Güvenlik soruşturması olumsuz çıktığı için atama yapılmadıysa bu işleme karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; dava süresi yazılı bildirimi izleyen günden başlayarak altmış gündür. İlk iş, sonucun size hangi yazıyla ve hangi tarihte bildirildiğini belirlemek, ardından gerekçeyi yazılı olarak istemektir.
Güvenlik soruşturması olumsuz çıkarsa atama yapılır mı?
İdare olumsuz sonuca dayanarak atamayı yapmayabilir, ancak bu karar yargı denetiminin dışında kalmaz. Anayasa Mahkemesi, 7315 sayılı Kanun’un bazı kurallarına ilişkin iptal talebini 4 Aralık 2024 tarihli kararla reddetmiş; kararın duyurusunda güvenlik soruşturması sonucunda atamanın yapılmamasına ilişkin işlemin yargı denetimine tabi olduğu belirtilmiştir.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 3. maddesi arşiv araştırmasını, ilk defa veya yeniden memuriyete ya da kamu görevine atanacaklar için öngörür. Araştırma sonucu atamaya yetkili amire sunulur; amir bu sonuca dayanarak atamadan vazgeçerse ortada dava konusu yapılabilecek bir idari işlem bulunur. Memurluğa girişte incelemenin dayanağı artık 7315 sayılı Kanun’dur, çünkü 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesinin A bendindeki sekizinci şart Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir.
Genel idari işlemlere karşı izlenecek yol idari işlemlerin iptali davası yazısında anlatılır; bu yazı yalnız atanamayan aday açısından 7315 sayılı Kanun’un getirdiği farkları ele alır.
Arşiv araştırması ile güvenlik soruşturması arasındaki fark nedir, hangi görevlerde yapılır?
Arşiv araştırması mevcut kayıtlara bakar; güvenlik soruşturması bunlara ek olarak kolluk ve istihbarat verilerini de inceler. 7315 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre arşiv araştırması adli sicil, aranma ve tahdit kayıtlarını, kesinleşmiş kararları, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 171. maddesinin beşinci fıkrası ile 231. maddesinin on üçüncü fıkrasındaki kararları, soruşturma ve kovuşturma olgularını ve kamu görevinden çıkarma kaydını tespit eder.
Kanun’un 5. maddesi güvenlik soruşturmasına şunları ekler: kolluk ve istihbarat olgusal verileri, yabancı ilişkisi, terör veya suç örgütleriyle eylem birliği, irtibat ve iltisak. Bu bilgiler kayıtlardan ve gerektiğinde yerinde araştırmayla toplanır.
Her atamada ikisi birlikte yapılmaz. Birlikte yapılacak görevler Kanun’un 3. maddesinin ikinci fıkrasında sayılır: gizlilik dereceli birimler, Millî Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay, jandarma, emniyet, sahil güvenlik, istihbarat birimleri, ceza infaz kurumları ve tutukevleri, öğretmenler, üst kademe yöneticileri, özel kanunlarla bu incelemeye tabi olanlar ve stratejik tesis çalışanları. Sayılan görevler dışında kalan memur ve kamu görevi adayları için yalnız arşiv araştırması yapılır. Özel kanunlardaki farklı düzenlemeler saklı olduğundan ilan metnindeki ve alım yönetmeliğindeki şartlar da ayrıca okunmalıdır.
Olumsuz sonucun gerekçesi nasıl öğrenilir, Değerlendirme Komisyonu ne yapar?
Gerekçeyi öğrenmek için atamayı yapmayan kuruma yazılı başvurun ve başvurunuzun kuruma ulaştığını gösteren belgeyi saklayın. Kurumun cevabı dava dilekçesinde işlemin neden hukuka aykırı olduğunu anlatabilmeniz için ilk somut veridir.
Araştırmayı Millî İstihbarat Teşkilatı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri yapar (Kanun’un 6. maddesi). Toplanan yorum içermeyen olgusal veriler kurumun Değerlendirme Komisyonuna gider. 7315 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca komisyon, nesnel ve gerekçeli değerlendirmesini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar; mahkemeler isteyince bu bilgiler onlara da verilir. Yani olumsuz sonuç, komisyonun gerekçeli yazılı değerlendirmesine dayanmalıdır.
