Devre tatil cayma hakkı, sözleşmenin kurulmasından itibaren 14 gün boyunca gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden kullanılır. Bu süre dolmadan satıcı peşinat ya da senet isteyemez; aldıysa bedeli derhal iade eder. Cayma bildiriminin süre dolmadan satıcıya yöneltilmesi yeterlidir; yine de bildirimi yazılı yapın ve gönderi ile teslim belgesini saklayın.
Aşağıdaki anlatım güncel kurallara göredir. Sözleşmenizin tarihi ve tesisin yapı ruhsatının tarihi sonucu değiştirebilir: 6502 sayılı Kanun’un geçici 3. maddesi uyarınca 7392 sayılı Kanun’un yayım tarihinde yapı ruhsatı alınmış tesislerde beş yıl boyunca, bu dönemde yapılan sözleşmelerde eski düzen uygulanabilir; yalnız 90 günlük bildirim hükmü bu sözleşmelere de eklenir. Yönetmelik’in geçici 1. maddesine göre de sözleşmenin yapıldığı tarihteki hükümler esas alınır. Bu nedenle aşağıdaki “yasak” ve “geçersizdir” cümlelerini kendi sözleşme tarihinizle birlikte değerlendirin.
Devre tatil cayma hakkı kaç gündür, süre ne zaman başlar?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 50. maddesi tüketiciye devre tatil sözleşmesinden 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayma imkânı verir. Devre Tatil ve Uzun Süreli Tatil Hizmeti Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 7. maddesi süreyi sözleşmenin kurulmasından itibaren işletir. Süre bu nedenle imza gününden başlar.
Satıcı, mesafeli sözleşme dışındaki satışlarda tüketicinin sözleşme tarihini kendi el yazısıyla yazmasını sağlamak ve sözleşmenin bir nüshasını vermekle yükümlüdür. Nüshanın verildiğini satıcı ispatlar. El yazısıyla yazdığınız tarihi taşıyan imzalı nüsha elinizdeyse sürenin başlangıcı tartışılmaz; yoksa sözleşme günü yaşananları tarih sırasıyla yazıp saklayın.
Sürecin kısa zaman çizelgesi şöyledir:
- Sözleşmeden en az bir gün önce ön bilgilendirme formu verilir.
- Sözleşme günü tarih el yazısıyla yazılır, imzalanır ve nüsha teslim edilir; 14 günlük süre bu günden işler.
- Cayma bildirimi 14 günlük süre dolmadan satıcıya gönderilir; süresinde yöneltilmesi yeterlidir.
- Süre dolmadan alınmış bedel derhal iade edilir; devre mülkte iade ve belgelerin geri verilmesi, cayma bildiriminin satıcıya veya sağlayıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç 14 gün içinde yapılır.
Cayma süresi dolmadan peşinat ve senet alınabilir mi?
Güncel kurala göre hayır. Kanun’un 50. maddesi uyarınca cayma süresi dolmadan satıcı hangi adla olursa olsun ödeme isteyemez ve tüketiciyi borç altına sokan senet gibi bir belge de alamaz. Yönetmelik’in 9. maddesindeki yasak özgün metinde de satışın ön ödemeli yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın uygulanıyordu. 29 Temmuz 2022’de yayımlanan değişiklik yönetmeliğinin 6. maddesi ise yasağı “geçerli bir şekilde kurulan devre mülk hakkı veren sözleşmeler hariç” kaydından arındırdı; Kanun’da aynı istisna 7392 sayılı Kanun’la kaldırıldı. Geçiş hükmü kapsamındaki eski sözleşmelerde ise sözleşme tarihindeki düzen uygulanabilir.
Yasağa rağmen peşinat, kapora ya da kredi kartı çekimi alınmışsa satıcı bedeli derhal iade etmek zorundadır. Cayma süresi içinde tüketiciyi borç altına sokan her belge, tüketici yönünden geçersizdir. İmzaladığınız senedin tarihine ve sözleşme tarihine birlikte bakın: senet 14 günlük süre içinde alınmışsa geçersizlik iddiasının dayanağı bu tarih farkıdır.
Devre tatil sözleşmesinden cayma bildirimi nasıl yapılır?
