İkamet İzni Reddi İptal Davası: Süre ve Yürütmeyi Durdurma 2026

Tebliğden sonra ikamet izni reddi iptal davası kaç gün içinde açılır?

İkamet izni reddi iptal davası, kararın size yazılı olarak tebliğ edildiği günü izleyen günden başlayarak 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemelerinde dava açma süresini 60 gün olarak belirler. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ikamet izninin reddi, uzatılmaması veya iptali için ayrı bir dava süresi koymadığından bu genel süre uygulanır.

Bazı sitelerde görülen 30 günlük süre dava süresi değildir. Otuz gün, idareye yapılan başvuruya verilen cevap süresidir; bu başvurunun dava süresine etkisi aşağıda ayrı bölümde anlatılmıştır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 8. maddesi tatil günlerini süreye dâhil eder; son gün tatile rastlarsa süre ilk çalışma gününün sonunda biter. Sürenin son günü idari yargının adli tatiline (20 Temmuz–31 Ağustos) denk gelirse süre, tatilin bittiği günü izleyen günden itibaren yedi gün uzar. Ancak bölge idare mahkemesinin bulunduğu il merkezi dışında kalan ve yalnız bir idare mahkemesi bulunan yerlerdeki mahkemeler çalışmaya ara vermez; bu mahkemelerde açılacak davalarda bu yedi günlük uzamaya güvenilmemelidir. Son günü adli tatilin dışında kalan sürelere de bu ek yedi gün uygulanmaz; örneğin son günü 10 Eylül olan süre uzamaz. Ret kararıyla birlikte sınır dışı kararı da verilmişse sınır dışı kararı için yedi günlük ayrı bir süre işler; bu süre son bölümde ele alınmıştır.

Hangi ikamet izni kararlarına karşı iptal davası açılabilir?

İkamet izni başvurusunun reddine, süre uzatma talebinin reddine ve verilmiş iznin iptaline karşı dava açılabilir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 25. maddesi bu kararların ve tebliğlerinin valiliklerce yapılmasını öngörür. Karar yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir ve tebligatta itiraz haklarının nasıl kullanılacağı yazılır. Tebligatta bu bilgi bulunmuyorsa dilekçede bunu da ileri sürebilirsiniz.

Valilik karar verirken aile bağlarını, ikamet süresini, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararını gözetmek zorundadır. Bu ölçütler iptal davasında idarenin gerekçesini denetlemek için kullanılır.

Ret veya iptal nedenleri izin türüne göre değişir:

• Kısa dönem ikamet izninde Kanun’un 33. maddesi, 32. maddedeki şartların eksikliğini veya ortadan kalkmasını, amaç dışı kullanımı ve geçerli bir sınır dışı ya da giriş yasağı bulunmasını sayar.
• Aile ikamet izninde 36. ve 37. maddeler, anlaşmalı evlilik gibi aile bağına ilişkin şartları esas alır.
• Öğrenci ikamet izninde 40. madde uygulanır.
• Uzun dönem ikamet izninde 45. madde, ciddi bir kamu düzeni veya güvenliği tehdidini ve sağlık, eğitim ya da zorunlu kamu hizmeti dışında kesintisiz bir yıldan fazla yurt dışında kalmayı iptal nedeni sayar.

İnsani ikamet izni ve çalışma izni ayrı düzenlemelere tabidir; bu yazı onların ayrıntısına girmez.

Göç İdaresine itiraz dava açma süresini durdurur mu?

Evet, ancak yalnız 60 günlük dava süresi dolmadan yapılırsa. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması dava açma süresi içinde üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir. Bu başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur.

İdare başvuruya otuz gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır. Ret cevabı geldiğinde veya otuz gün dolduğunda süre yeniden işlemeye başlar; başvuru gününe kadar geçen günler hesaba katılır. Örneğin tebliğden sonra kırk gün geçtikten sonra itiraz edilirse, ret cevabının ardından dava açmak için yirmi gün kalır.

Süre dolduktan sonra yapılan başvuru süreyi yeniden açmaz. Bu nedenle itiraz dilekçesinin idareye ulaştığı tarihi gösteren belgeyi saklayın ve cevap tarihini dava süresi hesabında kullanın.

İkamet izni reddi davası hangi idare mahkemesinde açılır?

Yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 32. maddesi özel kanunda başka bir yetkili mahkeme gösterilmemişse bu genel kuralı uygular. İkamet izni kararlarını valilikler verdiğinden, kararı veren valiliğin bulunduğu ildeki idare mahkemesine başvurulur; ikametgâhınızın bulunduğu yer bakımından ayrı bir seçenek yoktur.

