Cumhuriyet savcısının yazılı arama emri niteliği taşımayan bir yazıya dayanılarak konutta yapılan hukuka aykırı aramada ele geçen deliller hükme esas alınamaz. Yargıtay 8. Ceza Dairesi 18 Haziran 2025 tarihli kararında bu ilkeyi, aramadan başka mahkûmiyete yeterli delil bulunmayan ve kullanmak için bulundurma suçundan ayrıca kesinleşmiş mahkûmiyeti olan bir sanığa uyguladı. Daire, uyuşturucu ticaretinden verilen 8 yıl 6 ay hapis cezasını onaylayan istinaf kararını beraat gerektiği gerekçesiyle bozdu ve sanığın salıverilmesine hükmetti.
Yargıtay ev aramasına dayanan mahkûmiyeti hangi gerekçeyle bozdu?
Daire, aramanın dayanağı olarak dosyada bulunan savcılık yazısının 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 119. maddesi anlamında yazılı arama emri olmadığını belirledi. Bu yazıya dayanılarak elde edilen delilleri hükmün dışında bıraktı. Kararın gerekçesi şöyledir:
Karar metninden
“Ancak; dava dosyası kapsamında Elbistan Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Elbistan İlçe Jandarma Komutanlığı’na hitaben düzenlenen 29.11.2022 tarihli arama emrinde “…gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında arama kararının verilmesi ve bahse konu parsel numaralı ve ikamette yapılan arama sırasında herhangi bir suç ve suç unsurlarına rastlanması durumunda CMK 116 ve CMK 127’nci maddeleri gereğince el koyma izninin de verilmesi hususunu arz ederim.” şeklindeki ifadenin Cumhuriyet savcısı tarafından verilen yazılı bir arama emri niteliğinde olmadığı bu nedenle usulen geçersiz bir arama emrine dayanılarak elde edilen delillerin hükme esas alınamayacağı, sanık aleyhine üzerine atılı suçtan mahkumiyetine yeterli dava dosyası kapsamında başkaca bir delil de bulunmadığı anlaşılmakla; suça konu uyuşturucu maddeleri sanığın satma veya başkasına verme gibi kullanma dışında bir amaç için bulundurduğuna dair mahkumiyetine yeterli ölçüde delil elde edilemediği ve sanığın tüm aşamalarda istikrarlı bir şekilde uyuşturucuları kullanmak için bulundurduğuna yönelik savunması dikkate alındığında, sanığın eyleminin kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu oluşturduğu, bu suç yönünden ise Elbistan 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 2023/5 Esas sayılı dava dosyası kapsamında sanığın cezalandırılmasına karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği belirlenmekle, uyuşturucu madde ticareti suçu yönünden sanığın beraatine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde hüküm tesisi hukuka aykırı bulunmuştur.”
Daire, bu ifadenin gecikmesinde sakınca bulunan hâlde savcının verebileceği yazılı arama emri niteliğinde olmadığını belirtti; bu sonuca neden ulaştığını ayrıca açıklamadı. Kararda aktarılan ifade, aramayı emretmek yerine arama kararı ve el koyma izni verilmesini isteyen bir dille kurulmuş ve “arz ederim” kalıbıyla bitiyor.
Hüküm, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının düzelterek onama yönündeki tebliğnamesine aykırı olarak bozuldu:
Hüküm fıkrası
“Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle sanık ve müdafiinin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin, 06.07.2023 tarihli ve 2023/1297 Esas, 2023/1060 Karar sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi uyarınca Tebliğname’ye aykırı olarak oy birliğiyle BOZULMASINA, Bozma nedenine göre sanık …’ın SALIVERİLMESİNE,”
Konutta arama için hangi karar veya yazılı emir gerekir?
Konutta arama hâkim kararıyla ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir. CMK 119/1, kolluk amirinin yazılı emriyle arama yetkisini konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlar için tanımaz. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 21. maddesi de konuta girmek ve arama yapmak için usulüne göre verilmiş hâkim kararını, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emrini arar.
CMK 119/2’ye göre karar veya emirde aramanın nedenini oluşturan fiil ve emrin geçerli olacağı süre açıkça gösterilir. Aranacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya da eşya da emirde yer alır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi 31 Mayıs 2022 tarihli bir kararında (E. 2022/862, K. 2022/7975) Cumhuriyet savcısının sözlü arama emriyle işyerinde yapılan aramayı hukuka aykırı saydı ve sanıkların beraati gerektiğini belirtti.
İncelenen dosyada ise savcılıktan çıkmış yazılı bir belge vardı. Kararda bu belge “arama emri” olarak anılmasına rağmen Daire, içeriğinin yazılı arama emri niteliği taşımadığı sonucuna vardı.
Hukuka aykırı aramayla elde edilen delil neden hükme esas alınamaz?
Anayasa’nın 38. maddesi, kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini düzenler. CMK 206/2-a kanuna aykırı olarak elde edilen delilin reddedileceğini, CMK 217/2 ise yüklenen suçun hukuka uygun biçimde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebileceğini öngörür.
Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde, dosyadaki hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen deliller ayrıca ve açıkça gösterilir (CMK 230/1-b). Hükmün böyle bir delile dayanması CMK 289/1-i’ye göre hukuka kesin aykırılık hâlidir.
