Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararlarına göre ne yazık ki şirkete açılan İhlas Finans davaları, tasfiye bitmeden sonuç vermemekte ve zamansız sayılarak reddedilmektedir. Buna karşılık tasfiye memurlarına kusur nedeniyle açılan tazminat davalarında bölge adliye mahkemeleri, davanın tasfiye memurlarına yöneltilebileceğini kabul etmekte; ancak zararın ve illiyet bağının ispatını aramaktadır. Şu anki konjonktür bu yöndedir; tasfiye memurlarına karşı tazminat hakkı ise kanunda iki ve beş yıllık zamanaşımı sürelerine bağlanmıştır.
İhlas Finans’a dava açılabilir mi, neden reddediliyor?
Dava açılabilmektedir; ancak mahkemeler bu davaları esasa girmeden reddetmektedir. Kurumun faaliyet izni Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun (BDDK) 10 Şubat 2001 tarihli ve 171 sayılı kararıyla kaldırılmış, İhlas Finans tasfiyesi yirmi yılı aşkın süredir devam etmektedir. Mahkemelere göre kâr ve zarara katılma hesabında mudiye ne ödeneceği ancak tasfiye sonunda kâr ve zarar durumu belli olunca ortaya çıkacağından, tasfiye sürdükçe alacak muaccel, yani istenebilir hâle gelmiş sayılmamaktadır.
Yargıtay’ın 2012–2019 arasında verdiği kararlar bu yöndedir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, bir İhlas Finans mudisinin açtığı davada 8 Ekim 2019 tarihli kararıyla (2018/4854 E., 2019/6315 K.) bölge adliye mahkemesinin ret kararını kesin olarak onamıştır. Onanan gerekçe kararda şöyle aktarılmıştır:
davalı finans şirketinin halen tasfiye halinde olup bu aşamada kâr ve zarar durumunun sonuçlanmadığı, davacının kâr ve zarar hesabına yatırdığı para hakkında talepte bulunmasının mümkün bulunmadığı, alacağın muaccel hale gelmediği ve tasfiye memurlarına yönelik istem bakımından iddianın ispat edilemediği […]
Bölge adliye mahkemeleri de aynı yönde karar vermektedir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 12. Hukuk Dairesi, 2 Mart 2026 tarihli kesin kararında (2026/225 E., 2026/371 K.) mudinin alacak davasının reddini onaylamış ve “tasfiye tamamlanmadan davacıya bir bedel ödenip ödenmeyeceği belli olmadığına ilişkin yerleşik yargı kararları mevcuttur.” demiştir.
İcra takibi başlatıp itiraz üzerine itirazın iptali davası açan mudilerin davaları da aynı gerekçeyle reddedilmiştir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 16 Nisan 2013 tarihli kararında (2013/1533 E., 2013/6940 K.) böyle bir davanın reddini, “dava tarihi itibariyle henüz tasfiye işlemleri tamamlanmadığından davacının alacağının muaccel olduğundan sözedilemeyeceği” gerekçesini yerinde bularak onamıştır.
Tasfiye memurlarına kusur nedeniyle dava açılabilir mi?
Açılabilmektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 553. maddesi, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal eden tasfiye memurlarını şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına verdikleri zarardan sorumlu tutar; TTK 546/2 bu hükmü tasfiye memurlarına uygular. Mudi kurumun alacaklısı olduğu için davayı tasfiye memurlarına karşı kendi adına açabilir. Dava, TTK 561 uyarınca şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılabilir.
Bölge adliye mahkemesi kararları da bu yolu kabul etmektedir. İlk derece mahkemesi, bir mudinin tasfiye kurulu başkanına TTK 553’e dayanarak açtığı davayı husumet yokluğundan reddetmiştir. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi (2020/447 E., 2020/487 K., 14 Mayıs 2020) ise “davalıya husumetin doğru yöneltildiğinin kabulü gerekmektedir” diyerek bu kararı kesin olarak kaldırmıştır. Aynı dosyada zararın dolaylı olduğu gerekçesiyle verilen ikinci ret kararını da Daire (2021/722 E., 2022/530 K., 7 Nisan 2022) kaldırmış ve şöyle demiştir: “TTK nın 555, 556.maddeleri “şirketin zararı”na ilişkin olup, somut durumla ilişkili olmadığından ve davalı tasfiye memuruna husumet yöneltilebileceğinden TTK 553. maddeye dayalı açılan bu davanın yazılı şekilde reddi doğru olmamıştır.”
