Sıfır araçta airbag arızası birden fazla servis onarımına rağmen giderilemeyen bir dosyada Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 30 Mart 2026 tarihli kararıyla aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesine ilişkin hükmü onadı. Dosyada araç beş kez servise götürülmesine rağmen airbag ve emniyet kemeri ikazı giderilememiş, üretimden kaynaklı gizli ayıp bilirkişi raporuyla tespit edilmişti. Daire ayrıca davalıların araçtan elde edilen kullanım bedelinin düşülmesi talebini Tüketici Kanunu’nun özüne aykırı buldu.
Yargıtay airbag arızalı sıfır araçta misliyle değişimi neden onadı?
Daire, sürüş güvenliğine ilişkin ayıbı, giderilemeyen onarımları, zamanaşımı savunmasını ve kullanım bedeli talebini aynı paragrafta karşıladı:
Karar metninden
“Temyiz olunan kararın dayandığı bilgi ve belgelere, araçtaki arzanın üretimden kaynaklı gizli ayıplı olduğunun bilirkişi raporları ile tespit edildiği, bilirkişi raporunun taraf, Mahkeme, Yargıtay denetimine açık ve itirazları karşılar nitelikte olduğu, sürüş güvenliği açısından sürücüde oluşacak tereddüt ve emniyetli sürüşe yönelik kaybolmuş güven duygusu ile işbu aracı kullanmasının tüketiciden beklenilemeyeceği, birden fazla defa ücretsiz onarım hakkının kullanılmasına rağmen araçtaki ayıbın giderilemediği, mevcut ayıp nedeniyle ağır kusurlu olan davalıların zamanaşımı süresinden yararlanamayacakları, her onarımdan sonra aracın arızalanarak tekrar onarımının yaptırılmasının, sıfır kilometre araçtan beklenilen faydayı ortadan kaldıran nitelikte bir durum olduğu, davacının seçimlik hakkını misli ile değişim şeklinde kullanmasının hakkaniyete ve taraflar arasındaki hak ve menfaatler dengesine de uygun olduğu, aracın kullanım bedelinin mahsubu talebinin Tüketici Kanunu’nun özü ve ruhuna aykırı olduğunun anlaşılmakla, davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.”
Daire gerekçesini sürücünün araca duyduğu güvenin kaybolmasına ve sonuç vermeyen onarımlara dayandırdı. Güvenlik sistemi defalarca onarılıp yine ikaz verdiği için aracı bu tereddütle kullanmaya devam etmek tüketiciden beklenmedi.
Hüküm fıkrası
“Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,”
Karar oy birliğiyle verildi. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 370. maddesi Yargıtay’dan onama kararında hukuka uygunluk gerekçesini göstermesini ister; yukarıdaki paragraf bu gerekçedir.
Airbag arızası sıfır araçta hangi seçimlik hakları doğurur?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesi teslim anında objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan ya da tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan malı ayıplı sayar. Sıfır bir otomobilden beklenen en temel özelliklerden biri hava yastığı ve emniyet kemeri sisteminin hatasız çalışmasıdır; bu dosyada sistemin sürekli ikaz vermesi üretim kaynaklı gizli ayıp olarak kabul edildi.
Kanun’un 11. maddesi tüketiciye dört seçimlik hak tanır: sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım ve imkân varsa ayıpsız misliyle değişim. Satıcı tüketicinin seçtiği hakkı yerine getirmekle yükümlüdür. Ücretsiz onarım veya misliyle değişim satıcı için orantısız güçlük doğuracaksa tüketici sözleşmeden dönme veya bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Orantısızlık belirlenirken malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer haklara başvurmanın tüketici için sorun yaratıp yaratmayacağı dikkate alınır.
Davalılar arızanın koltuk tesisatı değişimiyle giderilebileceğini ve misliyle değişimin orantısız olduğunu savundu; davalılardan biri temyiz dilekçesinde onarım bedelini 13.392,08 TL olarak gösterdi. İlk derece mahkemesi ise ayıbın önemini, aracın beş kez servise götürülmesine rağmen onarılamamasını ve kullanım süresini birlikte tartarak değişimi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesi ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 227. maddesi uyarınca hakkaniyete uygun buldu; Yargıtay bu değerlendirmeyi yerinde gördü.
Dosyada airbag ve emniyet kemeri arızası nasıl ortaya çıktı?
