Tüketici davasında zorunlu arabuluculuk nedir? Arabulucu zorunlu mu?
Tüketici davasında zorunlu arabuluculuk, tüketici mahkemesine gitmeden önce arabulucuya başvurmayı dava şartı yapan düzenlemedir; başvurmadan dava açarsanız mahkeme davayı usulden reddeder. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 73/A maddesi bu şartı getirir ve sayılan istisnalar dışında bütün tüketici mahkemesi davalarını kapsar.
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18/A maddesi süreci ayrıntılandırır: arabulucuya hiç başvurulmadan açılan dava, hiçbir işlem yapılmadan dava şartı yokluğundan reddedilir. Hakem heyeti sınırını aşan ayıplı araç, konut veya yüksek bedelli mal uyuşmazlıklarında bu adım dava dilekçesinden önce gelir.
Uyuşmazlık 186.000 TL’nin üstündeyse hakem heyeti mi, arabulucu mu?
Sıra şöyledir: önce uyuşmazlığın değerine bakın. Değeri hakem heyeti parasal sınırının altındaysa hakem heyetine başvurmak zorunludur ve bu uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartı değildir. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için hakem heyetine başvurulamaz; bu durumda yol arabulucudan tüketici mahkemesine uzanır.
2026 yılı başvurularında sınır 186.000 TL’dir. Ticaret Bakanlığı’nın 23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tebliği sınırı yüzde 25,49 oranında artırmış, tebliğ 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girmiştir. 6502 sayılı Kanun’un 68. maddesi sınırın her yıl yeniden değerleme oranında artmasını öngördüğü için tutarı başvuru yılına göre kontrol edin. Sınırın altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetine başvuru yolu izlenir.
Hangi tüketici uyuşmazlıklarında arabulucuya başvurmak gerekmez?
6502 sayılı Kanun’un 73/A maddesinin birinci fıkrası dava şartının uygulanmadığı beş hâli sayar:
- Hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar.
- Hakem heyeti kararlarına itirazlar.
- Kanun’un 73. maddesinin altıncı fıkrasındaki davalar; bunlar tüketici örgütleri, kamu kurumları ve Bakanlık tarafından açılan davalardır.
- Kanun’un 74. maddesindeki seri mal ayıbı tespiti ve toplatma davaları.
- Tüketici işlemi niteliğindeki taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar.
Bireysel ayıplı mal davası bu listede yer almaz. Örneğin sınırın üzerinde bedelli bir araçtaki ayıp nedeniyle bedel iadesi isteyen tüketici, seri mal toplatma davası açmadığı için arabulucuya başvurmak zorundadır. Aracın ayıp nedeniyle satıcıya karşı hangi seçimlik haklara dayanılacağı ayıplı araç satışında satıcının sorumluluğu yazısında, sıfır araçtaki ayıp için sıfır araç ayıp ve iade rehberinde anlatılır.
Tüketici arabuluculuğuna nereye ve nasıl başvurulur?
Başvuru, yetkili tüketici mahkemesinin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; büro kurulmayan yerlerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğü bu işi görür. Tüketici davası tüketicinin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabildiği için büroyu seçerken yetkili mahkemeyi önceden belirleyin.
Arabulucuyu büro, listesinden belirler; taraflar listedeki bir arabulucuda anlaşırsa o kişi görevlendirilir. Başvuruda kendi iletişim bilgilerinizi ve elinizdeyse karşı tarafın iletişim bilgilerini verirsiniz. Arabulucu tarafları ilk toplantıya davet eder; avukatınız olsa bile asıl taraf olarak siz de bilgilendirilirsiniz. Karşı taraf büronun yetkisine en geç ilk toplantıda itiraz edebilir.
Tüketici arabuluculuk ücretini kim öder?
Tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücretini Adalet Bakanlığı bütçesi karşılar. 6502 sayılı Kanun’un 73/A maddesi bu karşılamayı, tarafa ulaşılamaması, görüşme yapılamaması, anlaşma veya anlaşamama gibi sonucun ne olduğundan bağımsız uygular. Karşılanan ücret, Arabuluculuk Ücret Tarifesi’nin Birinci Kısmına göre iki saatlik ücreti geçemez.
Arabuluculuk sonunda açılan dava tüketici lehine sonuçlanırsa Bakanlık’ça karşılanan ücret 6183 sayılı Kanun’a göre davalıdan tahsil edilir. Tarife her yıl değiştiği için güncel tutarı arabuluculuk bürosundan öğrenin.
Arabuluculuk süresi ne kadardır, zamanaşımı işler mi?
Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir. Süre sonunda arabulucu son tutanağı düzenler.
Arabuluculuk bürosuna başvurduğunuz tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Başvuru tarihini ve son tutanağın tarihini saklayın; dava açarken zamanaşımı hesabı bu iki tarihe dayanır.
Anlaşma olmazsa son tutanakla tüketici davası nasıl açılır?
Taraflar anlaşamazsa arabulucu anlaşılamadığına ilişkin son tutanağı düzenler. 6325 sayılı Kanun’un 18/A maddesi davacıya bu tutanağın aslını veya arabulucu onaylı örneğini dava dilekçesine eklemeyi yükler. Tutanak eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; süre içinde sunulmazsa dilekçe karşı tarafa tebliğ edilmeden usulden reddedilir.
Davayı tüketici mahkemesinde, isterseniz yerleşim yerinizdeki mahkemede açarsınız. Ayıplı araç davasında ispat için dava öncesinde ayıplı araçta delil tespiti yaptırmak ayrı bir adımdır ve arabuluculuğun yerine geçmez. Dosyanın hazırlanmasında Ankara tüketici avukatı desteği alınabilir.
Toplantıya katılmazsam veya anlaşma imzalarsam ne olur?
6325 sayılı Kanun’un 18/A maddesi, geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan tarafa, davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısını yükler. Tüketici bakımından bu yaptırım uygulanmaz; 6502 sayılı Kanun’un 73/A maddesinin ikinci fıkrası bunu açıkça belirtir.
Arabuluculuk sonunda anlaşırsanız anlaşılan konuda dava açılamaz. Anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhi verilmesiyle ilam niteliğinde belge sayılır; taraflar, avukatları ve arabulucu belgeyi birlikte imzalamışsa şerh aranmaz. Satıcı belgedeki yükümlülüğü yerine getirmezse belge icra yoluyla uygulanabilir. Hakem heyeti kararlarının uygulanması ise tüketici hakem heyeti kararının icrası yazısında anlatılan ayrı bir yoldur.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.