Bildirimin şekli sözleşmenin türüne göre değişir. Yönetmelik’in 8. maddesi, cayma süresi dolmadan yapılacak bildirimi şahsi hak sağlayan devre tatilde yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı ile yeterli sayar; devre mülk sözleşmelerinde bildirim noterlikler aracılığıyla yapılır. Bildirimin süre dolmadan satıcıya yöneltilmesi yeterlidir. Devre mülk, tapuda ayni hak doğuran sözleşmedir. Hangi türde olduğunu sözleşmenin ilk sayfasından ve tapu kaydından öğrenebilirsiniz.
Satıcı sözleşme anında Yönetmelik’teki Ek-6 cayma formunu vermek zorundadır. Tüketici bu formu kullanabilir ya da cayma kararını açıkça bildiren bir yazı gönderebilir. Şahsi hak sözleşmesinde noter şart değildir; yine de teslim tarihini gösterdiği için noter ihtarnamesi ispat bakımından pratik bir yoldur.
Bildirim gönderilmeden önce şunları kontrol edin:
- Bildirim 14. günün sonundan önce satıcıya gönderilmelidir; geç ulaşma ihtimaline karşı mümkünse güvenli ve izlenebilir bir yol seçin.
- Metinde sözleşme tarihi, taraflar ve cayma iradesi açıkça yazılmalıdır.
- Ödemeyi bir kredi kuruluşu karşılıyorsa aynı bildirim süre içinde kredi verene de gönderilmelidir.
- Gönderi makbuzu, tebliğ veya teslim kaydı ile sözleşme nüshası bir arada saklanmalıdır.
Cayma gerçekleştiğinde devre tatil ve bağlantılı sözleşmeler cezai şart ödenmeden kendiliğinden sona erer.
Ön bilgilendirme formu verilmediyse cayma süresi uzar mı?
Evet, belirli bir sınırla. Kanun’un 50. maddesi ön bilgilendirme formunun sözleşme kurulmadan en az bir gün önce tüketiciye verilmesini ister. Yönetmelik’in 10. maddesine göre bilgilendirme ve form yükümlülüklerine uyulmamışsa tüketici 14 günlük süreyle bağlı olmaz.
Bu uzama sınırsız değildir: cayma hakkı, her hâlde 14 günlük cayma süresinin bittiği tarihten bir yıl sonra sona erer. Satıcı eksik yükümlülükleri bu bir yıl içinde yerine getirirse 14 günlük süre o tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar. Formu sözleşme günü ilk kez gördüyseniz bunu, imza tarihini ve formun teslim edildiği günü gösteren her yazışmayı saklayın.
Caymadan sonra ödenen para ve senetler ne zaman iade edilir?
Cayma süresi dolmadan alınan bedel derhal iade edilir; kanun iade için bir bekleme süresi tanımaz. Devre mülk sözleşmelerinde Yönetmelik’in 9. maddesi iade edilecek tutarın ve borç belgelerinin, cayma bildiriminin satıcıya veya sağlayıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç 14 gün içinde geri verilmesini öngörür. Cayma süresi içinde verilmiş senet tüketici yönünden geçersiz olduğundan senedin aslını da geri isteyin.
Ödemeniz bir kredi veren tarafından karşılandıysa cayma bildirimi süre içinde ayrıca kredi verene yöneltilmelidir. Bu hâlde bağlı kredi sözleşmesi de tazminat ödenmeden sona erer. Kredi verene giden bildirimin tarihini ve gönderildiğini gösteren kaydı satıcıya giden bildirimle birlikte tutun.
Satıcı iade etmezse hangi mahkemeye gidilir, arabuluculuk zorunlu mu?
Tüketici işlemlerinden doğan davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir; dava tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir. Yerleşim yeriniz Ankara ise satıcı başka ilde olsa bile davayı Ankara’da açabilirsiniz. Tüketici hukukundaki genel hizmet çerçevesi için Ankara tüketici avukatı sayfasına bakılabilir.
