Garanti belgesi verilmediyse satıcıdan yazılı olarak isteyin; belge eksikliği, ürün arızalandığında tüketici haklarını kendiliğinden kaldırmaz. Önce ürünün zorunlu garanti belgesi kapsamına girip girmediğini ve belgenin elektronik ortamda gönderilip gönderilmediğini kontrol etmek gerekir. Satın alma, teslim ve belge isteme kayıtlarını birlikte tutmak, sonraki başvuruyu somutlaştırır.
Garanti belgesi verilmediyse ilk olarak ne yapılmalı?
E-posta gelen kutusu ve istenmeyen posta klasörünü, alışveriş hesabını, sipariş eklerini ve ürünle birlikte gelen evrakı inceleyin. Garanti belgesi kâğıt üzerinde veya tüketicinin saklayıp yeniden erişebileceği kalıcı bir veri ortamında verilebilir. Dolayısıyla kutuda basılı belge bulunmaması tek başına belgenin hiç verilmediğini göstermez. Ancak yalnızca erişilemeyen bir bağlantıya işaret edilmesi ile belgenin tüketiciye gerçekten teslim edilmesi aynı şey değildir; erişim ve gönderim kayıtları önem taşır.
Belgeye ulaşamıyorsanız satıcıya sipariş tarihi, ürünün marka ve modeli ve varsa seri numarasıyla yazılı başvurun. Belgenin hangi tarihte ve hangi yolla verildiğinin bildirilmesini, verilmediyse gönderilmesini isteyin. Kâğıt nüsha istiyorsanız bunu açıkça belirtin: Garanti Belgesi Yönetmeliği’nin 5. maddesi, tüketicinin talebi üzerine belgenin kâğıt üzerinde verilmesini öngörür. Başvurunun ve satıcının yanıtının bir örneğini saklayın.
Hangi ürünlerde garanti belgesi zorunludur?
Her mal için aynı belge yükümlülüğü bulunmaz. Garanti Belgesi Yönetmeliği’nin 2 ve 5. maddelerine göre zorunluluk, yönetmeliğin ekindeki listede yer alan kullanılmamış mallar bakımından değerlendirilir. Bu yüzden yalnızca ürünün “elektronik eşya” veya “ev aleti” olarak tanımlanmasına bakmak yeterli değildir; ürün türünü ek listedeki karşılığıyla eşleştirmek gerekir. Garanti Belgesi Yönetmeliği’nin 2 ve 5. maddeleri ile eki bu kontrolün dayanağıdır.
Ürün ikinci el veya yenilenmiş olarak satılmışsa, sıradan kullanılmamış malın zorunlu garanti belgesi kuralını doğrudan uygulamayın. Satışın niteliği ve o ürün için geçerli özel düzenleme ayrıca incelenmelidir. Ürün ek listede yoksa “belge verilmedi” iddiası yerine varsa satıcının ayrıca verdiği garanti taahhüdü ve malın ayıplı olup olmadığı üzerinde durmak daha doğru olabilir.
Belgeyi kim düzenler, kim tüketiciye verir?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 56. maddesi belgeyi düzenleme görevini üretici ve ithalatçıya, tamamlanmış belgeyi tüketiciye verme görevini satıcıya yükler. Garanti Belgesi Yönetmeliği’nin 5. maddesine göre belgenin verildiğini ispat etme sorumluluğu da satıcıya aittir. Tüketicinin ilk yazılı istemini doğrudan satışın yapıldığı satıcıya yöneltmesi bu görev dağılımına uygundur.
Satıcının “üretici göndermedi” yanıtı, tüketiciye karşı teslim görevini ortadan kaldırmaz. Üretici veya ithalatçı belgenin hazırlanmasına ilişkin muhatap olabilir; fakat satıcıdan belgeyi isteme adımını atlamaya gerek yoktur. Satıcı ile üretici veya ithalatçının görevlerini ayırmak, yanlış kişiden yalnızca servis hizmeti talep edilmesiyle belge eksikliğinin çözümsüz kalmasını önler.
Fatura garanti belgesi yerine geçer mi?
Hayır. Garanti Belgesi Yönetmeliği’nin 5. maddesi, mala ilişkin faturanın garanti belgesi yerine geçmeyeceğini açıkça söyler. Fiş de tek başına garanti belgesi değildir. Bu belgeleri satıcı “garanti belgeniz budur” diyerek sunuyorsa, ürün kapsama giriyorsa ayrıca garanti belgesinin verilmesini isteyin.
Buna karşılık faturayı önemsiz saymayın. Satın alma tarihi, satıcı, bedel ve ürün bilgilerini göstermesi bakımından satışın ispatında işe yarar. Garanti süresinin başlangıcı için malın tüketiciye teslim tarihi önemlidir; bu tarih faturadaki tarihle farklı olabilir. Bu nedenle teslim bildirimi, kargo kaydı veya mağaza teslim tutanağını faturayla birlikte saklamak gerekir. Fatura bulunmaması da her durumda satışın başka kayıtlarla ispatını imkânsız kılmaz.
