Polis disiplin cezasına itiraz, cezayı veren makama göre değişir: disiplin amirinin cezasına tebliğden itibaren on gün içinde bir üst disiplin amirine itiraz edilir, disiplin kurulu cezasına ise idari itiraz yolu yoktur ve doğrudan idare mahkemesinde dava açılır. İlk iş, cezayı kimin verdiğini ve tebliğ tarihini belirlemektir; bütün süreler bu iki bilgiye bağlıdır.
Polis disiplin cezasına itiraz kime ve kaç gün içinde yapılır?
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 30. maddesi, disiplin amirinin verdiği cezaya karşı cezanın tebliğinden itibaren on gün içinde bir üst disiplin amirine itiraz edilmesini öngörür. İtiraz yazılı yapılır.
Cezayı vali, Emniyet Genel Müdürü, Jandarma Genel Komutanı veya Sahil Güvenlik Komutanı doğrudan vermişse itiraz Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna yapılır ve bu kurulun kararı kesindir. Kaymakamın doğrudan verdiği cezalarda itiraz mercii validir.
İtiraz otuz gün içinde karara bağlanır. İtiraz üzerine verilen ilk cezadan daha ağır bir ceza verilemez; bu nedenle itiraz etmek cezayı artırma riski taşımaz. Süresinde itiraz edilmezse ceza kesinleşir ve idari yargı süresi bu kesinleşmeden sonra işlemeye başlar.
Polise hangi disiplin cezaları verilir, hangisini amir hangisini kurul verir?
7068 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre polis personeline yedi ceza verilebilir: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma, uzun süreli durdurma, meslekten çıkarma ve Devlet memurluğundan çıkarma. Kısa süreli durdurma dört, altı veya on ay; uzun süreli durdurma on iki, on altı, yirmi veya yirmi dört aydır.
Hangi yolun izleneceğini bu ayrım belirler. Kanun’un ekli çizelgesine göre emniyet amirleri yalnız uyarma, kınama ve üç, on veya on beş güne kadar aylıktan kesme cezası verebilir. Durdurma ve çıkarma cezalarını amir veremez; bunlar kurul cezasıdır. İl polis disiplin kurulu ise polis memurlarına bütün cezaları verebilir.
Hangi fiilin hangi cezayı gerektirdiği Kanun’un 8. maddesinde sayılır; bu fiil listesi Anayasa Mahkemesi kararlarıyla birkaç kez değişmiştir. Elinizdeki cezayı bu listeden okumak yerine, ceza kararında gösterilen hükmü güncel metinle karşılaştırmak gerekir.
İl polis disiplin kurulu cezasına itiraz edilir mi, ceza ne zaman kesinleşir?
Hayır; Bakan ile disiplin kurullarının verdiği cezalara karşı yalnız idari yargı yoluna başvurulabilir. Kurul kararına karşı üst makama veya Yüksek Disiplin Kuruluna itiraz dilekçesi verilmez.
Kurul kararı verildiği anda kesinleşmez. İl polis disiplin kurulunun meslekten çıkarma dışındaki kararları valinin onayıyla kesinleşir; vali onaylamazsa dosya Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunca karara bağlanır. Meslekten çıkarma kararları ise valinin önerisi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla kesinleşir.
Dava kesinleşen ceza için açıldığından, tebliğ edilen belgenin onaylanmış kesinleşmiş ceza olup olmadığına bakın; dava süresi kesinleşen cezanın tebliğinden başlar.
Polis disiplin cezasına karşı iptal davası kaç gün içinde açılır?
Kesinleşen disiplin cezasına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir ve dava açma süresi, kesinleşen cezanın personele tebliğinden başlar. 7068 sayılı Kanun ayrı bir süre göstermediği için 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesindeki altmış günlük süre uygulanır.
Süre tebliği izleyen günden işlemeye başlar ve tatil günleri sürenin içindedir. Son gün tatile rastlarsa süre ilk çalışma gününün bitimine uzar. Sürenin son günü adli tatile rastlarsa süre, adli tatilin bittiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.
Amir cezasına karşı üst amire itiraz edilmişse, ceza itiraz kararının personele tebliğiyle kesinleşir ve altmış günlük dava süresi bu tebliğden başlar; itiraza harcanan süre düşülmez. Bu nedenle itiraz kararının tebliğ tarihini gösteren belgeyi saklayın. Dilekçe genel kurallara göre idari işlemin iptali davası olarak hazırlanır.
