Memurluktan çıkarma cezası iptal davası, kararın size yazılı bildirilmesini izleyen günden başlayan 60 gün içinde idare mahkemesinde açılır. Çıkarma cezasında kurula itiraz yolu yoktur; doğrudan dava açılır veya süre işlerken üst makama başvurulur. Bu yazı 657 sayılı Kanun kapsamındaki devlet memurlarını ilgilendirir; terör gerekçeli çıkarmaları, olağanüstü hâl ihraçlarını, polis ve silahlı kuvvetler personelini kapsamaz.
Memurluktan çıkarma cezası iptal davası kaç gün içinde açılır?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi, özel kanunda ayrı bir süre yoksa idare mahkemesinde dava açma süresini 60 gün olarak belirler. Süre, işlemin yazılı bildirildiği tarihi izleyen günden işlemeye başlar. Tebliğ zarfındaki veya e-tebligattaki tarihi saklayın; sürenin hangi gün başladığı bu belgeyle ispatlanır.
Aynı Kanun’un 8. maddesine göre son gün resmî tatile rastlarsa süre ilk çalışma gününün sonunda biter. Sürenin son günü adli tatile (çalışmaya ara verme dönemine) rastlarsa süre, adli tatilin sona erdiği günü izleyen günden itibaren yedi gün uzamış sayılır. Sürenin yalnızca adli tatilden geçip tatil bittikten sonra dolması hâlinde bu yedi günlük uzama söz konusu olmaz. Dava açmadan önce işlemi yapan idarenin üst makamına başvurursanız, işlemeye başlamış dava açma süresi durur; bu yola ilişkin kural 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesindedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 135. maddesi kurula itirazı yalnız uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarına tanır. Çıkarma cezasında bu yol bulunmadığı için hesap tebliğ gününden yapılır. Anayasa’nın 129. maddesi disiplin kararlarının yargı denetimi dışında bırakılamayacağını söyler; denetim idari yargıda yapılır. Dava türünün genel çerçevesi için idari işlemlerin iptali davası yazısındaki süre ve görev anlatımı da okunabilir.
Memurluktan çıkarma cezası hangi fiillerde ve kim tarafından verilir?
Memurluktan çıkarma, bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere verilen en ağır disiplin cezasıdır. 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinin E bendi bu cezayı gerektiren fiil ve halleri tek tek sayar. Örneğin özürsüz olarak bir yıl içinde toplam 20 gün göreve gelmemek veya memurluk sıfatıyla bağdaşmayan yüz kızartıcı hareketlerde bulunmak bu bentte yer alır. Terör örgütleriyle ilgili bent bu yazının kapsamı dışındadır.
Cezayı amirin değil, kurumun yüksek disiplin kurulu verir. Kanun’un 126. maddesine göre amirler çıkarma istemiyle dosyayı kurula gönderir. Kurul ayrı bir ceza tayin edemez; istemi kabul eder ya da reddeder. Kurul reddederse atamaya yetkili amir 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttir. Bu nedenle dava dilekçesinde cezanın hangi organ tarafından, hangi fiil gerekçesiyle ve hangi bende dayanılarak verildiği açıkça yazılmalıdır.
Çıkarma kararı hakkında soruşturma sırasında memur görevden uzaklaştırıldıysa, açığa alma kararına karşı iptal davası ayrı bir işlem olarak yürür ve çıkarma davasından bağımsız ele alınır.
Memurluktan çıkarma kararı hangi gerekçelerle iptal edilir?
Çıkarma cezalarında en sık ileri sürülen gerekçeler şunlardır:
- Savunma hakkının kullandırılmaması veya savunma süresinin yeterli verilmemesi.
- Cezayı veren organın yetkisiz olması ya da kurulun usulüne uygun toplanmaması.
- Kovuşturmaya altı ay içinde başlanmaması veya kurulun altı aylık karar süresini aşması.
- Isnat edilen fiilin 125. maddenin E bendindeki hallerden hiçbirine girmemesi ya da fiilin ispatlanamaması.
657 sayılı Kanun’un 129. maddesi, çıkarma istenen memura soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme ve kurulda kendisi veya vekili aracılığıyla savunma yapma hakkı verir. Kanun’un 130. maddesine göre savunma alınmadan ceza verilemez ve savunma için tanınan süre yedi günden az olamaz. Anayasa’nın 129. maddesinin ikinci fıkrası da savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemeyeceğini öngörür. Savunma hakkı kullandırılmadan verilen çıkarma kararları bu gerekçeyle iptal edilmektedir.
Kurul, dosyayı kendisine gönderildiği tarihten itibaren en çok altı ay içinde karara bağlar; bu süre Kanun’un 128. maddesindedir. Disiplin cezası uygulamasının diğer türleri için memur disiplin cezasına itiraz ve iptal davası yazısı ayrı bir çerçeve sunar. Fiilin bendin kapsamına girip girmediği tartışmasında, soruşturma raporundaki tespitleri ve tanık beyanlarını tek tek dilekçeye taşımak gerekir.
Zamanaşımı dolduysa memurluktan çıkarma cezası iptal edilir mi, iptalden sonra yeniden ceza verilebilir mi?
