Memur naklen atama iptal davası, atama işleminin yazılı bildirimini izleyen günden başlayan 60 gün içinde idare mahkemesine verilen dilekçeyle açılır. Dava iptal istemiyle açılabileceği gibi, atamadan doğan zarar için tam yargı istemini de içerebilir. Önce atama yazısının size ne zaman tebliğ edildiğini belirleyin; dava süresi buna göre hesaplanır.
Memur naklen atama iptal davası nasıl açılır?
Anayasa’nın 125. maddesi idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunu açık tutar. Kurumunuzun sizi kendi isteğiniz olmadan başka ile veya başka birime atadığı işlem de bu kapsamdadır. Dava, idare mahkemesinde açılır; dilekçe mahkeme başkanlığına hitaben yazılır.
Dilekçede atama işleminin tarih ve sayısı, tebliğ tarihi ve işlemin hangi yönlerden hukuka aykırı olduğu yer alır. İptal sebepleri yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarıdır; naklen atamada davanın ağırlığı çoğunlukla sebep ve maksat üzerinde toplanır. Atama işlemiyle birlikte yürütmenin durdurulması da dilekçede talep edilir; bu talebin şartları ayrı bir bölümde anlatılıyor.
Akış şöyle ilerler: önce atama yazısının tebliğ tarihi saptanır, süre hesaplanır, yetkili idare mahkemesi belirlenir, gerekirse üst makama başvurulur ve dilekçe yürütmeyi durdurma istemiyle birlikte verilir. Genel çerçeve için idari işlemlerin iptali davası yazısında okuyabilirsiniz.
Kurum memuru istemediği halde başka ile atayabilir mi?
Evet; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76. maddesi kurumlara, memurları kazanılmış hak aylık dereceleriyle bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68. madde esasları çerçevesinde daha üst dereceli, kurum içindeki aynı ya da başka yerlerde bulunan kadrolara naklen atama yetkisi verir. Bu atama için memurun rızası aranmaz.
Yetkinin sınırı aynı Kanun’un 72. maddesindedir: yer değiştirme suretiyle atamalar hizmetin gereklerine ve özelliklerine, bölgeler arasında adil ve dengeli bir sisteme göre yapılır. Aile birliğine ilişkin hükümler de 74. ve 76. madde esasları çerçevesinde uygulanır. Yetki takdire bağlıdır, ancak takdir hizmet gereği ve kamu yararıyla sınırlıdır.
Kurumların kendi atama ve yer değiştirme yönetmelikleri ayrıca vardır ve kurum türüne göre farklılaşır. Bu nedenle dava öncesinde bağlı olduğunuz kurumun yönetmeliğini de okuyun; işlemin dayandığı yönetmelik maddesi dilekçede gösterilmelidir.
Naklen atama davası için süre kaç gündür, ne zaman başlar?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi, özel kanunda ayrı bir süre yoksa idare mahkemelerinde dava açma süresini 60 gün olarak belirler. 657 sayılı Kanun’da naklen atama için ayrı bir süre bulunmadığından bu süre uygulanır. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı günü izleyen günden başlar.
Son gün resmî tatile rastlarsa süre ilk çalışma gününün bitimine uzar; süre adli tatil içinde bitiyorsa 7 gün uzamış sayılır. Bu kural Kanun’un 8. maddesinde yer alır. Süreyi atamanın duyulduğu veya uygulandığı günden değil, atama yazısının size tebliğ edildiği günden hesaplayın; tebliğ zarfını ve tebellüğ belgesini saklayın.
Örneğin tebliğ bir ayın 10’unda yapıldıysa süre 11’inde başlar ve 60 gün sonra biter; son gün cumartesiye denk gelirse izleyen ilk iş günü sonuna kadar dava açılabilir.
Naklen atamada önce üst makama başvurulursa dava süresi durur mu?
Evet. 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca dava açmadan önce işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi üst makamdan istenebilir; bu başvuru dava açma süresi içinde yapılmalıdır ve işleyen süreyi durdurur.
İdare başvurunuza 30 gün içinde cevap vermezse istem reddedilmiş sayılır. Ret hâlinde dava süresi kalan kısmıyla yeniden işlemeye başlar; başvuru tarihine kadar geçen gün sayısı hesaba katılır. Örneğin tebliğden sonra 20 gün geçtikten sonra başvuru yapıldıysa, ret veya zımni ret sonrasında yaklaşık 40 gün kalır.
Süre 30 güne indirilen kısım üst makamın cevap süresidir; dava açma süresi 60 gün olarak kalmıştır. Başvuru bir zorunluluk değildir. Cevap beklerken süre kaçırma riskiniz varsa doğrudan dava açmak daha güvenlidir, çünkü süresinde açılmayan dava incelenmeden reddedilir.
Naklen atama hangi durumlarda hukuka aykırı sayılır?
İdari yargı yalnızca hukuka uygunluğu denetler; 2577 sayılı Kanun’un 2. maddesinin ikinci fıkrası yargı yerlerinin yerindelik denetimi yapamayacağını belirtir. Mahkeme atamanın uygun olup olmadığına değil, hizmet gereği ve kamu yararı sebebine dayanıp dayanmadığına, maksat unsurunun bunlarla örtüşüp örtüşmediğine bakar.