Savunma alınmadan verilen polis disiplin cezası hukuka uygun olur mu?
7068 sayılı Kanun’un 31. maddesine göre disiplin amirleri veya kurulları savunma almadan ceza veremez. Savunma alınmadan verilmiş bir ceza hukuka aykırılık iddiasının en güçlü dayanaklarından biridir; ancak sonucu mahkeme dosyadaki belgelere bakarak belirler.
Dosyada şu noktaları kontrol edin:
- Savunma süresi yedi günden az olmamalıdır; süresinde savunma yapmayan savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.
- Soruşturma evrakını inceleme hakkı savunma isteminden itibaren vardır.
- Meslekten çıkarma veya Devlet memurluğundan çıkarma istenen personel tanık dinletebilir ve kurulda kendisi ya da vekili aracılığıyla sözlü veya yazılı savunma yapabilir.
- Kurul kararları gerekçeli yazılır ve tebliğ edilir.
Savunma bildiriminin tebliğ tarihi ile savunma için tanınan gün sayısı, dava dilekçesinde somut tarihlerle gösterilmelidir.
Polis disiplin cezasında zamanaşımı ne zaman dolar?
Disiplin amiri fiili öğrendiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kısa veya uzun süreli durdurma cezalarında bir ay, meslekten çıkarma ile Devlet memurluğundan çıkarma cezalarında altı ay içinde soruşturmaya başlamazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmemişse yetki yine zamanaşımına uğrar. Bu süreler 7068 sayılı Kanun’un 29. maddesinde yer alır.
Madde sonradan Anayasa Mahkemesi kararı ve 7533 sayılı Kanunla değişmiştir. Eski tarihli yazılardaki zamanaşımı anlatımlarını bu nedenle olduğu gibi almayın; güncel metindeki fıkralara bakın.
Zamanaşımını kontrol ederken iki tarihi yan yana koyun: amirin fiili öğrendiği tarih ile soruşturmanın başladığı tarih. Aradaki süre bir ayı veya altı ayı aşıyorsa dava dilekçesinde yetkisizlik olarak ileri sürülebilir.
Polis disiplin cezasında yürütmenin durdurulması istenebilir mi?
Evet, dava dilekçesinde istenebilir; ancak dava açmak ceza veya kurul kararının yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesi, mahkemenin yürütmeyi durdurmasını iki şarta bağlar: uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması. İki şart birlikte aranır.
Mahkeme bu kararı savunma alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra, gerekçe göstererek verir. Karar verileceği önceden söylenemez; talebin dayanağı somut zarar ve açık aykırılık olmalıdır.
Disiplin cezaları kesinleşmesinin ardından yerine getirilir. Aylıktan kesme cezası, kesinleşmeyi izleyen aybaşında uygulanır. Yürütmeyi durdurma isteniyorsa talep dava dilekçesinde açıkça yazılmalıdır.
Disiplin cezası iptal edilirse idare cezayı yeniden verebilir mi?
Kısmen evet. Ceza, fiilin hatalı vasıflandırıldığı veya düzeltilebilir bir şekil noksanlığı bulunduğu gerekçeleriyle iptal edilirse, kararın kesinleştiği tarihteki yetkili disiplin kurulu veya disiplin amiri, kararın tebliğinden itibaren altı ay içinde yeniden değerlendirme yapar. Bu kural 7068 sayılı Kanun’un 29. maddesinde düzenlenir.
Dolayısıyla iptal gerekçesi önemlidir. Esasa ilişkin bir gerekçe ile şekil eksikliği gerekçesi idareye farklı imkân tanır; iptal kararını alırken hangi gerekçeye dayanıldığını okuyun.
Cezadan doğan parasal kayıp varsa 2577 sayılı Kanun’un 12. maddesi iptal ve tam yargı davalarının birlikte açılmasına izin verir; bu zarar için tam yargı davası ayrıca gündeme gelir. Ankara’da idare mahkemesine dava açılacaksa süre, dilekçe ve delil hazırlığı Ankara idare hukuku avukatı ile birlikte planlanabilir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.