Belge yokken ürün arızalanırsa haklar nelerdir?
Garanti belgesinin verilmemiş olması, arızanın nedenini veya talep edilebilecek çözümü tek başına belirlemez. Önce ürünün ayıplı olup olmadığı, satış ve teslim zamanı, arızanın niteliği ve ilgili garanti koşulları değerlendirilir. 6502 sayılı Kanun’un 11. maddesi, ayıplı malda koşullarına göre sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım ve mümkünse ayıpsız misliyle değiştirme haklarını düzenler. Belgenin eksikliği bu hakları kendiliğinden düşürmez; arızanın varlığı da her talebin otomatik kabulü anlamına gelmez.
Ücretsiz onarım veya değişim, kanundaki sınırlar içinde üretici ya da ithalatçıya karşı da ileri sürülebilir; bedel iadesi ve indirim taleplerinde tarafların konumu ayrıca değerlendirilir. Garanti süresi kural olarak teslimle başlar; ek listedeki bazı mallarda farklı ölçü birimleri bulunabilir. Onarım seçildikten sonra garanti süresi içinde yeniden arıza, azami onarım süresinin aşılması veya onarımın mümkün olmaması gibi hâllerde Kanun’un 56. maddesindeki diğer haklar gündeme gelebilir. Değişim talebine rağmen onarım yapılması konusundaki ayrı açıklama için değişim isteğine rağmen ürünün onarılması yazısına bakılabilir.
İthalatçının faaliyetini sonlandırması gibi farklı bir durum varsa muhatap ve servis ağı ayrıca incelenmelidir; bu konu ithalatçı kapanınca garanti servisi yazısında ele alınır. Belge eksikliği şikâyeti ile arızaya bağlı seçimlik hak talebini aynı yazışmada bile ayrı talepler olarak açıkça ifade edin.
Hangi belgeler ve kayıtlar saklanmalı?
Kayıtları olay sırasına göre saklamak, “belge hiç gelmedi” iddiası ile “ürün arızalı” iddiasını birbirinden ayırır. Önce sipariş onayı, satış sözleşmesi, ödeme kaydı, fatura veya fiş ve teslim kaydını bir araya getirin. Sonra ürünün marka, model ve seri numarasını gösteren fotoğrafı; kutu içeriğini ve varsa elektronik belge gönderimlerini ekleyin. Belgenin sunulduğu iddia edilen bağlantı çalışmıyorsa tarih görünen ekran görüntüsünü koruyun.
Satıcıdan belge isteme mesajınız, gönderim tarihi, satıcının yanıtı ve varsa üretici veya ithalatçıyla yazışma bir sonraki gruptur. Arıza sonradan ortaya çıktıysa ilk belirtiyi, servis teslim fişini, inceleme veya onarım raporunu ve ürünün geri alındığı tarihi ayrıca kaydedin. Kayıtların kronolojik tutulması, hem garanti süresi hem arızaya ilişkin olay dizisinin açıklanmasını kolaylaştırır. Kişisel verileri herkese açık yorumlarda paylaşmayın.
Belge verilmezse nereye başvurulur?
Yalnız belgenin verilmemesinden yakınıyorsanız önce satıcıdan yazılı olarak teslim isteyin; karşılık alamazsanız belge yükümlülüğünün incelenmesi için Ticaret Bakanlığının ilgili tüketici birimlerine şikâyet yöneltebilirsiniz. Şikâyette ürünün kapsama neden girdiğini, satıcıdan belgeyi ne zaman istediğinizi ve aldığınız yanıtı belirtin. İdari şikâyet, arızalı mal nedeniyle bedel iadesi veya değişim gibi özel hukuk talebinin kendisiyle karıştırılmamalıdır.
Arıza, bedel veya seçimlik hak konusunda somut bir uyuşmazlık varsa talebi ve uyuşmazlık değerini belirleyin. 2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında olan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyeti yolu uygulanır; bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk ve ardından tüketici mahkemesi yolu gündeme gelir. Bu sınır yıllara göre değiştiğinden başvuru günündeki resmî tutarı ayrıca kontrol edin. Hakem heyeti başvurusu e-Devlet üzerinden TÜBİS ile veya diğer kabul edilen yazılı yollarla yapılabilir; delil belgelerini talebinize ekleyin.
Başvuruda hangi sonucun istendiğini açık yazmak önemlidir: garanti belgesinin verilmesi, ücretsiz onarım, değişim, indirim veya bedel iadesi birbirinden farklı taleplerdir. Uyuşmazlığın niteliği ve değerine göre yolun belirlenmesi hakkında tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin hizmet sayfası da genel bir çerçeve sunar.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.