Aday komisyon kararını kendiliğinden almaz ve her bilgiye ulaşamaz. Kanun’un 8. maddesine göre istihbari faaliyete konu olmayan kişisel veriler için bilgilendirme, erişim ve düzeltme tedbirleri alınır; millî savunma, millî güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni ve ekonomik güvenlik istihbaratından elde edilen bilgiler ise kişiye verilemez. Bu nedenle kurum gerekçeyi kısmen paylaşsa bile dosyadaki bilgiyi mahkeme isteyebilir; dilekçede bu belgelerin ilgili kurumdan getirtilmesini talep edin.
Güvenlik soruşturması nedeniyle atama yapılmazsa idari işlem nasıl iptal edilir?
İptal davası, atama yapılmamasına ilişkin işleme karşı yetkili idare mahkemesine verilen dilekçeyle açılır. Dilekçede işlemi yapan idare davalı olarak gösterilir, işlemin ve bildirim tarihinin ne olduğu yazılır, hukuka aykırılık nedenleri anlatılır ve işlemin iptali istenir.
Yetkili mahkeme konusunda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 33. maddesi, kamu görevlilerinin atanmasıyla ilgili davalarda yeni veya eski görev yeri idare mahkemesini yetkili kılar; genel kural olan 32. madde ise işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer mahkemesini gösterir. Henüz göreve başlamamış adayda yeni görev yeri belirsiz kalabileceğinden yetkiyi atamanın yapılacağı yere ve işlemi yapan idarenin bulunduğu yere göre belirleyin. Örneğin atamayı yapmayan idare Ankara’daysa yetkili mahkeme çoğunlukla Ankara idare mahkemesi olur, ancak atama yeri başka bir ildeyse sonuç değişebilir.
Dilekçeye şu belgeleri ekleyin:
- Sonucun bildirildiği yazı ve bildirim tarihini gösteren belge,
- Sınav sonuç belgesi ve atamaya hak kazandığınızı gösteren duyuru veya yazı,
- Gerekçeyi istediğiniz başvuru ve varsa idarenin cevabı,
- Adli sicil ve varsa kayıtlarınızla ilgili mahkeme kararları.
Görevdeki memura uygulanan disiplin cezası farklı bir işlemdir ve ayrı bir yol izler; bu konu memur disiplin cezasına itiraz ve iptal davası yazısında anlatılır. Dosyanızın hangi yoldan yürüyeceğini belirlemek için idare hukuku avukatı ile belgeleri birlikte gözden geçirebilirsiniz.
Güvenlik soruşturması olumsuz sonucuna karşı dava süresi kaç gündür?
Dava süresi altmış gündür. 7315 sayılı Kanun’da ayrı bir dava süresi yoktur; süre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Süre tatil günleriyle birlikte işler; son gün resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk çalışma gününün sonunda biter. Sonuç size hiç yazılı bildirilmediyse veya yalnız sözlü öğrendiyseniz başlangıç tarihi tartışmalı olabilir; bu durumda tarih riskini almamak için öğrendiğiniz günden itibaren altmış günü esas alın.
İdareye yazılı başvuru yapmak mümkündür. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesine göre üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması istenebilir ve bu başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur. Başvuru reddedilirse ya da otuz gün cevap verilmezse (aynı maddenin ikinci fıkrasına göre bu sükut ret sayılır) süre kaldığı yerden devam eder. Madde, süreyi durduran istemler arasında gerekçe istemeyi saymaz; yalnız gerekçe istediyseniz cevabı beklerken altmış günün durduğunu varsaymayın ve davayı süresi içinde açın. Başvuru yaparken geçen süreyi ve kalan günleri bir takvimde işaretleyin.
Yürütmeyi durdurma kararı alınabilir mi, dava sürerken ne olur?
Yürütmeyi durdurma talep edilebilir, ancak şartları ağırdır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesine göre dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz. Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğmasını ve işlemin açıkça hukuka aykırı olmasını birlikte arar ve kararını gerekçeyle verir.
Kanun, kamu görevlilerinin atama işlemlerini “uygulanmakla etkisi tükenecek” işlemler arasında saymaz. Bu nedenle bu işlemlerde yürütmeyi durdurma talebinin savunma alınmadan karara bağlanmasına yönelik kolaylıktan yararlanılamaz. Mahkeme istemi yerinde görmezse savunma almadan da reddedebilir. Atanmamış adayın telafisi güç zarar göstermesi uygulamada zordur; bu yüzden talebi dilekçeye ekleyin ama dava boyunca asıl beklentiyi esas hakkındaki karara bağlayın.
