Plakası bilinmeyen araç kazasında Güvence Hesabı başvurusu, bedensel zararların şartları, gerekli belgeler ve başvuru yolları birlikte değerlendirilerek yapılır. Çarpan aracın kaçması, yaralanan kişinin mutlaka tazminatsız kalacağı anlamına gelmez. Ancak plakanın bilinmemesi de tek başına ödeme için yeterli değildir: kazaya bir motorlu aracın neden olduğu, zarar ile olay arasındaki bağ ve talebin kapsamı ortaya konulmalıdır.
Örneğin bir yayaya çarpan aracın belirlenememesi ile park edilmiş otomobilin tamponuna zarar verilip kaçılması farklı sonuçlar doğurur. İlk olayda bedensel zarar başvurusu gündeme gelebilirken ikinci olayda sırf fail bulunamadığı için Güvence Hesabından onarım bedeli istenemez. Zarar veren araç sonradan belirlenirse onarım bedeli, trafik kazası tazminat davası kurallarına göre sürücü, işleten ve trafik sigortacısından istenebilir.
Plakası bilinmeyen araç kazasında Güvence Hesabına başvuru şartları nelerdir?
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesi, sigortalının tespit edilemediği durumlarda kişiye gelen bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvuru imkânı tanır. Bu koruma, maddede sayılan zorunlu sigortalarla ve bu sigortaların geçerli teminat tutarlarıyla sınırlıdır. Yaralanan yaya veya yolcu bakımından dosyanın bu kapsama girip girmediği araştırılır.
Ölüm hâlinde ise destekten yoksun kalanların talepleri gündeme gelir. Başvuru hazırlanırken her kişinin hangi sıfatla ve hangi zarar için talepte bulunduğu ayrı gösterilmelidir. Aynı aileden birden fazla başvuran bulunması, hepsi için tek bir zarar tutarı yazılmasını haklı kılmaz. Temsil yoluyla başvuruluyorsa temsil yetkisini gösteren belgeler de dosyaya eklenmelidir.
Aracın kaçması ile sigortasının bulunmaması aynı durum değildir. Plaka sonradan belirlenirse kaza günündeki sigorta kaydı araştırılır. Başlangıçta bilinmeyen bilgiler netleştiğinde dosya güncellenir; ilk dilekçedeki varsayımlar değişmez gerçekler gibi korunmaz. Özellikle sürücü, yolcu ve yaya konumları başvuru anlatımında açıkça belirtilmelidir.
Hangi zararlar karşılanır, araç hasarı kapsamda mıdır?
Tespit edilemeyen araç yönünden temel ayrım, kişiye gelen bedensel zarar ile eşyadaki zarar arasındadır. Sürekli sakatlık ve ölüm nedeniyle destek kaybı talepleri değerlendirilebilir. Buna karşılık araç onarımı, değer kaybı ve manevi tazminat bu başvuru sebebinin kapsamına girmez.
Bu nedenle hem yaralanma hem araç hasarı bulunan olayda zarar kalemleri tek bir toplam altında sunulmamalıdır. Sağlıkla ilgili talepler, onarım faturaları ve manevi zarar beklentisi ayrı dosya başlıklarıyla değerlendirilirse yanlış muhataba başvuru riski azalır. İflas etmiş sigorta şirketleri hakkındaki farklı düzenlemeler de plakanın bilinmediği her kazaya taşınmamalıdır.
Tedaviyle bağlantılı her harcamanın veya çalışılamayan her günün aynı teminata girdiği kabul edilmemelidir. Talep kaleminin niteliği, kaza tarihinde uygulanacak hükümler ve ödeme sorumlusu ayrıca incelenmelidir.
Kaçan aracın kazaya neden olduğu nasıl ispatlanır?