Zamanaşımı dolduktan sonra verilen çıkarma cezası yetki yönünden hukuka aykırıdır ve bu sebeple iptal edilir. 657 sayılı Kanun’un 127. maddesine göre çıkarma cezası verilmesi gereken fiillerde altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Aynı maddenin ikinci fıkrası, fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde ceza verilmemesi hâlinde de yetkinin sona ereceğini düzenler.
Bu fıkra 7573 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle yeniden yazılmıştır. Kanun 23 Ocak 2026’da kabul edilmiş, 29 Ocak 2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, ilgili madde yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yeni düzenlemeye göre ceza yargı kararıyla iptal edilirse, karar idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan süre içinde; süre dolmuşsa veya altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde, karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden disiplin cezası verilebilir.
İptal kararından sonra memurun tekrar çıkarma cezasıyla karşılaşıp karşılaşmayacağı, bu nedenle iptal gerekçesine bağlıdır. Savunma alınmaması gibi usul eksikliği nedeniyle iptal edilen bir kararda idare eksikliği giderip yeni ceza verebilir. Kanunun yürürlüğe girmesinden önce açılmış ve derdest davalarda hangi fıkranın uygulanacağı tartışmalıdır; bu durumdaki dosyalarda dilekçe ve beyanlar bu belirsizlik gözetilerek hazırlanmalıdır.
Memurluktan çıkarma kararında yürütmeyi durdurma kararı alınabilir mi?
Evet, ancak koşulları ağırdır. 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesine göre dava açılması idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme yürütmeyi durdurma kararını yalnız işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde verir.
Çıkarma davalarında memurlar genellikle maaş kaybını ve geçim güçlüğünü telafisi güç zarar olarak ileri sürer; açık hukuka aykırılık ise savunmanın hiç alınmaması, yetkisiz organın karar vermesi ya da zamanaşımının dolması gibi dosyadan doğrudan görülen eksikliklerle gösterilir. Mahkeme yürütmeyi durdurma kararını gerekçe göstererek verir. Aynı sebebe dayanılarak ikinci kez yürütmeyi durdurma istenemez; bu yüzden talebi dava dilekçesine, dosya belgeleriyle birlikte ve tüm gerekçelerle yazın.
Ceza davası sürerken veya beraat edilirse memurluktan çıkarma cezası ne olur?
Aynı olaydan dolayı ceza kovuşturması başlamış olsa bile disiplin kovuşturması beklemez. 657 sayılı Kanun’un 131. maddesi, ceza kovuşturmasının disiplin kovuşturmasını geciktiremeyeceğini söyler. Memurun ceza kanununa göre mahkûm olması ya da olmaması da disiplin cezasının uygulanmasına engel değildir.
Bu nedenle çıkarma cezası, ceza davasının sonucu beklenmeden verilebilir. Beraat kararı varsa gerekçesini dilekçeye ekleyin; beraatin idari yargıdaki etkisi kararın dayandığı gerekçeye ve fiilin 125. maddenin E bendi kapsamında kalıp kalmadığına bağlıdır.
Memurluktan çıkarma iptal edilirse göreve iade ve boşta geçen süre maaşı nasıl alınır?
2577 sayılı Kanun’un 28. maddesi, mahkeme kararı gereğince idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmesini ister; bu süre kararın idareye tebliğinden itibaren 30 günü aşamaz. İptal kararıyla çıkarma işlemi ortadan kalktığından memur, kurumuna göreve iade başvurusunda bulunur ve kararın bir örneğini ekler. Hükmedilen tutarlar varsa davacının bildireceği banka hesabına ödenir. Terör gerekçeli kamu görevinden çıkarmalara ilişkin göreve iade kararlarının uygulanması bu maddede ayrıca düzenlenmiştir ve bu yazının dışındadır.
Boşta geçen süreye ait aylık ve özlük haklarının ödenmesi gerektiği yönünde idari uygulama ve öğreti vardır. Hakların kapsamı, ödenecek kalemler ve faiz ile vergilendirme ayrıntıları ise tartışmalıdır; kesin bir tutar önceden söylenemez. Ödeme için kurumun mali işler birimine yazılı başvuru yapmak ve talebi hangi dönem ve hangi kalemler için istediğinizi açıkça belirtmek gerekir.
İdare kararı süresinde uygulamazsa veya iptale rağmen giderilmemiş bir zarar kaldıysa tam yargı davası yolu gündeme gelir. Ankara’da görevli memurlar için bu süreçte dosya takibi ve başvuru dilekçeleri bir Ankara idare hukuku avukatı ile birlikte yürütülebilir.
Memurluktan çıkarma davasında istinaf ve temyiz süresi ne kadardır?
İdare mahkemesinin kararına karşı kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır; bu süre 2577 sayılı Kanun’un 45. maddesinde yer alır. Aynı Kanun’un 46. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, belli bir meslekten veya kamu görevinden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davalarında bölge idare mahkemesi kararının Danıştayda 30 gün içinde temyiz edilebileceğini öngörür.
Süreyi kaçırmamak için karar tebliğ edildiği gün sürelerin son gününü takvime yazın ve istinaf ya da temyiz dilekçesinde ilk derece gerekçelerine karşı hangi hukuka aykırılığın giderilmediğini açıkça belirtin.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.