Dolaylı zarar, şirketin malvarlığı azaldığı için alacaklının da dolaylı biçimde etkilenmesidir; TTK 556’ya göre alacaklılar bu zararın şirkete ödenmesini ancak şirketin iflası hâlinde isteyebilir. Doğrudan zarar ise tasfiye memurunun belirli bir işlemi yüzünden doğrudan mudinin malvarlığında doğan zarardır ve TTK 553 davası bu zarara dayanır.
Tasfiye memurlarına açılan davalarda mahkemeler neye bakıyor?
Mahkemeler üç unsuru birlikte aramaktadır: tasfiye memurunun kanundaki belirli bir yükümlülüğü kusurla ihlal etmesi, bu yüzden mudinin malvarlığında doğrudan bir zarar doğması ve ikisi arasında illiyet bağı bulunması. Kusuru davacı ispatlar; 6335 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten sonra tasfiye memurunun kusursuzluğunu ispat etmesi aranmamaktadır.
Bulunan İhlas Finans dosyalarında tasfiye memurlarına yönelik istemler çoğunlukla ispat yönünden reddedilmiştir. Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi (2021/43 E., 2023/491 K., 1 Haziran 2023), tasfiye memurlarının ödemelere küçük bakiyelerden başlama yönündeki kendi kararlarına uymadığını ve TTK 542’deki yükümlülükleri ihlal ettiğini tespit ederek “takdiren TBK 50/2 uyarınca davacının […] maddi zarara uğradığı kabul edilmiş” ifadesiyle bir mudinin davasını kısmen kabul etmiştir. Bu karar istinafta kaldırılmıştır: İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesi (2023/2202 E., 2024/461 K., 21 Mart 2024), istinaf eden tasfiye memurları yönünden davayı esastan reddetmiş ve kararı kesin olarak vermiştir.
Daireye göre her yıl bilanço düzenlenmemesi tek başına davacının zararını oluşturmaya yetmemiştir. Daire, “davacının bir zararının bulunduğu kanıtlanmadığı gibi illiyet bağının mevcut olduğu da kanıtlanmamıştır.” tespitine varmış; mudinin alacak hakkı sürdüğü için alacağın tamamının tasfiye memurlarından tazminat olarak istenemeyeceğini kabul etmiştir. İstinafa başvurmayan bir davalı yönünden ilk derece hükmü ise usuli kazanılmış hak nedeniyle değişmemiştir.
İstinafta iki kez kaldırılan bu dosya da sonunda bilirkişi incelemesi yapılamadan reddedilmiştir. Davacı kesin süreye rağmen bilirkişi ücretini yatırmadığı için dava ispatlanamamış sayılmış; İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi (2023/370 E., 2024/1963 K., 30 Aralık 2024) “davacı tarafından delil avansının yatırılmadığı anlaşılmıştır.” tespitiyle istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Tasfiye memurlarına dava açma süresi ne zaman dolar?
Türk Ticaret Kanunu’nun 560. maddesi, tazminat hakkı için zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren beş yıllık zamanaşımı öngörür. Fiil cezayı gerektiriyor ve Türk Ceza Kanunu’na göre daha uzun dava zamanaşımına tabi bulunuyorsa, tazminat davasına da bu süre uygulanır. İki süreden hangisi önce dolarsa zamanaşımı o tarihte gerçekleşir; süre geçtikten sonra açılan dava zamanaşımı nedeniyle reddedilebilir.
İki yıllık sürenin başlangıcını mahkemeler dosyadaki olgulara bakarak belirlemektedir. Dava konusu yapılacak her tasfiye işleminin tarihini ve bu işlemi hangi belgeyle, ne zaman öğrendiğinizi gösteren yazıyı veya tebligat zarfını saklayın.
Dava reddedilirse Anayasa Mahkemesine başvurulabilir mi?
Başvuru yolları tüketildikten sonra bireysel başvuru yapılabilmektedir. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 14 Eylül 2023 tarihli ve 2017/28711 başvuru numaralı kararında bir İhlas Finans mudisinin itirazın iptali davasının tasfiye sürdüğü gerekçesiyle esası incelenmeden reddini, mülkiyet hakkıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlali saymıştır. Kararda “Yirmi yılı aşkın süredir devam eden tasfiye sürecinin başvurucu açısından katlanılabilir ve öngörülebilir olmadığı açıktır.” denilmiştir.
