Sınır Dışı Kararına İtiraz Nasıl Yapılır? 2026

Sınır dışı kararına itiraz nasıl yapılır, 7 günlük süre ne zaman başlar?

Sınır dışı kararına itiraz, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine iptal davası açılarak yapılır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 53. maddesi bu başvuruyu yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tanır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca süre, tebliği izleyen günden işlemeye başlar; son gün resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş günü sona erer.

Karar valilik tarafından alınır ve gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Avukatı bulunmayan yabancıya itiraz usulü ve süreleri de bildirilir. Tebliğ zarfını ve tebellüğ belgesindeki tarihi saklayın; yedi günlük sürenin başlangıcı bu tarihi izleyen güne göre belirlenir. Yine de başvuruyu son güne bırakmayın.

Yedi günlük süre 24 Aralık 2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7196 sayılı Kanun’la getirilmiştir; bu Kanun, eski on beş günlük süreyi yedi güne indirmiş ve yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir. 7533 sayılı Kanun 21 Kasım 2024’te kabul edilmiş, 30 Kasım 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu Kanun süreyi yedi gün olarak korumuş; dosyanın tekemmülü, adrese tebligat yapılamayan davacı için iki aylık süre, duruşmanın mahkemenin takdirine bırakılması ve on beş günlük karar süresinin başlangıcı gibi hükümler eklemiştir. On beş günü anlatan bir metin görürseniz 2019 öncesine ait olduğunu bilin.

Sınır dışı kararına karşı iptal davası hangi mahkemede ve nasıl açılır?

Dava idare mahkemesinde açılır. Dilekçeyi mahkemeye verirken başvurunuzu sınır dışı kararını veren makama da bildirmeniz gerekir; mahkeme dilekçesi tek başına bu bildirimin yerine geçmez.

2577 sayılı Kanun’un 7. maddesi özel kanunda ayrı süre bulunmayan hâllerde dava süresini altmış gün olarak belirler. Yabancılar hukukunda özel kanun yedi gün öngördüğü için bu davada altmış günlük genel süre uygulanmaz. Genel süre ve işleyiş için iptal davası ve idari işlemlerin iptali yazısı okunabilir.

Dilekçede kararın tarihini ve tebliğ tarihini, kararı veren valiliği, itiraz gerekçelerinizi ve iptal talebinizi yazın. Ülkenizde işkence, kötü muamele veya ölüm cezası riski varsa bunu somut olgularla ve belgelerle anlatın. Dosyayı hazırlarken yabancılar ve idare hukuku alanında çalışan bir Ankara idare hukuku avukatı ile çalışmak, kısa sürede eksiksiz başvuru yapmayı kolaylaştırır.

Dava açınca sınır dışı işlemi durur mu, ayrıca yürütmeyi durdurma istenmeli mi?

Evet, dava açılınca sınır dışı işlemi durur. 6458 sayılı Kanun’un 53. maddesine göre yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulmuşsa yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez. Bu koruma kanundan doğduğu için dava sırasında sınır dışı edilmemek amacıyla ayrıca yürütmeyi durdurma istemek gerekmez.

Korumanın sınırı rızadır: yabancı gönüllü olarak ayrılmak isterse koruma uygulanmaz. Durma yalnızca sınır dışı işlemini kapsar; geri gönderme merkezindeki idari gözetimi ortadan kaldırmaz, onun için ayrı yol vardır.

Karardaki Türkiye’yi terk süresi bu korumadan ayrıdır. Kanun’un 56. maddesi, karar kapsamında on beş ile otuz gün arasında bir ayrılış süresi tanınmasını öngörür; Türkiye’ye yasa dışı giriş veya çıkış, sahte belge kullanma, kaçma riski ya da kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı bakımından tehdit gibi hâllerde bu süre verilmez. Bu süreyi dava açma süresiyle karıştırmayın: dava için yedi gün içinde başvurmanız gerekir.

Mahkeme kaç günde karar verir, kesin karara itiraz edilir mi?

Mahkeme başvuruyu, dosyanın tekemmülünden itibaren on beş gün içinde sonuçlandırır. Dosya, idarenin savunmasını vermesiyle ya da savunma süresinin geçmesiyle tekemmül eder. Mahkeme ara karar vermişse veya duruşma yapmışsa on beş günlük süre bunların tamamlanmasından itibaren işler. Duruşma yapılıp yapılmayacağına mahkeme kendi takdiriyle karar verir.

Mahkemenin kararı kesindir; istinaf veya temyiz gibi olağan kanun yolları bu karar için öngörülmemiştir. Kararın kesin olması, bireysel başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. Anayasa Mahkemesi, telafisi güç zarar ve kötü muamele riski iddiasında etkili başvuru hakkını denetler; süreç için Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yazısına bakılabilir.

