Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, orijinal şasi numarası değiştirilmiş aracı ikinci el olarak tüketiciye satan şirketin bu gizli ayıptan sorumlu olduğunu kabul eden hükmü onadı. Karar, şasi değişikliğinin araç satıldıktan yaklaşık on beş ay sonra muayenede ortaya çıktığı ve satıcının değişikliği kendisinin yapmadığını savunduğu bir dosyada verildi. Daire, 9 Mart 2026 tarihli kararıyla sözleşmeden dönen tüketiciye 390.000 TL’nin iadesine ve aracın satıcıya teslimine ilişkin hükmü oy birliğiyle onadı.
Yargıtay şasi numarası değiştirilmiş araç kararını neden onadı?
Daire, şasi numarasının değiştirildiğinin sabit olduğunu ve bunun satıcının sorumlu olduğu bir gizli ayıp olduğunu belirterek satıcı şirketin temyiz itirazlarını reddetti:
Karar metninden
“Temyiz olunan kararın dayandığı bilgi ve belgelere, davaya konu aracın orijinal şasi numarasının değiştirilmek suretiyle araç üzerinde sahtecilik yapıldığının sabit olduğunun, satıcı olan davalının, araçtaki gizli ayıp nedeniyle sorumluluğunun bulunduğunun anlaşılmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.”
Yargıtay’ın gerekçesi kısadır; ayıbın niteliğine ve satıcının alıcıyı bilgilendirip bilgilendirmediğine ilişkin ayrıntılı değerlendirme, bölge adliye mahkemesinin koruduğu ve Daire’nin onamasıyla kesinleşen ilk derece mahkemesi kararındadır. Tüketici mahkemesinin gerekçesi karar metninde şöyle aktarılıyor:
Karar metninden (ilk derece mahkemesinin gerekçesi)
“davalının, satış öncesinde aracın nitelikleri konusunda davacıyı bilgilendirdiği veya alıcının bu hususları bildiğini kanıtlayamadığı, dava konusu aracın gizli ayıplı olduğu, bu durumda davacının 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 11. maddesinde yer alan seçimlik haklarını kullanabileceği, aracın davacıya satışından önce şasi numarasının değiştirilmesi nedeniyle ayıbın davacıdan kaynaklanmadığı”
Hüküm fıkrası
“Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,”
Onama ile ilk derece mahkemesinin verdiği ve bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu reddederek koruduğu hüküm kesinleşti: tüketici ödediği bedeli geri alacak, aracı da satıcıya iade edecektir.
Şasi numarasının değiştirilmiş olması neden gizli ayıp sayılır?
Şasi numarası aracın kimliğidir; değiştirilmiş numara aracın tescil, muayene ve satış işlemlerini doğrudan etkiler. Davacının anlatımına göre araç muayeneden geçemedi, durum emniyete bildirildi ve yapılan incelemede aracın gerçek şasi numarasında haciz ve yakalama kaydı bulunduğu raporlandı. Yargıtay ise şasi numarasının değiştirilerek araç üzerinde sahtecilik yapıldığını sabit kabul etti.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesi, tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklik içeren malı ayıplı sayar. Mahkemeler değişikliği gizli ayıp olarak nitelendirdi; satıcı temyiz dilekçesinde, alıcının aracı eksperde de incelettiğini ve bu incelemede kusur görülmediğini ileri sürmüştü. Aynı Kanun’un 10. maddesine göre tüketici sözleşme kurulurken ayıbı biliyorsa veya bilmesi kendisinden bekleniyorsa sözleşmeye aykırılık doğmaz; bu dosyada satıcı, aracın nitelikleri hakkında alıcıyı bilgilendirdiğini kanıtlayamadı.
Satıcı şasi numarasını kendisi değiştirmediyse yine sorumlu mu?
Bu dosyada evet; satıcının değişikliği kendisinin yapmadığı savunması sorumluluğunu ortadan kaldırmadı. Satıcı şirket, aracı satıştan on gün önce noter satışıyla bir başkasından aldığını, kendi mülkiyetindeyken şasi numarasına dokunulmadığını, alıcının aracı eksperde incelettiğini ve ekspertiz raporu yanlışsa sorumluluğun kendisinde olmadığını savundu. Yargıtay bu temyiz itirazlarını reddetti; ilk derece mahkemesi de değişikliğin araç tüketiciye satılmadan önce yapıldığını tespit etmişti.
Satıcının ayıptan sorumluluğu kusura bağlı değildir: 6502 sayılı Kanun seçimlik hakları satıcının ayıbı bilmesine bağlamaz. Genel hüküm olan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 219. maddesi de satıcının ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumlu olduğunu düzenler. Ekspertiz raporunun ayıbı göstermemesi satıcının sorumluluğunu kaldırmadı; raporu hazırlayan işletmeye karşı ekspertiz şirketinin sorumluluğu kapsamında ayrıca başvurulabilir.
