İlamsız İcra Takibi 2026

İlamsız İcra Takibi Nedir?

İlamsız icra takibi, alacaklının elinde mahkeme kararı (ilam) olmadan icra dairesine başvurarak başlattığı takiptir. En sık kullanılan genel haciz yolunda borçluya ödeme emri gönderilir; borçlu yedi gün içinde ödemez veya itiraz etmezse alacaklı haciz isteyebilir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenen takip yolları, alacağın türüne göre farklılık gösterir. İlamsız icra takibi ve ilamlı icra takibi genel olarak karşımıza çıkan iki temel takip türüdür.

Mahkeme kararı aranmaması, onu ilamlı icra takibinden ayıran temel özelliktir. İlamsız icra takibi, genel haciz yoluyla icra takibi (Örnek No: 7), kambiyo senetlerine mahsus icra takibi (Örnek No: 10), kiralanan taşınmazların ilamsız tahliyesi (Örnek No: 13 ve 14) ve rehnin paraya çevrilmesi (Örnek No: 8 ve 9) yoluyla ilamsız takip gibi alt türler içerebilir.

Genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi nasıl başlatılır?

Genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi, en sık karşılaşılan icra takibi türlerinden biridir. Bu takip para ve teminat alacaklarına yöneliktir; alacaklı, mahkeme kararı veya belge ibraz etmeksizin borçlu aleyhine takip başlatabilir. Takip talebi icra dairesine yazılı, sözlü ya da elektronik ortamda yapılır; talepte alacağın Türk parasıyla tutarı, faizi, senet ya da borcun sebebi ve seçilen takip yolu gösterilir (İİK’nın 58. maddesi).

İlamsız icra takibinin aşamaları

1. Başvuru: Alacaklı, yetkili icra müdürlüğüne başvurur.
2. Ödeme Emri: İcra müdürlüğü borçluya ödeme emri gönderir; emirde borcun ve masrafların yedi gün içinde ödenmesi, itiraz varsa aynı sürede bildirilmesi ve itiraz edilmezse yine bu süre içinde mal beyanında bulunulması ihtar edilir.
3. İtiraz Hakkı: Borçlu, ödeme emrine itiraz hakkını kullanabilir; genel haciz yoluyla takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine itirazını bildirebilir. Bu başvuru, mahkemede açılan bir itirazın iptali davasından farklıdır.
4. Haciz ve Satış: Borçlu itiraz etmez veya itiraz kaldırılırsa, alacaklı borçlunun malvarlığına haciz konulmasını isteyebilir. Haciz konulan mal veya haklar satılarak alacak tahsil edilir.

İlamsız takipte ödeme emrine itiraz nasıl yapılır?

Borçlu, yedi günlük süre içinde icra takibinin yapıldığı icra müdürlüğüne yazılı veya sözlü olarak borca itiraz ederse icra takibi olduğu yerde durur. İtiraz, borca ya da imzaya karşı olabilir. İcra ve İflas Kanunu’nun 62. maddesine göre imza itirazı ayrıca ve açıkça yazılmazsa senetteki imza takip yönünden kabul edilmiş sayılır; borcun bir kısmına itiraz eden borçlu da itiraz ettiği kısmı ve miktarı açıkça göstermelidir. Takibin devamı için alacaklının, duruma göre itirazın iptali veya itirazın kaldırılması için mahkemeye başvurması gerekir.

Gecikmiş itiraz

Süresinde itiraz etmeyen borçlu kural olarak itiraz hakkını kaybeder. Ancak borçlu, hastalık veya doğal afet gibi kusuru olmaksızın ortaya çıkan bir engel nedeniyle süresinde itiraz edememişse, engelin ortadan kalkmasından itibaren üç gün içinde gecikmiş itirazda bulunabilir. Gecikmiş itiraz paraya çevirme işlemi bitinceye kadar yapılabilir; icra mahkemesi mazereti kabul ederse takip durur (İİK’nın 65. maddesi).