Tazminat konusu ayrı bir uyuşmazlıktır. Haksız işlem nedeniyle uğranılan zarar için idare aleyhine tam yargı davası yolu ayrıca değerlendirilir.

İdari gözetime itiraz dilekçesi sulh ceza hâkimliğine nereye verilir?

Geri gönderme merkezinde tutuluyorsanız idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilirsiniz. Gözetim altındaki kişi, yasal temsilcisi veya avukatı başvurabilir. Dilekçe idareye de verilebilir; idare onu derhâl yetkili sulh ceza hâkimine ulaştırır.

Hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve karar kesindir. Başvuru gözetimi durdurmaz; karar sonuçlanana kadar gözetim sürer. Gözetim şartları ortadan kalkar veya değişirse yeniden başvurulabilir. Geri gönderme merkezindeki gözetim altı ayı geçemez; yabancının işbirliği yapmaması gibi nedenlerle gecikme olursa en fazla altı ay daha uzatılabilir.

İki yol birbirinin yerine geçmez. İptal davası sınır dışı kararının hukuka uygunluğunu denetler, yedi gün içinde idare mahkemesinde açılır, dava boyunca sınır dışını durdurur ve karar on beş günde sonuçlanır. Gözetim itirazı ise alıkonulmanın devamını denetler, sulh ceza hâkimliğine yapılır, gözetimi durdurmaz ve beş günde karara bağlanır. Kanun, gözetim itirazı için ayrı bir başvuru süresi öngörmemiştir.

İdari gözetime karşı mahkemeye başvuran ve avukat ücretini karşılayamayan kişiye, talep etmesi hâlinde 1136 sayılı Kanun uyarınca avukatlık hizmeti sağlanır. Bu hak 6458 sayılı Kanun’un 57. maddesinde yer alır.

Tebliğ edildiği gün hangi belgeler toplanmalı ve ilk günlerde ne yapılmalı?

Kanun belge listesi saymaz; aşağıdakiler yedi günlük sürede dilekçeyi güçlendiren uygulama önerileridir. Tebliğ günü şunları toplayın:

• Sınır dışı kararı ile tebliğ belgesi ve tebliğ tarihini gösteren tutanak.
• Pasaport, kimlik ve varsa ikamet veya çalışma izni belgeleri.
• Geri gönderme merkezine alındıysanız idari gözetim kararı.
• Ülkenizdeki riski, sağlık durumunuzu veya aile bağınızı gösteren rapor, belge ve yazışmalar.

İlk gün bir avukat belirleyin, tebliğ tarihini izleyen günden başlayarak yedinci günü takvimde işaretleyin ve dilekçeyi mahkemeye vermenin yanında karar makamına da bildirin. Gözetim altındaysanız sulh ceza hâkimliğine ayrı dilekçe verilmesi gerekip gerekmediğini aynı gün belirleyin; çünkü iki başvuru ayrı mercilere gider.

Hangi yabancılar hakkında sınır dışı kararı alınamaz?

6458 sayılı Kanun’un 55. maddesi bazı kişiler için sınır dışı kararı alınmasını yasaklar. Gideceği ülkede işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı muameleye ya da ölüm cezasına maruz kalacağına dair ciddi emare bulunan kişi bunların başında gelir.

Aynı madde, ciddi sağlık sorunu, yaş veya hamilelik nedeniyle yolculuk yapması risk taşıyan kişileri ve tedavisi devam eden, ülkesinde tedavi imkânı bulamayacak hastaları korur. Mağdur destek sürecindeki insan ticareti mağdurları ile tedavisi tamamlanmamış şiddet mağdurları da bu kapsamdadır. Bu hâllerin her yabancı için ayrı ayrı bulunup bulunmadığını karar veren idare değerlendirir; böyle bir durumunuz varsa dilekçede açıkça yazın ve belgelerini ekleyin.

7 günlük süre kaçırılırsa ne olur?

Yedi günlük süre geçtikten sonra açılan dava, idari yargıdaki ilk incelemede süre aşımı yönünden incelenir. 2577 sayılı Kanun’un 14. maddesi mahkemenin ilk incelemede süreye de baktığını düzenler. Özel kanunda yedi gün öngörüldüğü için bu davada altmış günlük genel süre uygulanmaz.

Süre kaçtıysa önce hangi tarihte tebliğ yapıldığını gösteren belgeyi gözden geçirin. Sonradan yeni bir idari işlem yapılırsa o işlem için ayrı süre işler; bu, eski kararın süresini yeniden açmaz.

Av. Muhammet Ali BEYHAN