O ilde birden fazla idare mahkemesi varsa davanın hangisinde görüleceğini 6458 sayılı Kanun’un 101. maddesi uyarınca Hâkimler ve Savcılar Kurulu belirler. İdari yargıda yetki kamu düzenindendir. Dilekçede karar tarihini ve kararı veren valiliği açıkça yazın.

İkamet izni iptal davasında yürütmeyi durdurma nasıl istenir?

Yürütmenin durdurulması dava dilekçesinde ayrıca talep edilir; dava açmak ise işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesi iki şartı birlikte arar: işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması. Mahkeme kararını gerekçe göstererek verir.

İkamet izni davalarında telafisi güç zarar çoğunlukla kanuni kalış hakkının sona ermesi, çalışma veya eğitimin kesilmesi ve aile birliğinin bozulması üzerinden anlatılır. Açık hukuka aykırılık için ise ret gerekçesinin dosyadaki belgelerle çeliştiğini veya Kanun’un 25. maddesindeki ölçütlerin değerlendirilmediğini göstermek gerekir.

Yürütmenin durdurulması kararı teminat karşılığında verilir; durumun gereğine göre teminat aranmayabilir. Karara karşı yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir. Talep reddedilirse dava esas yönünden görülmeye devam eder.

İkamet izni iptal edilirse sınır dışı edilir miyim, 7 günlük süre ne zaman işler?

İzninizin iptali veya uzatma talebinizin reddi sınır dışı sürecine yol açabilir; 6458 sayılı Kanun’un 54. maddesi bu yolu açar. Maddeye göre ikamet izni iptal edilenler ile ikamet izni uzatma başvurusu reddedilip on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar hakkında sınır dışı etme kararı alınır.

Sınır dışı kararı ayrı bir idari işlemdir. Kanun’un 53. maddesinin üçüncü fıkrası bu karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulmasına izin verir. Dava süresi içinde veya yargı yoluna başvurulmuşsa, yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı, rızası saklı kalmak kaydıyla sınır dışı edilmez. Bu koruma sınır dışı kararına bağlıdır; ikamet izni retine karşı açılan davaya kendiliğinden uzanmaz.

Bu nedenle ret kararıyla birlikte sınır dışı kararı da tebliğ edildiyse iki ayrı süre takip edilir: ikamet izni kararı için 60 gün, sınır dışı kararı için yedi gün. Sınır dışı kararına itirazın ayrıntıları için sınır dışı kararına itiraz yazısına bakabilirsiniz.

İkamet izni reddi dava dilekçesinde hangi hukuki gerekçeler ileri sürülür?

Dilekçede önce karar ile ilgili izin türü için kanundaki ret veya iptal nedeni karşılaştırılır. İdare, eksik belge ya da şartların ortadan kalktığı gerekçesiyle ret vermişse bu gerekçenin dosyadaki belgelerle uyumlu olup olmadığı gösterilir. Tebligatta itiraz haklarının nasıl kullanılacağının yazılmaması da ileri sürülebilir.

İkinci olarak Kanun’un 25. maddesindeki ölçütler işlenir: aile bağları, Türkiye’de ikamet süresi, menşe ülkedeki durum ve çocuğun yüksek yararı. Üçüncü olarak yürütmeyi durdurma talebi, telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık gerekçeleriyle yazılır. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 12. maddesi iptal ve tam yargı davalarının birlikte açılmasına izin verir; ret nedeniyle uğranılan maddi kayıp varsa tam yargı davası da gündeme gelebilir. Genel mekanizma için idari işlemlerin iptali davası yazısı da okunabilir.

Dava açmadan önce şu sırayı kontrol edin:

1. Kararın size, avukatınıza veya yasal temsilcinize tebliğ edildiği tarihi tebligat zarfından ve evrakından belirleyin.
2. Tebliğ gününü izleyen günden 60 günü sayın; son gün tatile denk geliyorsa ilk çalışma gününü esas alın. Son gün adli tatile denk geliyorsa ve dava, çalışmaya ara veren bir idare mahkemesinde açılacaksa tatilin bitişini izleyen günden itibaren yedi günlük uzamayı ekleyin; mahkemenin ara verip vermediğinden emin değilseniz süreyi ağustos içinde biten tarihe göre hesaplayın.
3. Karar yanında sınır dışı kararı varsa onun için yedi günlük süreyi ayrıca hesaplayın.
4. İdareye itiraz edecekseniz bunu 60 gün dolmadan yapın ve başvurunun idareye ulaştığı tarihi belgeleyin.
5. Dilekçeyi kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesine verin ve yürütmeyi durdurma talebini dilekçeye ekleyin.

İdari yargıda ikamet izni, çalışma izni ve sınır dışı gibi dosyalar için Ankara idare hukuku avukatı sayfasında büronun çalışma alanları yer almaktadır.

Av. Muhammet Ali BEYHAN