Karar teminat karşılığında verilebilir; idareden ve adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz. Verilen veya verilmeyen karara yedi gün içinde itiraz edilir, itiraz üzerine verilen karar kesindir ve aynı sebeplerle yürütmeyi durdurma ikinci kez istenemez. Dava sürerken atama yapılmamış kalır; kadro veya kontenjan dolacaksa bunu dilekçede somut olarak anlatın.
Dava açılırsa güvenlik soruşturması verileri silinir mi?
Hayır, dava açıldığında veriler silinmez. 7315 sayılı Kanun’un 10. maddesi, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında elde edilen kişisel verilerin işlenme amacı ortadan kalkarsa veya her durumda iki yılın sonunda Değerlendirme Komisyonlarınca silinip yok edileceğini düzenler. İşleme karşı dava açılmışsa karar kesinleşmeden silme ve yok etme yapılamaz.
İki yıllık süre yalnız verilerin saklanmasına ilişkindir. Dava açma süresini uzatmaz ve yeniden başvuru hakkı vermez; altmış günlük süre bunun dışında işler. Mahkeme, Kanun’un 7. maddesi gereğince komisyonun gerekçeli değerlendirmesini isteyebilir ve komisyonun bağlı olduğu kurum mahkemenin taleplerini karşılar. Dosyanın içeriğini bu yoldan görmek, dilekçede mahkemeden ilgili belgelerin getirtilmesini istemenize bağlıdır.
Dava kazanılırsa atama ne zaman yapılır?
Mahkeme iptal veya yürütmeyi durdurma kararı verirse idare, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca kararın gereğini gecikmeksizin ve kararın tebliğinden itibaren en geç otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır. İdare uymazsa aleyhine tazminat davası açılabilir.
Bu genel kurala 7588 sayılı Kanun’la bir istisna eklenmiştir ve istisna 11 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmiştir. İstisna şu kişiler hakkındadır: Millî Savunma Bakanlığı personeli ve adayları ile Millî Savunma Üniversitesi askeri öğrencileri ve adayları; Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet teşkilatlarının personeli ve adayları ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Polis Akademisi ve bunlara bağlı kurumların öğrencileri ve adayları; ayrıca yalnız personeli bakımından Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı. Bu gruplarda terör örgütleriyle ilişki gerekçesiyle kamu görevine alınmayanlarla ilgili davalarda ve olumsuz güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması sonucuna karşı açılan davalarda, göreve iade sonucunu doğuran mahkeme kararlarının gereği nihai kararlar kesinleştikten sonra yerine getirilir.
Öğretmen veya genel memur adayı gibi diğer adaylar ile Millî İstihbarat Teşkilatı adayları için bu ek bekleme kuralı metinde yer almaz; onlar için otuz günlük süre geçerlidir. Kararın atamayı mı yoksa göreve iadeyi mi doğurduğu ise dosyaya göre değişir, bu nedenle hangi grupta olduğunuzu karar gerekçesiyle birlikte kontrol edin.
İptal ve tam yargı davası birlikte açılabilir mi, maaş kaybı nasıl istenir?
İptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 12. maddesi, hakkı ihlal edilenin iki davayı birlikte açmasına izin verir; önce iptal davası açılıp kararın veya kanun yollarında verilen kararın tebliğinden ya da işlemin icrasından doğan zararlar için sonradan tam yargı davası da açılabilir.
Maaş ve özlük hakkı kaybı gibi zararlar tam yargı davasında istenir. Zararın tutarı, kusur sorumluluğu ve iptal kararına rağmen atamanın gecikmesinin sonuçları dosyadaki delillere göre belirlenir; bu aşamada kesin bir sonuç öngörülemez. İdare iptal kararını otuz gün içinde uygulamazsa, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesinin üçüncü fıkrası ayrıca tazminat yolunu açık tutar. Zarar kalemlerinin nasıl hesaplanacağı ve hangi mahkemede isteneceği tam yargı davası yazısında ayrıca anlatılır.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.