İncelenen kararın gerekçesi CMK 119’a dayanır; Daire bu dosyada Anayasa ve CMK’deki delil yasağı maddelerini ayrıca saymadı. Aynı Daire’nin 2022 tarihli kararında ise sonuç, Anayasa’nın 38. maddesinin altıncı fıkrasına ve CMK 206/2-a, 217/2 ile 230/1-b hükümlerine açıkça bağlandı.
Arama emri tartışılan dosyada mahkemeler ne karar vermişti?
Kolluk, sanığın uyuşturucu sattığına ilişkin duyum alınca gecikmesinde sakınca bulunan hâl gerekçesiyle savcılıktan alınan 29 Kasım 2022 tarihli yazıya dayanarak sanığın evinde arama yaptı. Aramada net 17,4 gram metamfetamin, net ağırlıkları 23, 4,1 ve 41 gram olan esrar ile çalışır durumda bir hassas terazi ele geçirildi.
Elbistan Ağır Ceza Mahkemesi 11 Mayıs 2023’te sanığı uyuşturucu madde ticareti suçundan mahkûm etti. Mahkeme, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 188. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 8 yıl 6 ay hapis ve 16.660 TL adli para cezası verdi. Cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine de hükmetti. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi 6 Temmuz 2023’te istinaf başvurusunu esastan reddetti.
Sanık ve müdafii temyizde arama kararının usulsüz olduğunu, maddelerin kişisel kullanım sınırları içinde kaldığını ve delillerin yetersizliğini ileri sürdü.
Delil dışlanınca ticaret suçlamasından neden beraat gerekti?
Daire, aramadan elde edilen deliller çıkarıldığında dosyada ticaret suçunu kanıtlayan başka delil kalmadığını belirledi. Sanığın bütün aşamalarda maddeleri kullanmak için aldığını söyleyen savunmasını da dikkate alarak eylemin kullanmak için uyuşturucu bulundurma suçunu oluşturduğu sonucuna vardı. Kararın olgular bölümünde, biyolojik numune incelemesinde sanığın uyuşturucu kullandığının tespit edildiği de yer alıyor.
Sanık, uyuşturucu kullanma suçu olarak bilinen bu suçtan Elbistan 4. Asliye Ceza Mahkemesinde ayrıca cezalandırılmış ve bu karar kesinleşmişti. Daire bu olguyu da gözeterek ticaret suçu yönünden beraat gerektiğini belirtti. Karar, usulsüz aramanın her dosyada kendiliğinden beraat doğurduğunu göstermez; sonuç, dışlanan delilden sonra dosyada hukuka uygun başka delil kalıp kalmadığına bağlıdır.
Daire ayrıca kabule göre bir bozma nedeni daha gösterdi. Adli para cezası 24 eşit taksite bölünmüş, ancak bir taksit ödenmezse kalanın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen cezanın hapse çevrileceği ihtarı hükme yazılmamıştı; Daire bunu TCK 52/4’e aykırı buldu.
Usulsüz arama bozmasından sonra sanık ve dosya ne olur?
Daire, sanığın başka bir suçtan hükümlü veya tutuklu değilse salıverilmesinin sağlanması için ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına yazı yazılmasına karar verdi. Bozulan karar istinaf başvurusunun esastan reddi olduğundan dosyanın CMK 304/2-a uyarınca Elbistan Ağır Ceza Mahkemesine, karar örneğinin ise Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesine gönderilmesine hükmetti.
Mahkeme CMK 307 uyarınca ilgililere bozmaya karşı diyeceklerini sorar; bozmaya uyabilir veya direnebilir. Uyulursa beraat kararını mahkeme verir ve bu karara karşı yalnız temyiz yolu açıktır. Direnme kararı önce bozmayı veren daireye gider; daire kararını düzeltmezse dosya Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilir. Hüküm yalnız sanık ve müdafii tarafından temyiz edildiği için yeniden verilecek ceza önceki cezadan ağır olamaz.
Beraat kesinleşirse sanığın bu dosyadaki özgürlük kısıtlaması için koruma tedbiri tazminatı isteyip isteyemeyeceği CMK 141 ve 144’e göre ayrıca değerlendirilir. Aynı eylem nedeniyle kullanmak için bulundurma suçundan verilen kesinleşmiş mahkûmiyet bu değerlendirmede göz önünde tutulur.
Arama emrinin geçerliliği savunmada nasıl incelenir?
Ev araması yapılan bir dosyada önce aramanın hâkim kararına mı, savcının yazılı emrine mi dayandığını belirleyin ve bu belgenin dosyada bulunup bulunmadığını kontrol edin. Savcı emrine dayanılmışsa yazının aramayı emreden bir içerik taşıyıp taşımadığına, gecikmesinde sakınca bulunan hâlin neye dayandırıldığına ve CMK 119/2’deki fiil, adres ve süre bilgilerinin yazılıp yazılmadığına bakın.
Arama tutanağındaki tarih, saat ve adresi emirle karşılaştırın; bu karşılaştırma aramanın gerçekten o emre dayanıp dayanmadığını gösterir. Bu dosyada arama itirazı temyiz sebepleri arasında yer aldı. İtirazı yargılama sırasında da ileri sürün; CMK 230/1-b mahkemeden hukuka aykırı yöntemle elde edilen delilleri gerekçede ayrıca göstermesini ister.
Şüpheli, aramadan sonra alınan ifadesi sırasında da dâhil olmak üzere soruşturmanın her aşamasında ceza davalarında müdafi yardımından yararlanabilir; arama belgelerindeki eksiklik bu aşamadan itibaren ileri sürülebilir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.