
Borçlu konkordato ilan etti alacaklı ne yapmalı?
Borçlu konkordato ilan etti alacaklı ne yapmalı diye soruyorsanız, önce mühletin türünü ve ilan tarihini belirleyin; kanundaki bütün süreler bu ilanlardan işler. Geçici mühlete itiraz için yedi gün, alacağı bildirmek için onbeş gün vardır; bildirim süresi kaçırılır ve alacak borçlunun bilançosunda da kayıtlı değilse alacak proje müzakeresinin dışında kalır.

Konkordato, borçlunun borçlarını vadesinde ödeyemeyeceği ya da ödeyemediği durumda alacaklılarıyla yapılan ve mahkemece tasdik edilen bir yapılandırmadır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 285. maddesi talebi asliye ticaret mahkemesine bağlar. Mühlet kararı verilmişse alacaklının önünde birbirini izleyen ayrı süreler başlar:
- Geçici mühlet ilanından itibaren yedi gün içinde mühlete itiraz.
- Komiserin ilanından itibaren onbeş gün içinde alacak bildirimi.
- Alacaklılar toplantısından önceki yedi gün belge inceleme; toplantıdan sonra yedi gün içinde iltihak.
- Tasdik duruşmasından en az üç gün önce yazılı itiraz.
- Tasdik kararının ilanından itibaren iki hafta içinde istinaf, bir ay içinde çekişmeli alacak davası.
İlanları ticaret sicili gazetesinden ve Basın İlan Kurumu portalından takip edin. Alacağınızın rehinli, imtiyazlı ya da adi olması izleyeceğiniz yolu değiştirdiği için bu ayrım aşağıda ayrı bölümde ele alınmıştır.
Konkordato mühleti icra takibini durdurur mu, faiz işler mi?
Evet, mühlet içinde borçluya karşı kamu alacakları dahil hiçbir takip yapılamaz ve başlamış takipler durur. İcra ve İflas Kanunu’nun 294. maddesi bu yasağı kesin mühletin sonucu olarak düzenler; geçici mühlet de kanundaki hâliyle kesin mühletin sonuçlarını doğurur.
Yasak yalnızca takibi kapsamaz. Mühlet boyunca borçlu aleyhine ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir de uygulanmaz. Takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler de işlemez; bu nedenle mühlet sürerken alacağınızın zamanaşımına uğramasından endişe etmeniz gerekmez. Borçlu daha sonra süre savunması yaptığında icra takibinde zamanaşımı itirazı mühletin işlemeyen süreleri üzerinden tartışılır.
Takip yasağının istisnaları vardır: İİK’nin 206. maddesinin birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir; rehinli alacaklar için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip ise muhafaza ve satış yapılmaksızın sürdürülebilir (aşağıda). Faiz bakımından kural şudur: tasdik edilen proje aksini içermedikçe, kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş alacaklara faiz işlemez. Rehinli alacaklarda faiz bu yasaktan etkilenmez. Parasal olmayan alacaklar ise paraya çevrilerek komisere bildirilir.
Geçici mühlete yedi gün içinde nasıl itiraz edilir?
İtiraz, ilandan itibaren yedi günlük kesin süre içinde delillerle birlikte verilen dilekçeyle yapılır. İcra ve İflas Kanunu’nun 288. maddesi geçici mühlet kararının ticaret sicili gazetesinde ve Basın İlan Kurumunun portalında ilan edilmesini, alacaklıların da mühlet gerektiren bir hal bulunmadığını ileri sürerek talebin reddini isteyebilmesini öngörür.
Dilekçede iddianızı somutlaştırın: borçlunun sunduğu mali tabloların gerçeği yansıtmadığını, envanter ile stok kayıtlarının uyuşmadığını ya da mühletten hemen önce varlıkların üçüncü kişilere geçirildiğini gösteren belgeleri ekleyin. Soyut bir “borçlu kötü niyetlidir” anlatımı mahkemeye inceleyecek bir şey vermez. Borçlunun ödeme emrine yaptığı itiraz ise icra takibine itiraz yoludur; burada itiraz eden taraf alacaklıdır ve konu takip değil, mühletin verilmesidir.