Muayenede şasi değişikliği çıkan dosyada mahkemeler nasıl karar verdi?
Tüketici aracı 29 Kasım 2021’de satıcı şirketten satın aldı. Aracı satmak isteyince 28 Şubat 2023’te muayeneye götürdü; muayene istasyonu, şasi numarasının tescil kuruluşuna bildirilmeden izinsiz değiştirildiğini tespit etti. Tüketici 22 Mart 2023’te noter aracılığıyla satıcıya ihtarname gönderdi, zararı karşılanmayınca tüketici mahkemesinde dava açtı ve talebini ıslahla 390.000 TL’ye yükseltti.
Tüketici mahkemesi 29 Kasım 2023’te davayı kısmen kabul etti ve noter satış senedindeki 307.500 TL’ye hükmetti. Bölge adliye mahkemesi 14 Kasım 2024’te bu kararı kaldırdı ve dosyayı yeniden yargılama için geri gönderdi. İkinci yargılamada tüketici mahkemesi tanığı da dinleyerek 390.000 TL’nin avans faiziyle iadesine ve aracın satıcıya teslimine karar verdi. Bölge adliye mahkemesi bu kez istinaf başvurusunu esastan reddetti, Yargıtay da hükmü onadı.
Noter satış bedeli düşük gösterildiyse ödenen gerçek bedel nasıl ispatlanır?
Noter senedinde bedel 307.500 TL yazıyordu; tüketici ise 390.000 TL ödediğini, kalan 82.500 TL’nin havaleyle gönderildiğini ileri sürdü. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 200. maddesi belirli tutarı aşan hukuki işlemlerin senetle ispatını arar; bu nedenle ilk kararda mahkeme tanık dinletme talebini reddetti.
Bölge adliye mahkemesi ise banka dekontları ile mesaj yazışmalarının hukuki niteliğinin tartışılması gerektiğini, bunlar delil başlangıcı sayılırsa tanığın da dinlenmesi gerektiğini belirtti. HMK 202’ye göre delil başlangıcı, işlemi tam ispata yetmese de muhtemel gösteren ve karşı tarafça verilmiş veya gönderilmiş belgedir; delil başlangıcı varsa senetle ispat gereken hâlde de tanık dinlenebilir. Bedelin bir kısmını havaleyle ödüyorsanız açıklamaya aracın satışını yazın; bu dosyada dekontlardaki açıklama eksikliği ilk kararda bedelin düşük belirlenmesine yol açtı.
Şasi numarası değiştirilmiş araç alan tüketici hangi süre ve yolla hak arar?
6502 sayılı Kanun’un 11. maddesi tüketiciye sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değiştirme haklarını tanır. Bu dosyadaki tüketici sözleşmeden dönmeyi seçti; şasi numarası değiştirilmiş ikinci el araçta ücretsiz onarım ya da ayıpsız misliyle değiştirme çoğu zaman gerçekçi bir seçenek değildir. Sözleşmeden dönme hâlinde ödenen bedelin tümü iade edilir, tüketici de aracı geri verir; seçimlik hakla birlikte Türk Borçlar Kanunu’na göre tazminat da istenebilir.
Kanun’un 12. maddesine göre ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ikinci el satışlarda bu süre sözleşmeyle kısaltılsa bile satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz. Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.
İlk derece mahkemesi ayrıca tüketicinin seçimlik haklarını kullanmak için ayıbı belirli bir süre içinde ihbar etme yükümlülüğü bulunmadığını belirtti; Yargıtay bu noktayı ayrıca tartışmadı. Bu kural, aracı ticari amaçla satan bir satıcıdan alan tüketiciye uygulanan 6502 sayılı Kanun’a dayanır. Araç galeri ya da şirket yerine bir özel kişiden alınmışsa Türk Borçlar Kanunu’nun 223. maddesi uygulanır ve sonradan anlaşılan ayıbın satıcıya hemen bildirilmesi gerekir.
Tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak 6502 sayılı Kanun’un 73/A maddesi uyarınca dava şartıdır; tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar bu şartın dışında kalır. Muayene raporunu, emniyet incelemesine ilişkin belgeleri, noter senedini ve ödeme dekontlarını dosyaya ekleyin. Tüketici uyuşmazlıklarında başvurulacak merci, Kanun’un 68. maddesindeki ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılan parasal sınıra göre hakem heyeti veya tüketici mahkemesi olarak belirlenir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.