 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre itirazı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı yapabilir. İtirazı infaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi inceler ve usulde Ceza Muhakemesi Kanunu uygulanır.

Bu süre önceden yedi gündü. 7499 sayılı Kanun’la iki haftaya çıkarıldı ve değişiklik 1 Haziran 2024’te yürürlüğe girdi; eski yazılardaki yedi günlük süre artık uygulanmaz.

Kurum raporunu uygun bulmayıp koşullu salıverilmeye karar vermeyen infaz hâkimi kararına da itiraz yolu açıktır. İtiraz dilekçesini kararı veren infaz hâkimliğine verin. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 268. maddesi itirazın kararı veren mercie yapılmasını öngörür; hâkim itirazı yerinde görürse kararını düzeltir, görmezse dosyayı en çok üç gün içinde inceleme merciine gönderir.

Olumsuz iyi hal kararından sonra yeniden değerlendirme ne zaman yapılır?

Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik veya açık cezaevine ayrılma için olumsuz değerlendirilen hükümlü en geç bir yıl içinde yeniden değerlendirilir. 5275 sayılı Kanun’un 89. maddesinin altıncı fıkrası bu üst sınırı koyar. Kesin süreyi ve kurulun çalışma usulünü ise aynı maddenin yedinci fıkrası yönetmeliğe bırakır.

Bekleme döneminde kurul, ikinci fıkradaki kayıtlara yeniden bakar; yeni disiplin cezası almamak ve iyileştirme programlarına katılmak bu kayıtları değiştirir. Yeni değerlendirme de olumsuz çıkarsa on beş ve otuz günlük şikâyet süreleri bu yeni karar için baştan işler.

Karar size tebliğ edilmediyse kurum müdürlüğünden kararın tarihini yazılı olarak isteyin; otuz günlük üst süre bu tarihten işler. Kurul gerekçesinin, kurulun yapısının ve disiplin kayıtlarının birlikte incelenmesi gerekiyorsa dosya Ankara ceza avukatı hizmeti kapsamında değerlendirilebilir.

Av. Muhammet Ali BEYHAN