Riskli yapı tespitine itiraz, tespitin size tebliğ edilmiş sayıldığı günden itibaren 15 gün içinde yapılır; iptal davası ise tebliğden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde açılır. Yıkılacak derecede riskli yapıda itiraz süresi iki güne iner. Dava açmak yıkımı kendiliğinden durdurmadığı için yürütmeyi durdurma talebi dilekçede ayrıca ve açıkça yazılmalıdır.
Binam riskli yapı çıktı, tebliğ ne zaman yapılmış sayılır?
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 3. maddesi, riskli yapı tespitinin üç yolla duyurulmasını öngörür: tespit tutanağı yapıya asılır, malike e-Devlet üzerinden bildirim yapılır ve tespit muhtarlıkta 15 gün ilan edilir. Tebliğ, ilanın son günü yapılmış sayılır. Yani tutanağı kapıda görmeniz ya da e-Devlet bildirimini okumanız süreyi başlatmaz; sürelerin başlangıcı muhtarlık ilanının bittiği gündür.
Tespit ayrıca en geç 10 iş günü içinde tapu kütüğünün beyanlar hanesine bildirilir. Tapuda “riskli yapı” şerhini gördüyseniz tespit çoktan yapılmış demektir; şerhin tarihine değil, tebliğ sayılan güne bakarak süreyi hesaplayın.
İlk hafta şu belgeleri toplayın: tapu kaydı ve beyanlar hanesindeki şerh, lisanslı kuruluşun teknik raporu, yapıya asılan tutanak, e-Devlet bildirim ekranı ve muhtarlık ilanının başlangıç ve bitiş tarihleri. İlan tarihleri, dava süresinin son gününü belirleyen tek somut veridir.
Riskli yapı tespitine itiraz kaç gün içinde yapılır, kim inceler?
Malikler veya kanuni temsilcileri riskli yapı tespitine 15 gün içinde itiraz edebilir. Kanun metni kiracı gibi malik olmayanların itiraz hakkını saymaz; vekil aracılığıyla başvuracaksanız vekâletname ekleyin.
İtirazı teknik heyet inceler ve karara bağlar. Heyet, üniversitelerden görevlendirilen dört öğretim üyesi ile Bakanlıkta veya Başkanlıkta görevli üç kişiden oluşur. Kanun itirazın hangi birime verileceğini ve heyetin kaç günde karar vereceğini yazmaz; uygulamada başvurunun il müdürlüğüne yapıldığı anlatılır, bu nedenle başvuruyu elden verecekseniz kaşeli ve tarihli bir nüsha alın veya e-Devlet kayıt numarasını saklayın.
İtiraz dilekçesinde raporun hangi bölümüne karşı çıktığınızı yazın: numune alınan yer, beton dayanım hesabı, ölçüm sayısı gibi somut eksikleri gösterin. “Bina sağlam” demek teknik heyeti bağlamaz; rapordaki hatayı göstermek gerekir.
Riskli yapı tespitine itiraz etmek dava için şart mı, dava süresi durur mu?
Hayır, itiraz dava şartı değildir. 6306 sayılı Kanun itirazı “yapılabilir” bir yol olarak düzenler; tebliğden itibaren 30 gün içinde doğrudan idare mahkemesinde dava açılabilir.
Asıl tereddüt süreyle ilgilidir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi üst makama başvurunun dava açma süresini durdurduğunu söyler; ret veya otuz gün cevapsızlık hâlinde süre kaldığı yerden işler. Teknik heyete itirazın bu hükme girip girmediği kanun metninden açıkça anlaşılmaz. Bu yüzden itirazın dava süresini durdurduğunu varsaymayın.
Güvenli yol, dava süresini itirazdan bağımsız olarak tebliğ gününden hesaplamaktır. İtiraz sonucunu beklerken 30 günlük süre dolarsa dava hakkı yitirilebilir; itiraz ve dava birlikte yürütülecekse süre bitmeden dilekçeyi hazırlatın.
Riskli yapı iptal davası kaç gün içinde açılır, hangi gerekçelere dayanır?
6306 sayılı Kanun’un 6. maddesinin dokuzuncu fıkrası, bu Kanun uyarınca tesis edilen işlemlere karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde dava açılmasını öngörür. Özel kanunda ayrı süre bulunduğu için 2577 sayılı Kanun’un 7. maddesindeki genel 60 günlük süre uygulanmaz. Süre tebliği izleyen günden işlemeye başlar; son gün resmî tatile rastlarsa ilk iş günü sonunda biter.
