Yargıtay 4. Hukuk Dairesine göre plastik tampon değer kaybı da aracın hasarsız ve onarılmış ikinci el değerleri karşılaştırılarak belirlenir. Daire 23 Haziran 2025 tarihli kararında, bozmaya uyduğu hâlde bu karşılaştırmayı yaptırmayan ilk derece kararını değer kaybı yönünden bozdu. Hükme esas alınan rapor, parçalar orijinaliyle yenilendiği için değer kaybı oluşmayacağını yazan bozma öncesi raporu tekrar ediyordu. Dava, rögar kapağına çarpan aracın sahibi tarafından yolun yapım ve bakımından sorumlu idareye karşı açılmıştı.
Yargıtay plastik tampon değer kaybı talebinin reddini hangi gerekçeyle bozdu?
Daire, bozmadan önce ve sonra alınan iki raporun da kendi fark kriterine göre inceleme içermediğini, ikinci raporun ilkini aynen tekrar ettiğini tespit etti:
Karar metninden
“Bozma öncesi düzenlenen ve hükme esas alınan 25.05.2021 tarihli bilirkişi raporunda, Dairemiz fark kriterine uyulmaksızın, aracın plastik olan ön tamponu ve vidalı parçalarla sökülüp takılabilen alt takımlarının hasara uğradığı, ana iskelet olarak tabir edilen kaporta ve şasenin hasara uğramadığı, aracın yıpranmış parçaları orijinal parçalarla yenilenmiş olacağından değer kaybı oluşmayacağı belirtilmiştir.”
“Bozma sonrası mahkemece yeni bir bilirkişiden alınan 23.12.2023 tarihli raporda ise bozmada işaret edilen şekilde Dairemizce değer kaybının belirlenmesi hususunda esas alınan fark kriterine ilişkin bir inceleme yapılmadığı gibi, bozmaya konu olan önceki rapor içeriği aynen tekrarlanmıştır.”
“Dairemiz kriterlerine uygun olmayan biçimde düzenlenen ve bozmadan önce alınan raporun tekrarı mahiyetinde olan raporun hükme esas alınması doğru olmamıştır.”
Hüküm fıkrası
“Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin (incelenmeyen vekalet ücreti dışındaki) diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,”
“Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,”
Daire değer kaybı tutarını kendisi belirlemedi; bozmanın nedeni, bozmaya uyan mahkemenin fark kriterine göre rapor aldırmadan, önceki raporun tekrarı niteliğindeki rapora dayanarak talebi yeniden reddetmesidir. Davalı idarenin kusur ve sorumluluğa ilişkin olanlar dâhil bütün temyiz itirazları ise reddedildi ve karar oy birliğiyle verildi.
Değer kaybında fark yöntemi nedir, plastik parçalarda da uygulanır mı?
Daire’nin “fark kriteri” dediği fark yöntemi, aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el satış değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki farkı değer kaybı sayar. Daire’nin 14 Kasım 2022 tarihli bozma kararında, bu iki değer belirlenirken aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gören kısımlarının dikkate alınması istenmişti. Bunun için yeni bir bilirkişiden ayrıntılı ve denetime elverişli rapor alınacaktı.
Bu dosyada iki bilirkişi de hasarın plastik ön tampon ile vidalı, sökülüp takılabilen alt takımlarda kaldığını, kaporta ve şasenin hasar görmediğini yazdı ve değer kaybını bu nedenle sıfır kabul etti. Daire bu gerekçeyi, iki değer arasındaki fark hesaplanmadığı için hükme esas alınabilir bulmadı.
Karar, plastik parça değişen her araçta değer kaybı doğacağını söylemiyor; sonucu fark incelemesinin göstermesini istiyor. Bu nedenle tampon değişiminde değer kaybı, parçanın plastik olmasından doğrudan sonuç çıkarılarak değil, hasar gören parçalar da dikkate alınarak aracın iki ikinci el değeri arasındaki farkla belirlenir.
Rögar kapağına çarpan araç için dava hangi aşamalardan geçti?
Kaza 10 Nisan 2018’de, araç sahibinin oğlu aracı kullanırken rögar kapağına çarpmasıyla tek taraflı ve maddi hasarlı olarak gerçekleşti. Davacıya göre kaza tespit tutanağında, yolun yapım ve bakımından sorumlu davalı idare gerekli güvenlik önlemlerini almadığı için asli ve sekizde sekiz oranında kusurlu gösterilmişti; idare bu tespiti kabul etmedi. Araç sahibi değer kaybı için 3.000 TL, hasar için 10.000 TL ve araç mahrumiyeti için 100 TL istedi; Mart 2024’teki ıslahla hasar talebini 17.985 TL’ye, mahrumiyet talebini 3.750 TL’ye çıkardı.