Dosyanın en önemli sorularından biri, kimliği belirlenemeyen aracın gerçekten olaya karışıp karışmadığıdır. “Bir araç önüme çıktı” açıklaması; kaza yeri, hareket yönü, zaman, yol koşulları ve mevcut izlerle birlikte somutlaştırılmalıdır.
Kamera görüntülerinin silinme ihtimaline karşı olayın yeri ve saat aralığı gecikmeden kolluğa bildirilmelidir. Görgü tanıklarının iletişim bilgileri, olay yerinin fotoğrafları, araçtaki izler ve ilk sağlık başvurusu kayıtları birlikte korunmalıdır. Kayıtlar kesilip birleştirilmeden, mümkünse özgün dosyaları ve tarih bilgileriyle saklanmalıdır. Sosyal medyada yayımlamak yerine incelemeyi yürüten mercie sunmak daha sağlıklı bir delil düzeni sağlar.
Kamera olmaması tek başına bütün dosyayı sonuçlandırmaz; tanık anlatımları ve teknik bulguların birbirini destekleyip desteklemediği değerlendirilir. Özellikle temas olmadan kaçınma manevrasıyla oluştuğu söylenen kazalarda, diğer aracın hareketi ile yaralanma arasındaki bağlantı açıklanmalıdır. Sonradan öğrenilen bilgi ile kişinin bizzat gördüğü olay birbirinden ayrılmalıdır.
Başvuru için hangi belgeler hazırlanmalıdır?
Sürekli sakatlık ve destekten yoksun kalma başvurularında Güvence Hesabının istediği belgeler farklıdır. Sürekli sakatlık başvurusunda kaza ve ifade tutanakları, mevcut bilirkişi belgeleri, epikriz, adli muayene ve tedavi kayıtları önem taşır. Sağlık kurulu raporunun kaza tarihine uygun düzenlemeye göre hazırlanması istenir; yalnız hastaneden alınmış herhangi bir raporla yetinilmemelidir.
Ölüm nedeniyle başvuruda ölüm ve otopsi belgeleri, veraset ilamı, ayrıntılı nüfus kaydı ve gelir belgeleri değerlendirilir. Vekille başvuruluyorsa vekâletname de sunulur. Belgelerin kimin adına düzenlendiği, tarihleri ve okunaklılığı kontrol edilmelidir. Rapordaki isim veya olay tarihi hatası, esas uyuşmazlıktan önce düzeltilmesi gereken bir dosya sorunu yaratabilir.
Güvence Hesabına başvuru nasıl yapılır ve takip edilir?
Başvuru, olayın anlatımı ve istenen zarar kalemleri açıkça gösterilerek Güvence Hesabına yöneltilir. Güvence Hesabının resmî internet sitesindeki çevrimiçi hasar başvurusu bölümü de bu amaçla kullanılabilir. Dilekçede kaza tarihi, olay yeri, aracın neden belirlenemediği ve bu yönde yürütülen araştırma belirtilmelidir. Genel bir yardım talebi yerine hangi tazminatın istendiğinin anlaşılması gerekir.
Başvurunun teslim kaydı, gönderilen belge paketinin bir kopyası ve sonraki eklemelerin gönderim tarihleri saklanmalı; dosya numarası verildiğinde bütün yazışmalarda bu numara kullanılmalıdır. Telefonla bildirilen eksikliklerin yazılı açıklaması istenebilir. Başvuru sonrasında elde edilen yeni sağlık raporu veya kamera bilgisi de mevcut dosyayla ilişkilendirilerek iletilmelidir.
Ödemeden önce belgelerin tamamlanmasının yanında yasal koşullar, hak sahipliği ve tazminat miktarı da incelenir. Dolayısıyla dosyanın açılması veya “işleme alındı” bildirimi, ödemenin kabul edildiği anlamına gelmez.
Başvuru süresi ve zamanaşımı nasıl değerlendirilir?
Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesindeki temel çerçeve, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, kaza gününden itibaren on yıldır. Bununla birlikte cezayı gerektiren bir fiil ve daha uzun ceza zamanaşımı söz konusuysa bu sürenin maddi tazminata etkisi ayrıca değerlendirilir; 109. maddenin kanun metninde bu ayrım yer alır.
Bu süreler, bütün dosyalarda yalnız takvimden kaza tarihine bakılarak hesaplanamaz. Zararın öğrenilmesi, olayın hukuki niteliği ve süreyi etkileyen işlemler birlikte incelenmelidir. Kolluk araştırması sürse bile “plaka hâlâ bulunamadı, süre başlamaz” düşüncesiyle beklemek risklidir.
Basit bir bilgi talebinin veya telefon görüşmesinin zamanaşımını koruduğu varsayılmamalıdır. Özellikle kazanın üzerinden uzun zaman geçmişse sağlık belgelerinin tamamlanmasıyla süre incelemesi birlikte yürütülmeli; başvuru stratejisi yalnız raporun çıkacağı tarihe bağlanmamalıdır.
Tazminat tutarı ve teminat sınırı nasıl belirlenir?
Hesaplama, herkes için aynı tutarı veren sabit bir ödeme tablosu değildir. Sürekli sakatlıkta raporla belirlenen durum, gelir verileri ve kusur değerlendirmesi; ölümde destek ilişkisi ve hak sahiplerine ilişkin bilgiler önem taşır. Bu verilerin eksikliği, yalnız ödeme süresini değil hesaplanan miktarı da etkileyebilir. İnternetteki yaklaşık hesaplama sonuçları başvuruda kesin alacak gibi kullanılmamalıdır.
Güvence Hesabının sorumluluğu kaza tarihinde geçerli teminat sınırlarıyla bağlantılıdır. Teminat limitleri incelenirken başvurunun yapıldığı yıl ile kazanın gerçekleştiği yıl karıştırılmamalıdır. Limit bir üst sınırdır; ödenecek tutar için önce dosyanın koşullarına göre zarar hesaplanır. Birden fazla zarar gören bulunması da toplam sınırın değerlendirilmesini gerektirebilir.
Ödeme önerisi geldiğinde hesapta kullanılan gelir, oran ve zarar dönemi görülmelidir. İtiraz yalnız öneriyi düşük bulduğunu söylemekle bırakılmamalı; hangi verinin neden hatalı olduğu açıklanmalıdır. Aynı şekilde ibra veya sulh belgesinin hangi kalemleri kapsadığı okunmadan imzalanması, bakiye talepler bakımından ayrıca değerlendirilmesi gereken sonuçlar yaratabilir.
Başvuru reddedilirse veya araç sonradan bulunursa ne yapılır?
Öncelikle ret gerekçesi ayrıştırılmalıdır: aracın olaya katılması mı ispatlanamamış, sağlık raporu mu yetersiz bulunmuş, yoksa talep kapsam dışında mı değerlendirilmiştir? Düzeltilebilir belge eksikliğiyle hukuki kapsam itirazı aynı cevapla giderilemez. Eksik ödeme durumunda da hangi hesap unsurunun uyuşmazlık yarattığı belirlenmelidir.
Güvence Hesabına karşı talepler için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru mümkündür. Önceden yazılı başvuru yapılması gerekir; nihai olumsuz cevap veya trafik sigortası uyuşmazlıklarında on beş gün içinde cevap verilmemesi üzerine başvuru koşulları değerlendirilir. Aynı uyuşmazlık mahkemeye taşınmışsa tahkimde ayrıca incelenmesi mümkün olmayabilir. Dava yolu seçilirse trafik kazası uyuşmazlıklarında görev, yetki ve dava şartları talebin taraflarına göre belirlenir.
Araç sonradan bulunursa plaka ve sigorta bilgileri dosyaya bildirilerek doğru sorumlu yeniden belirlenir. Daha önce yapılan ödemeler açıklanmalı, aynı zarar iki kez talep edilmemelidir.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.