Geçici mühlet kararına karşı kanun yolu yoktur; itirazınızın karşılığı mahkemenin kesin mühlet kararıdır. Kanun’un 289. maddesi mahkemenin kesin mühlet kararını geçici mühlet içinde vermesini, duruşmaya borçluyu ve varsa talep eden alacaklıyı çağırmasını ve itiraz sebeplerini dikkate almasını düzenler. Kesin mühletin kabulüne karşı da kanun yolu bulunmaz. Süre sınırları bakımından geçici mühlet üç aydır, en çok iki ay uzatılabilir ve toplam beş ayı geçmez; kesin mühlet bir yıldır ve altı aya kadar uzatılabilir.
Konkordatoda alacak kaydı nasıl yapılır, onbeş gün kaçırılırsa ne olur?
Komiser, ilanla alacaklıları ilan tarihinden itibaren onbeş gün içinde alacaklarını bildirmeye çağırır ve adresi belli alacaklılara ayrıca posta gönderir. İcra ve İflas Kanunu’nun 299. maddesi bu süreyi kaçıran alacaklı için ağır bir sonuç öngörür: alacağını bildirmeyen kişi, borçlunun bilançosunda kayıtlı değilse konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmez.
Bildirimi komisere yazılı yapın ve alacağın kaynağını, tutarını, vadesini ve varsa teminatını gösteren belgeleri ekleyin. Alacak faturaya dayanıyorsa fatura, sevk irsaliyesi ve cari hesap ekstresi dosyanın çekirdeğini oluşturur; faturaya dayalı alacağın ispatı için fatura alacağı tahsili yazısındaki belge mantığı burada da geçerlidir. Alacağınız borçlunun bilançosunda kayıtlıysa onbeş gün geçse de müzakereye alınabilirsiniz; yine de bildirimi süresinde yapın, çünkü bilançodaki kayıt borçlunun tuttuğu tutara dayanır.
Komiser, borçluyu iddia edilen alacaklar hakkında açıklamaya çağırır ve inceleme sonucunu raporunda belirtir. Borçlu alacağı kabul etmez ya da düşük gösterirse alacağınız itiraza uğrar; bu durumda tasdik ilanından itibaren bir ay içinde dava açabilirsiniz.
Rehinli, imtiyazlı ve adi alacaklının durumu nasıl farklıdır?
Adi alacaklı mühlet boyunca takip yapamaz ve faiz işletemez; oylamada alacağı hesaba girer, ancak çekişmeli ya da şarta bağlı alacağın oylamada ne ölçüde sayılacağına mahkeme karar verir. Rehinli ve imtiyazlı alacaklıların hakları bundan ayrılır, bu yüzden izleyeceğiniz adım alacağın türüne göre seçilir.
Rehinle temin edilmiş alacakta rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya sürdürülebilir; ancak muhafaza tedbiri alınamaz ve rehinli mal satılamaz. Taşınmaz ipoteğinde izlenen takip biçimi için ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi yazısı kullanılabilir. Komiserin rehinli mala biçtiği kıymete karşı yedi gün içinde, masrafı yatırarak mahkemeden yeniden takdir istenebilir. Kıymet takdiri sonucu teminatsız kalan kısım oylamada hesaba girer.
İmtiyazlı alacaklılar ise farklı iki yönden ayrılır. İcra ve İflas Kanunu’nun 206. maddesinin birinci sırasındaki alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir; ancak bu alacaklılar ile borçlunun eşi ve çocuğu, borçlunun kendisinin ve evlilik bağı sona ermiş olsa bile eşinin ana, babası ve kardeşi oy çoğunluğu hesabında dikkate alınmaz. Kısacası, ticari tedarikçi ya da kiraya veren olarak adi alacaklıysanız mühlet boyunca bekleme konumundasınız ve haklarınızı itiraz, kayıt ve oy aşamalarında kullanırsınız.
Alacaklılar toplantısında oy nasıl kullanılır, hangi çoğunluk aranır?
Komiser alacaklıları yeni bir ilanla toplantıya çağırır ve toplantı günü ilandan en az onbeş gün sonradır. İcra ve İflas Kanunu’nun 301. maddesi alacaklıların toplantıdan önceki yedi gün içinde projeyi ve ekli belgeleri incelemesine imkân verir. Bu inceleme dönemini borçlunun alacak listesini ve ödeme planını kendi kayıtlarınızla karşılaştırmak için kullanın.