Davacının anlatımına göre araç 25 Ağustos 2020’de sıfır olarak 309.718,21 TL’ye satın alındı. Airbag ve emniyet kemeri ikazı nedeniyle 10 Mayıs 2022’de yetkili servise gidildi; araç iki gün sonra arızanın giderildiği söylenerek teslim edildi. 17 Mayıs 2022’deki ikinci girişte araç yaklaşık bir buçuk ay serviste kaldı, iç döşemeler sökülerek elektronik kablo demeti değiştirildi.
Davacıya göre bu onarımdan sonra takip mesafesi radarı ve iç aydınlatma da arıza vermeye başladı; 4 Temmuz 2022’de fren kontaktörü değiştirildi, otomatik hız sabitleyici devre dışı kaldı. 7 Temmuz 2022’de direksiyon sargı fişleri temizlendi, 15 Temmuz 2022’deki dördüncü başvuruda da ikaz ışığı sönmedi. Tüketici, sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti aldı ve garanti süresi içinde gönderdiği ihtarnameyle aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesini istedi.
Tüketici mahkemesi 2024 yılında davayı kabul ederek aracın borçlarından arındırılıp davalılara iadesine ve aynı özellikte ayıpsız misliyle değiştirilmesine karar verdi; araç kazaya karışmadığından ayrıca değer kaybı bedeline hükmetmedi. Bölge adliye mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, tüketicinin üretim kaynaklı ayıba katlanmak zorunda olmadığını belirterek davalıların istinaf başvurularını esastan reddetti.
Satıcı onarım teklifinin reddedildiğini savunursa misliyle değişim istenebilir mi?
Bu dosyada istenebildi. Davalılar, son servis girişinde koltuk tesisatının değiştirilmesinin önerildiğini, tüketicinin bu onarıma onay vermediğini ve ücretsiz onarım hakkını zaten tükettiğini ileri sürdü. Daire bu savunmaya ayrı bir başlık açmadı; birden fazla ücretsiz onarıma rağmen ayıbın giderilemediğini ve her onarımdan sonra aracın yeniden arızalanmasının sıfır araçtan beklenen faydayı ortadan kaldırdığını esas aldı.
Kararın dayanağı, birden fazla ücretsiz onarıma rağmen güvenlik sistemindeki ayıbın giderilememesi ve aracın her onarımdan sonra yeniden arızalanmasıdır; onarım hakkı hiç denenmeden reddedilen bir dosya için aynı sonuç bu karardan çıkarılamaz. Satıcının değişim talebine rağmen ürünü onarması hâlinde izlenecek yol için değişim yerine onarım yapılırsa tüketici hakları yazısına bakılabilir.
Misliyle değişimde aracın kullanım bedeli düşülür mü?
Bu kararda düşülmedi. Davalılar, değişime hükmedilirse tüketicinin araçtan sağladığı faydanın ve kullanıma bağlı değer kaybının mahsup edilmesini istedi. Daire, kullanım bedelinin mahsubu talebinin Tüketici Kanunu’nun özü ve ruhuna aykırı olduğunu açıkça belirtti.
Bu dosyada tüketici, ayıplı aracı iade edip yerine ayıpsız mislini alırken aradaki kullanım için ödeme yapmakla yükümlü tutulmadı. Değerlendirme misliyle değişim talebine ilişkindir; sözleşmeden dönme hâlinde bedel iadesinden kullanım payı düşülüp düşülmeyeceği bu kararda tartışılmadı.
Benzer airbag arızasında dosyayı hangi kayıtlar güçlendirir?
Her servis girişinde iş emri ve teslim formu alın; bu dosyada ilk derece mahkemesi aracın beş kez servise götürülmesine rağmen onarılamamasını hükmün dayanakları arasında saydı. Servise gitmeden önce ikaz ışığının yandığı gösterge panelini tarihli fotoğrafla belgeleyin. Ayıbın üretimden kaynaklandığını ortaya koyan teknik inceleme dava öncesinde ayıplı araçta delil tespiti yoluyla alınabilir.
Davalılar teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımının dolduğunu da savunmuştu. 6502 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ayıp ağır kusur ya da hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. Bu dosyada ilk derece mahkemesi üretim kaynaklı gizli ayıp nedeniyle bu istisnayı uyguladı. Yargıtay da mevcut ayıp nedeniyle ağır kusurlu sayılan davalıların zamanaşımından yararlanamayacağını belirterek kararı onadı.
İhtarnamede dört seçimlik haktan hangisinin kullanıldığı açıkça yazılmalıdır. Bu dosyada garanti süresi içinde gönderilen ihtarnamede misliyle değişim seçilmiş, talep karşılanmayınca uyuşmazlık tüketici mahkemesinde açılan ayıplı araç davası olarak görülmüştü.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.