Mahkeme yeniden yargılamaya ve manevi tazminata hükmetmiş, maddi tazminatı reddetmiştir; bireysel başvuru bu nedenle parayı doğrudan ödetmemektedir. Yeniden yargılamanın sonucu yapılan taramada bulunamamıştır. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesinin 2026 tarihli kararı ise Anayasa Mahkemesi kararına değinmeden zamansızlık gerekçesini sürdürmüştür.
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesi, bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmasını öngörür; bu süre kaçırılırsa başvuru süre aşımı nedeniyle kabul edilemez bulunabilir. Ret kararının kesinleştiği ve size tebliğ edildiği tarihi kaydedin; dilekçe Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru kurallarına göre hazırlanır.
İhlas Finans davasında mudiler şu an ne yapabilir?
Şu anki konjonktürde mudi için öne çıkan yol, tasfiye memurlarına kusur nedeniyle açılacak tazminat davasıdır. Yargıtay ise İhlas Finans’a ilişkin olmayan bir limited şirket dosyasında (2023/6783 E., 2024/8545 K., 2 Aralık 2024), tasfiye sürerken alacaklılar şirkete karşı takip ve dava açabildiği için tasfiye memurlarına dava açma zamanının gelmediğini kabul etmiştir: “tasfiye henüz gerçekleşmediğinden davacıların […] tasfiye halindeki şirkete karşı takip ve dava açmaları mümkün olduğundan, henüz tasfiye memurlarına karşı dava açma zamanı gelmediği gibi dava şartları da oluşmamıştır.”
Kanaatimizce bu yaklaşım İhlas Finans mudisine uygulanırsa mudi hem şirkete hem tasfiye memurlarına açtığı davada zamansızlık engeliyle karşılaşabilir; Anayasa Mahkemesinin yukarıdaki ölçüsünün bu davalarda da gözetilmesi yerinde olur. Kanaatimizce talebi alacağın tamamı olarak değil, sırası gelmeyen bir alacaklıya yapılan ödeme veya uyuşmazlıklı alacak için depo yapılmaması gibi belirli bir tasfiye işleminden doğan doğrudan zarar olarak kurmak daha isabetli olabilir.
Diğer yollar dardır. TTK 537’ye göre tasfiye memurlarını genel kurul görevden alabilir; mahkeme ise haklı sebeple ancak pay sahiplerinden birinin istemiyle görevden alma yapabilir. Tasfiyenin iflas hükümlerine göre yürütülmesini isteyen bir mudinin talebi reddedilmiş; İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesi (2020/554 E., 2023/496 K., 23 Mart 2023) bu sonucu değiştirmemiş, aynı mudinin tasfiye memurlarına yönelik iddiası için de “Davacının, davalı tasfiye memurlarının kasten tasfiyeyi sonlandırmadıkları iddiasının bir dayanağı bulunmamaktadır.” demiştir. İhlas Finans iflas etmediği için kayıt kabul davası ve TTK 556’daki dolaylı zarar davası da gündemde değildir.
Holding ve eski yöneticiler hesap sözleşmesinin tarafı değildir; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi (2010/3856 E., 2012/4469 K., 22 Mart 2012), yönetici sıfatıyla dava edilen gerçek kişiler yönünden “diğer davalıların ise davacı ile doğrudan bir borç doğurucu işlem yapmaması ve pasif dava ehliyetleri bulunmadığı gerekçesi ile” verilen reddi onamıştır. Mudilerin görevden alma, iflas veya holding aleyhine dava yoluyla sonuç aldığı olumlu bir emsal yapılan taramada bulunamamıştır. Tasfiye memurlarına dava düşünülüyorsa şu adımlar yararlı olur:
- Hesap cüzdanı, hesap dökümü, tasfiye kurulunun yazıları ve varsa temlik belgeleri toplanır.
- Dayanılacak tasfiye işlemi ve bu işlemin öğrenildiği tarih belgeyle belirlenir.
- TTK 5/A uyarınca bu tazminat davası için önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
- Mahkemenin verdiği kesin süre içinde bilirkişi ücreti ve delil avansı yatırılır; yatırılmazsa inceleme yapılamayabilir ve dava ispatlanamamış sayılabilir.
Zamansız sayılan davanın masraf riski de vardır. Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi 27 Şubat 2025 tarihli ilk derece kararında (2024/838 E., 2025/178 K.) “tasfiye tamamlanmadan açılan davanın zamansız açılan dava olduğu” gerekçesiyle reddettiği iade davasında davacının karşı tarafa vekâlet ücreti ödemesine ve arabuluculuk giderinin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydedilmesine hükmetmiştir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.