İkinci el elektrikli araç batarya ayıbı, satışta bildirilen batarya niteliği ile aracın teslim anındaki gerçek durumu uyuşmadığında gündeme gelir. Galeriden araç alan tüketici için sonraki bir raporda daha düşük değer görülmesi önemli bir işarettir; ancak tek başına ayıbı ve onun teslimde varlığını kanıtlamaz. İlanı, satış belgelerini ve iki ölçümün koşullarını birlikte değerlendirmek gerekir.
İkinci el elektrikli araç batarya ayıbı nasıl anlaşılır?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesi, teslimde kararlaştırılan veya objektif olarak bulunması gereken özellikleri taşımayan malı ayıplı sayar. İlanda ya da satıcının açıklamasında bildirilen niteliklerin bulunmaması da değerlendirmeye girer. Bu nedenle ilk soru, bataryanın belirli bir sağlık veya kapasite değerinin gerçekten vaat edilip edilmediğidir.
Örneğin galeri satış ilanında belirli bir batarya sağlığı değeri bildirmiş, fakat aynı araca ilişkin güvenilir ölçüm teslim döneminde belirgin biçimde farklı bir duruma işaret etmiş olabilir. Aradaki farkın nedeni ve teslimde mevcut olup olmadığı araştırılır. Kanunda bütün elektrikli araçlar için geçerli sabit bir batarya sağlığı yüzdesi yoktur. Bataryanın yaşı, kilometre, aracın geçmişi ve satıcının somut beyanı birlikte önem taşır. Genel ayıp ölçütleri için ayıplı araç satışında satıcının sorumluluğu hakkındaki rehber de okunabilir.
Satıcının batarya beyanı hangi belgelerle gösterilir?
Önce satıcının tam olarak ne söylediğini ayırın: Batarya sağlığına ilişkin sayı mı verdi, üretici garantisinin sürdüğünü mü bildirdi, yoksa yalnızca aracın menzilini mi anlattı? Bunlar aynı vaat değildir. İlanın tarihli ekran görüntüsü, yazışmalar, e-posta, broşür ve satış sırasında verilen rapor, sözlü görüşmeye göre daha kolay karşılaştırılabilir kayıtlar sağlar. İlan sonradan kaldırılabileceği için mevcut nüshasını saklamak yararlıdır.
Noter satış belgesi, fatura, ödeme kaydı ve teslim tutanağı satıcının kimliğini, satış ile teslim tarihlerini ortaya koyar. Batarya raporu verilmişse rapordaki şasi numarasının satılan araca ait olup olmadığını kontrol edin. 6502 sayılı Kanun’un 9. maddesine göre satıcı malı sözleşmeye uygun teslim etmekle yükümlüdür. Ancak bir üretici reklamı ile galerinin kendi beyanı farklı kaynaklardır; somut satışta hangi açıklamanın etkili olduğu ayrıca incelenir.
Satış dosyasında genel bir araç ekspertizi bulunması, batarya sağlığının belirli bir yöntemle ölçüldüğünü kendiliğinden göstermez. Raporun kapsamını okuyun: Batarya için ölçüm yapılmamışsa, belgede böyle bir değer varmış gibi davranmayın. Elektrikli araca özgü başka kusurların genel çerçevesi ayıplı elektrikli araç yazısında ele alınır; burada belirleyici olan satıştaki batarya beyanıdır.
Sonraki batarya raporu satış tarihine nasıl bağlanır?
Sonraki ölçümün en güçlü yanı, aynı araç ve aynı teknik soruyla ilgili olmasıdır. Raporlarda şasi numarası, tarih, kilometre, ölçülen gösterge, kullanılan cihaz veya yazılım ve test yöntemi görünmelidir. İki rapor farklı ölçüm yöntemi kullanıyorsa yüzdeleri doğrudan çıkarıp “kayıp” diye adlandırmak yanıltabilir. Test koşulları açıklanmıyorsa raporu düzenleyen kuruluştan yöntem ve ham bulguların açıklanması istenebilir.
Belgeleri tarih sırasına dizin: satış ilanı ve önceki rapor, sözleşme ve teslim kaydı, ardından servis ziyaretleri, yazılım işlemleri ve yeni ölçüm. Teslimden sonraki kullanım süresi ile kilometre artışı farkın yorumunda önemlidir. Aynı aracın geçmiş servis kayıtları, daha önce batarya değişimi veya arıza olup olmadığını gösterebilir. Bu kayıtlar bulunmadan sonraki tek bir ölçümü doğrudan teslim gününe taşımak doğru değildir.