İtirazın iptali veya kaldırılması hangi sürede istenir?

Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde görevli mahkemede itirazın iptali davası açabilir; takip belirli belgelere dayanıyorsa altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını da isteyebilir. Verilecek karar, takibin devam edip etmeyeceğini belirler.

İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre itirazın iptali davasında alacaklı, alacağının varlığını genel hükümlere göre ispatlar. İtiraz haksız bulunursa borçlu, alacaklının talebi üzerine hükmolunan tutarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir; takibinde haksız ve kötü niyetli bulunan alacaklı da borçlunun talebiyle aynı ölçüde tazminata mahkûm edilebilir. Bir yıllık süre geçirilse bile alacak, genel hükümlere göre açılacak davayla istenebilir.

İtirazın kaldırılması yolu daha dardır. İİK’nın 68. maddesi itirazın kesin kaldırılmasını, takibin imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış borç ikrarı içeren bir senede ya da resmî dairelerin yetkileri içinde ve usulüne göre verdiği bir makbuz veya belgeye dayandığı hâllerle sınırlar.

Takip kesinleşince haciz ve satış nasıl yapılır?

Haciz, takip kesinleştikten sonra borçlunun malvarlığından dosya borcuna yetecek miktarın cebren tahsil edilmesini amaçlar. Ödeme emrindeki süre geçtikten ve borçlu itiraz etmişse itirazı kaldırıldıktan sonra alacaklı, borçlunun mal beyanını beklemeksizin haciz konulmasını isteyebilir. Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer; itiraz veya dava sürerken geçen zaman bu süreye katılmaz (İİK’nın 78. maddesi). Haciz, İİK’nın 82. maddesinde sayılan mal ve haklara uygulanamaz. Haciz talebi için alacaklının önceden masrafları ödemesi gerekmektedir.

Satış isteme süresi tüm mahcuz mallar için hacizden itibaren bir yıldır; bu süre içinde satış istenmezse veya talep geri alınıp süresinde yenilenmezse mal üzerindeki haciz kalkar. Satış bedelinden önce masraflar düşülür, kalan miktar alacaklıya ödenir. Birden fazla alacaklı varsa, icra müdürlüğünce bir sıra cetveli düzenlenir ve alacaklıların durumu belirlenir. Bu sıra cetveline karşı hukuki yollara başvurulabilir.

7343 sayılı Kanun’la eklenen İİK’nın 111/a maddesi, borçluya kıymet takdirinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde haczedilen malını rızaen satmak için yetki isteme imkânı tanır. İcra müdürü, kıymet takdiri kesinleştikten sonra cebrî satışı durdurur ve borçluya on beş günlük süre verir. Taşınmaz ihaleyle satılırsa, ihaledeki yolsuzluklar nedeniyle kural olarak ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden ihalenin feshi davası yoluyla ihalenin iptali istenebilir.

Aciz vesikası nedir, alacaklıya ne sağlar?

Satış bedeli alacağı karşılamazsa ve borçlunun başka malvarlığı tespit edilemezse, alacağın karşılanmayan kısmı için aciz vesikası düzenlenir. İcra takibi, borcun ödenmesi veya aciz vesikası düzenlenmesiyle sona erer. Borçlunun ölümü ise takibi sona erdirmez; borçlu öldüğünde icra takibi İİK’nın 53. maddesi uyarınca belirli süre geri bırakılır, sonra mirasçılara veya terekeye karşı sürer.

Aciz vesikası borç ikrarını içeren senet niteliğindedir; alacaklı vesikayı aldığı tarihten itibaren bir yıl içinde takibe geçerse yeniden ödeme emri tebliğine gerek yoktur. Vesikadaki alacak için faiz istenemez ve borç, borçluya karşı vesikanın düzenlenmesinden itibaren yirmi yılda zamanaşımına uğrar (İİK’nın 143. maddesi).

Av. Muhammet Ali BEYHAN