Proje iki alternatiften biriyle kabul edilmiş sayılır. İlkinde kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan bir çoğunluk projeyi imzalamıştır. İkincisinde kaydedilmiş alacaklıların dörtte biri ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk imzalamıştır. Oy çoğunluğu hesabına borçlunun yakınları ve birinci sıradaki imtiyazlı alacaklılar girmez. Toplantıdan sonra yedi gün içinde yapılan iltihaklar da kabul olunur, yani projeye toplantıdan sonra katılmak mümkündür.
Ret oyu vermek ya da toplantıya katılmamak tek başına sonraki aşamalardaki haklarınızı korumaz. Oyunuz ne olursa olsun, itirazınızı tasdik duruşmasından önce yazılı bildirmeniz gerekir; bu konu bir sonraki bölümde anlatılmıştır.
Konkordato tasdik kararına itiraz ve istinaf için hangi süreler geçerlidir?
Tasdik duruşması ilan edilir ve itiraz edenler, itiraz sebeplerini duruşma gününden en az üç gün önce yazılı bildirmek kaydıyla duruşmada hazır bulunabilir. Bu hüküm İcra ve İflas Kanunu’nun 304. maddesinde yer alır. Duruşma ilanını izleyin ve üç günlük süreyi geriye doğru hesaplayarak dilekçenizi ondan önce mahkeme kaydına girin.
Tasdik kararı da ilan edilir. Kanun’un 308/a maddesine göre konkordato hakkında verilen karara karşı itiraz eden alacaklılar, kararın ilanından itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir; borçlu ya da talep eden alacaklı için süre tebliğden işler. Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı iki hafta içinde temyiz mümkündür.
Ret oyu verip duruşmadan önce yazılı itiraz bildirmeyen alacaklının istinaf ehliyeti uygulamada tartışmalıdır. Güvenli yol, oyunuz ne olursa olsun itiraz sebeplerinizi üç gün öncesine kadar yazılı sunmaktır. Alacağı itiraza uğrayan alacaklı ise tasdik ilanından itibaren bir ay içinde dava açar; bu süre Kanun’un 308/b maddesinde düzenlenmiştir.
Borçlu konkordato şartlarına uymazsa alacaklı ne yapabilir?
Mühlet sırasında borçlu tasarruf sınırlarını aşarsa mahkemeye başvurun. İİK’nin 297. maddesi mahkeme izni dışında rehin tesisini, kefalet vermeyi, karşılıksız tasarrufu ve taşınmaz devrini sınırlar; bu sınırlara ya da komiserin uyarılarına aykırı hareket eden borçlunun tasarruf yetkisi kaldırılabilir. Kanun’un 292. maddesi ise ayrı bir sonuç öngörür: komiserin yazılı raporu üzerine, borçlunun alacaklıları zarara uğratmayı amaçladığı gibi bir sebep gerçekleşmişse mahkeme kendiliğinden kesin mühleti kaldırır, konkordato talebini reddeder ve iflasa tabi borçlunun iflasına karar verir. Mühletten önce yapılmış mal kaçırma işlemleri için ise aciz belgesi gibi şartlar gerçekleştiğinde tasarrufun iptali davası ayrı bir yol olarak kullanılabilir.
Tasdik edilen projeye uyulmaması ayrı bir sonuç doğurur. İcra ve İflas Kanunu’nun 308/e maddesine göre projeye göre kendisine ifada bulunulmayan her alacaklı konkordatoyu kısmen feshettirebilir; kısmen fesih kararına karşı iki hafta içinde istinaf, bölge adliye mahkemesi kararına karşı iki hafta içinde temyiz yoluna gidilir. Borçlunun kötü niyetle sakatladığı konkordato için Kanun’un 308/f maddesi tamamen feshi düzenler ve bunu her alacaklıdan istenebilir kılar.
Takip, kayıt ve fesih aşamalarının aynı dosyada izlenmesi gerektiğinde bu iş Ankara’da Ankara icra avukatı çalışma alanına girer; ödeme yapılmayan taksidin tarihi, projedeki ödeme planı ve alacak kaydınızın tutarı hangi yolun seçileceğini belirler.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.