Araç üzerinde onarım veya yazılım müdahalesi planlanıyorsa ilk durumun kayıt altına alınması ispatı kolaylaştırır. Servis fişini, arıza kodlarını ve raporun tam nüshasını koruyun; mümkünse satıcıya inceleme olanağı tanıyın. Delil kaybolma tehlikesi varsa ayıplı araçta delil tespiti seçeneği somut koşullara göre değerlendirilir.
Olağan kapasite kaybı ile bildirilmeyen kusur nasıl ayrılır?
Kullanımla birlikte kapasitenin değişmesi tek başına satış anında ayıp bulunduğu anlamına gelmez. Önce araç yaşı, kilometre ve kayıtlı kullanım geçmişiyle uyumlu bir değişim olup olmadığına bakılır. Sonra satışta vaat edilen özellik ve teslim dönemine yakın ölçümler karşılaştırılır. Satıcının açıkça bildirdiği, alıcının bildiği bir durum ile açıklanmamış teknik eksiklik aynı biçimde değerlendirilemez.
6502 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre teslimden sonraki altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslimde bulunduğu kabul edilir ve malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya geçer. Ancak bu karine, malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Batarya değerindeki her değişimi otomatik olarak bu karineye bağlamak doğru değildir; teknik farkın niteliği ve ne zaman ortaya çıktığı incelenmelidir.
Altı ay, talepte bulunmak için son gün değildir; ispat bakımından özel bir dönemdir. Daha sonra ortaya çıkan sorunda da hak arama olanağı bütünüyle ortadan kalkmaz, fakat teslimle bağlantı kuran teknik ve yazılı kayıtların önemi artar. Bataryanın üretici garantisindeki koşullar ise satıştaki ayıp değerlendirmesinden ayrı okunmalıdır.
Batarya ayıbında alıcı hangi hakkı isteyebilir?
Ayıp saptanır ve satış tüketici işlemi niteliğindeyse 6502 sayılı Kanun’un 11. maddesi dört seçimlik hak tanır: Aracı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, aracı tutup ayıp oranında bedel indirimi, aşırı masraf gerektirmeyen ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişim. Hangi talebin ileri sürüleceği kusurun giderilebilirliğine, değer etkisine ve aracın durumuna göre belirlenir.
Batarya onarımı veya değişimi teknik ve ekonomik bakımdan mümkün olabilir; fakat bunun her olayda istenebileceği varsayılmamalıdır. Onarım veya misliyle değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa dönme ya da bedel indirimi gündeme gelir. Bedel indiriminde de yalnız iki rapor arasındaki yüzdelik farkı satış bedeline uygulamak yeterli değildir; ayıbın aracın değerine etkisi değerlendirilir.
Üretici garantisi, galeriye karşı kanuni seçimlik hakların yerini kendiliğinden almaz. Satıcıya yapılacak bildirimde ölçüm farkını ve seçilen talebi açıkça yazmak, ekine ilan ile raporları koymak ve iletim kaydını saklamak yararlıdır. “Batarya düşük çıktı” ifadesi yerine hangi beyanın hangi ölçümle çeliştiği belirtilmelidir.
Süre ve başvuru yolu nasıl belirlenir?
Önce tarafların sıfatı belirlenir. Araç ticari veya mesleki amaç dışında alınmış ve satıcı galeri olarak hareket etmişse tüketici hükümleri kural olarak uygulanır. Şahıslar arasındaki veya ticari amaçlı alımlarda aynı başvuru yolu varsayılamaz. Bu yazı galeriden tüketici olarak yapılan ikinci el alıma odaklanır.
6502 sayılı Kanun’un 12. maddesinde ayıplı mal için genel süre teslimden başlayan iki yıldır; ikinci el satışta satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz. Bir yıllık alt sınır, bütün ikinci el araç uyuşmazlıklarının mutlaka bir yılda biteceği anlamına gelmez. Sözleşme, daha uzun süre ve ayıbın ağır kusur veya hileyle gizlenmesi ihtimali ayrıca incelenir. Ayıbı öğrendikten sonra satıcıya gecikmeden yazılı bildirim yapmak, özellikle teknik durum değişmeden delil toplamaya yardımcı olur.
2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru gerekir. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem heyeti görevli değildir; istisna yoksa önce dava şartı arabuluculuk, ardından tüketici mahkemesi yolu izlenir. Araç iadesi ile yalnız bedel indirimi taleplerinin uyuşmazlık değerleri farklı olabilir; istenen hakkın parasal karşılığı belirlenmelidir. Başvuruya satış belgeleri, ilan, mesajlar, teknik raporlar ve yazılı bildirim eklenir. Altı aylık ispat dönemi, zamanaşımı ve yıllık hakem heyeti sınırı birbirinden ayrı kurallardır.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.