Dava, tespiti yapan kuruluşun yetkisine, teknik raporun eksik veya hatalı hesabına, numune alınan yerin temsil gücüne ve ölçüm sayısına dayandırılabilir. Teknik iddialar uygulamada bilirkişi incelemesiyle araştırılır; dilekçede bilirkişi incelemesi talebini açıkça yazın.
Genel çerçeve için idari işlemlerin iptali davası yazısına bakılabilir; 6306 sayılı Kanun’da fark, sürenin 30 gün olmasıdır. Tespit hukuka aykırı bulunur ve bu yüzden zarar doğarsa tam yargı davası ayrı bir yol olarak gündeme gelebilir.
Riskli yapı davası açılınca yıkım durur mu, yürütmeyi durdurma nasıl istenir?
Hayır. 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesi dava açılmasının idari işlemin yürütülmesini durdurmadığını belirtir. Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa, bu iki şart birlikte gerçekleştiğinde gerekçe göstererek yürütmeyi durdurabilir.
6306 sayılı Kanun’un 6. maddesindeki yürütmeyi durdurmaya ilişkin cümle Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir; bu nedenle genel idari yargı kuralı uygulanır. Talep dava dilekçesinde açıkça yer almalıdır. Dilekçede binanın yıkılması hâlinde geri alınamayacak zararı anlatın, raporun hangi yönüyle açıkça hatalı göründüğünü gösterin. Mahkeme kararı teminat karşılığında verebilir; teminat aranmayabilir.
Yürütmeyi durdurma kararı çıkmadan idare yıkım sürecini sürdürebilir. Yıkım ihtarının hangi aşamaya geldiğini, tahliye tebliğinin tarihini ve tanınan süreyi izleyin. Benzer bir yıkım itirazı için kaçak yapı yıkım kararı iptal davası yazısındaki 3194 sayılı Kanun rejimi ayrıdır; riskli yapıda dayanak 6306 sayılı Kanun’dur.
Yıkılacak derecede riskli yapıda itiraz süresi neden iki gündür?
6306 sayılı Kanun’un 6/A maddesi, yıkılacak derecede riskli veya ağır hasarlı yapılar için hızlı bir usul getirir. Bu hâlde tespit yapının kapısına asılır ve muhtarlıkta iki gün ilan edilir; ilanla tebliğ yapılmış sayılır. İtiraz iki gün içinde yapılır, teknik heyet üç gün içinde karar verir.
Normal tespitteki 15 günlük süre bu durumda uygulanmaz. Bu usulde malik muvafakati aranmaz ve dönüşüm resen yapılabilir. Muhtarlıktaki ilanı iki gün içinde fark etmediyseniz itiraz hakkı kaybedilebilir; apartmanınızda böyle bir ilan görürseniz hemen tarihini fotoğraflayın ve itiraz dilekçesini aynı gün hazırlayın.
Riskli yapı tespiti kesinleşirse yıkım ve tahliye için kaç gün süre verilir?
6306 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre riskli yapıların yıktırılması için maliklere doksan günden fazla olmamak üzere süre verilir. Bu sürede yıkım yapılmazsa yapı idarece yıkılır veya yıktırılır. Tahliye ve yıkım masrafı hisseleri oranında maliklerden 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilir.
Tahliye ve yıkım tebligatı da tutanağın yapıya asılması, e-Devlet bildirimi ve 15 gün muhtarlık ilanıyla yapılır. İdare ile anlaşarak tahliye ederseniz kira yardımı gibi destekler mümkündür. Yıkım tebligatı ayrı bir işlem olduğu için ona karşı da ayrı bir dava süresi işler; tebligat tarihlerini kaydedin.
Çoğunluk karar alırsa riskli yapıda katılmayan malikin payı satılır mı?
Evet, satılabilir. Riskli yapıda yeniden yapım ve benzeri uygulamalara paydaşlar hisseleri oranında salt çoğunlukla karar verir. Karara katılmayanların arsa payları rayiç değer tespit ettirilerek açık artırmayla anlaşan paydaşlara satılır. Bu nedenle “itiraz ettim, mülkiyetim korunur” denemez; riskli yapı tespiti ile mülkiyet riski ayrı süreçlerdir.
Mülkiyet riskli yapıda kural olarak maliklerde kalır; bu süreç idarenin bedel ödeyerek mülkü alması anlamına gelmez ve kamulaştırma bedel davası ile karıştırılmamalıdır. Sürelerin dolmadan önce dosyanızın hangi aşamada olduğunu Ankara idare hukuku avukatı ile birlikte netleştirmek, tebliğ ve dava tarihlerinin doğru okunmasını sağlar.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.