İlk derece mahkemesi 14 Mart 2019’da olayın hizmet kusuru olduğunu ve idari yargıda görülmesi gerektiğini kabul ederek davayı usulden reddetti; bölge adliye mahkemesi 18 Ekim 2019’da istinaf başvurusunu esastan reddetti. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2020/1895 Esas, 2021/6 Karar sayılı ilamıyla davanın adli yargıda görüleceğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırdı ve ilk derece kararını bozdu.
Mahkeme 16 Kasım 2021’de hasar için 10.000 TL’ye hükmetti, değer kaybı ve mahrumiyet taleplerini reddetti. Daire 14 Kasım 2022’de bu kararı kusur raporu alınmadığı için davalı yararına, değer kaybı ve mahrumiyet yönünden eksik inceleme nedeniyle davacı yararına bozdu. Bozmaya uyan mahkeme, 2023/436 Esas, 2024/121 Karar sayılı kararında kusur raporuna göre sürücüyü kusursuz, idareyi kusurlu buldu. Mahkeme 17.985 TL hasar ve 3.750 TL mahrumiyet bedeline hükmetti, değer kaybı talebini ise yine reddetti.
Bozmaya uyan mahkeme değer kaybı incelemesinde nelere bağlıdır?
Mahkeme bozmaya uyduğunda, bozma kararında gösterilen yöntemle inceleme yapmak ve orada belirtilen hukuki esaslara göre hüküm kurmakla yükümlü hâle gelir. Daire bu bağlılığı usuli kazanılmış hak olarak niteledi ve Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 9 Mayıs 1960 tarihli, 1960/21 Esas, 1960/9 Karar sayılı kararına dayandı. Karara göre bozmaya uymuş mahkeme “bozma kararında gösterilen biçimde inceleme yapmak ya da gösterilen biçimde yeni bir hüküm vermek zorundadır.”
Bozmadan önceki temyizin kapsamı da sonucu etkiledi. Davacı, delil tespiti masraflarına hükmedilmediğini ileri sürdü; Daire, bu kalemin bozmadan önceki karara karşı temyize getirilmediğini belirterek itirazı reddetti.
Daire dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verdi; davacının vekalet ücretine ilişkin itirazının incelenmesine bozma nedeniyle şimdilik yer görülmedi. Mahkemenin bozmaya uygun olarak vereceği yeni karara karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 373. maddesi uyarınca yeniden temyiz yoluna başvurulabilir. Yeni raporda değer kaybı çıkıp çıkmayacağı, iki satış değerinin hangi piyasa verileriyle belirlendiğine bağlıdır.
Değer kaybı raporu önceki raporu tekrar ederse nasıl itiraz edilir?
HMK’nin 281. maddesine göre raporun size tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksik noktaların tamamlattırılmasını, belirsiz noktaların açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyin. İtirazın hazırlanması çok zor, imkânsız ya da özel veya teknik bir çalışma gerektiriyorsa yine bu iki hafta içinde başvurun. Mahkeme, süre bitiminden işlemek üzere bir defaya mahsus ve en çok iki haftalık ek süre verebilir.
İtirazda raporun aracın hasarsız değerini ve onarım sonrası değerini ayrı ayrı gösterip göstermediğini, bu değerleri hangi ilan veya piyasa verisine dayandırdığını belirtin. Bozma ilamı varsa ilamda sayılan ölçütleri, yani marka, yaş, model ve hasar gören kısımları raporla tek tek karşılaştırın; yeni raporun önceki raporla aynı değerlendirmeyi taşıdığını da gösterin. Mahkeme eksikliği gidermek için bilirkişiden ek rapor alabilir veya yeni bir bilirkişiyle inceleme yaptırabilir.
Tampon hasarlı araçta değer kaybı talebi hangi belgelerle desteklenir?
Değişen parçaların listesini, onarım faturasını ve onarımdan önce çekilen fotoğrafları dosyaya koyun; bilirkişi hasar gören kısımları bunlardan belirler. Aracın kaza tarihindeki kilometresini ve önceki hasar kayıtlarını gösteren belgeler, hasarsız değerin doğru seçilmesine yardım eder. Bu dosyada davacı, delil tespiti dosyasında aracın değer kaybına uğradığının belirtildiğini temyizde ileri sürmüştü.
İnternetteki araç değer kaybı hesaplama araçlarının verdiği tahmini tutar bilirkişi incelemesinin yerine geçmez; mahkeme iki satış değerini gerekçeleriyle gösteren rapora bakar. Talebin kime yöneltileceği kazanın oluşuna ve kusur dağılımına bağlıdır; bu dosyada sorumlu, yolda gerekli güvenlik önlemini almayan idare olarak görüldü. Karşı araç sürücüsüne veya işletenine yöneltilen araç değer kaybı dosyalarında da iki satış değerini göstermeyen bir rapora karşı aynı eksiklik itiraz olarak ileri sürülebilir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.