Hakem heyetine başvuru parasal sınırı her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; başvuru günündeki tutarı heyetin duyurusundan kontrol edin. Uyuşmazlık tutarı sınırın altında kalıyorsa tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; sınırın üstündeki uyuşmazlıkta heyete başvuru yapılamaz, yol önce arabuluculuk, sonra tüketici mahkemesi şeklinde işler. Konut alımındaki kapora iadesi farklı kurallara bağlıdır; bunun için ev kaporası iadesi yazısına bakın.
Uyuşmazlık hakem heyeti sınırının üstündeyse, tüketici mahkemelerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Kanun’un 73/A maddesi bu şart bakımından bazı istisnalar sayar; bu konuda önemli olanlar taşınmazın aynından doğan tüketici işlemi uyuşmazlıkları ile hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklardır. Tapu kaydına ilişkin, taşınmazın aynından doğan bir uyuşmazlık bu istisnaya girebilir; para iadesi talebi ise ayrıca değerlendirilmelidir ve tereddüt varsa dava açmadan önce arabulucuya başvurmak güvenli yoldur. Süreç ayrıntıları için tüketici davasında zorunlu arabuluculuk yazısı okunabilir.
Senet için icra takibi gelirse menfi tespit davası nasıl açılır?
Senet cayma süresi içinde alınmışsa tüketici yönünden geçersizdir; satıcı yine de senedi takibe koyabilir. Senet kambiyo senedi niteliği taşıyorsa alacaklı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatabilir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 72. maddesi borçluya takipten önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfi tespit davası açma hakkı verir. Takipten önce açılan davada, alacağın yüzde 15’inden aşağı olmamak üzere teminat yatırılarak takibin durdurulması ihtiyati tedbiri istenebilir. Takipten sonra açılan davada takip durdurulamaz; yalnız icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir. Haksız ve kötü niyetli takipte alacaklı yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilebilir. Dava türünün ayrıntıları icra takibinde menfi tespit davası yazısında anlatılır.
Borcu itiraz etmeden ödediyseniz ödemeden itibaren bir yıl içinde geri isteyebilirsiniz. Menfi tespit davasında ileri sürülecek delilleri hazır tutun: sözleşme nüshası, cayma bildirimi, bildirimin gönderildiğini gösteren kayıt ve senedin düzenlendiği tarih.
Cayma süresi geçtiyse sözleşmeden kurtulmanın başka bir yolu var mı?
Süre geçmiş olsa da kanun satıcıya bazı sınırlar koyar; bunlar sözleşmenin kurulmasına ilişkin yasaklardır ve geçiş hükmü kapsamındaki sözleşmelere aynen uygulanmayabilir. Güncel Kanun’un 50. maddesine göre devre mülk hariç, mülkiyet payına bağlı ayni hak sağlayan devre tatil sözleşmesi tüketiciyle kurulamaz. Devre tatile konu mal üzerinde ayni hak sahibi olmayan kişi devre tatil satışı yapamaz. Ön ödemeli sözleşme kurulamaz ve şahsi hak sağlayan sözleşme en çok on yıl için yapılır.
Yapı ruhsatı 7392 sayılı Kanun’un yayım tarihinde alınmış bir tesiste ya da bu dönemde yapılmış bir sözleşmede eski düzen uygulanabildiği için, bu yasakların sözleşmenize uygulanıp uygulanmadığı sözleşme tarihine ve tesisin ruhsat tarihine bağlıdır. Bir yasağa aykırılığın sözleşmeyi hangi yoldan ortadan kaldıracağı da olayın ayrıntılarına bağlıdır; bu nedenle dava açmadan önce sözleşmenin tamamını, tesisin ruhsat bilgisini ve ödeme kayıtlarını bir avukata gösterin.
Tatil hakkını kullanmak istemediğiniz dönemler için ayrı bir kural vardır, ancak bu kural yalnız şahsi hak sağlayan devre tatil sözleşmelerinde geçerlidir; devre mülk sahibi için geçerli değildir ve aidat borcunu ortadan kaldırmaz. Şahsi hak sağlayan devre tatil sözleşmesinde belirli bir dönemde tatil hakkını kullanmayacağınızı, tatil başlangıcından en az 90 gün önce yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla sağlayıcıya bildirirseniz o dönem için bedel talep edilemez.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.