Atamanın gerekçesiz yapılması, hizmet gereğinin somut olarak gösterilmemesi, benzer durumdaki memurlara farklı davranılması veya işlemin memuru cezalandırma amacı taşıması hukuka aykırılık iddiasının dayanaklarıdır. 657 sayılı Kanun’un 72. maddesi yer değiştirmeyi hizmetin gereklerine bağladığı için idare bu gerekçeyi dosyada göstermek durumundadır.
İdare hizmet gereği savunmasını yapar; bu savunmayı çürütmek için aşağıdaki belgeleri dosyaya sunun:
- Eski görev yerinde boş kadro bulunduğunu veya yeni görev yerinde kadro ihtiyacı bulunmadığını gösteren yazılar.
- Aynı kurumda benzer durumda olup atanmayan memurların listesi ve görev yerleri.
- Atama yazısında gerekçe bulunmadığını gösteren işlem metni.
- Aile birliği, sağlık veya çocuğun eğitimi gibi durumları belgeleyen resmî kayıtlar.
Naklen atama bir disiplin yaptırımı olarak uygulanmışsa dava, disiplin hukukuna ilişkin ayrı bir incelemeye dönüşür; bu konuda memur disiplin cezasına itiraz ve iptal davası yazısı farklı işlem türünü ayrıntılı anlatır.
Naklen atama davası hangi idare mahkemesinde açılır?
2577 sayılı Kanun’un 33. maddesinin birinci fıkrası, kamu görevlilerinin atanması ve nakilleriyle ilgili davalarda kamu görevlisinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesini yetkili kılar. Hangisinde dava açacağınıza siz karar verirsiniz.
Örneğin Ankara’dan başka ile atandıysanız, Ankara’daki eski görev yeri idare mahkemesinde de, yeni görev yerinin bulunduğu ildeki idare mahkemesinde de dava açılabilir. Görevden uzaklaştırma gibi başka işlemlerde yetki kuralı farklıdır.
Mahkemeyi seçerken dosyayı takip edeceğiniz yeri ve yürütmeyi durdurma istemini izleme imkânınızı gözetin; Ankara idare hukuku avukatı ile çalışılıyorsa dilekçe vekil aracılığıyla da sunulabilir.
Naklen atamada yürütmeyi durdurma kararı nasıl alınır?
Dava açmak, atama işleminin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; yeni görev yerine başlamanız gerekir. 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte bulunduğu durumda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmeyi durdurabilir.
Aynı maddeye eklenen bir cümle, kamu görevlileri hakkındaki atama ve naklen atamaların uygulanmakla etkisi tükenecek işlem sayılmayacağını söyler. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde mahkeme savunma almadan da yürütmeyi geçici olarak durdurabilir; naklen atama bu gruba girmediğinden böyle bir karar için idarenin savunması veya savunma süresinin dolması beklenir.
Bu, istemin savunma alınmadan reddedilemeyeceği anlamına gelmez. Dava dilekçesi ve eklerinden istemin yerinde olmadığı anlaşılırsa mahkeme, Kanun’un 27. maddesinin üçüncü fıkrasına göre idarenin savunmasını almadan istemi reddedebilir. Bu yüzden istemi ilk dilekçede somut belgelerle destekleyin.
Telafisi güç zararı somutlaştırın: küçük çocuğun okul değişikliği, eşin başka ildeki görevi, sağlık tedavisinin sürmesi veya yeni yerde barınma güçlüğü gibi olguları belgelerle gösterin. Açık hukuka aykırılık için ise gerekçesizlik ve eşitlik ihlali delillerini dilekçeye ekleyin. Şartlar birlikte aranır; yalnızca birinin bulunması yeterli değildir.
Naklen atamada iptal ve tam yargı davası birlikte açılabilir mi?
Evet. 2577 sayılı Kanun’un 12. maddesi, aynı idari işlem dolayısıyla iptal ve tam yargı davalarının birlikte açılmasına izin verir. Önce iptal davası açıp iptal kararı verildikten sonra tam yargı davası açmak da mümkündür; bu durumda tam yargı davası, iptal kararının tebliğinden itibaren dava süresi içinde açılır.
İptal davası işlemin hukuka uygunluğunu sorgular, tam yargı davası ise işlem nedeniyle uğranılan zararın giderilmesini hedefler. Atama nedeniyle doğan masraflar veya yoksun kalınan mali haklar gibi kalemler kavramsal olarak bu kapsamda istenebilir; kanun bu kalemleri tek tek saymaz, zarar ve illiyet bağı kanıtlanmalıdır. Tam yargı davalarının koşulları için tam yargı davası yazısına bakılabilir.
Zararın henüz belirli olmadığı durumlarda önce iptal davasını açıp sonucu beklemek, birlikte açmaya göre daha az risklidir. Zarar kalemleri belgelenebiliyorsa iki istemin birlikte ileri sürülmesi dosyayı tek mahkemede toplar.
İptal kararı çıkarsa idare memuru eski görevine ne zaman döndürmek zorundadır?
2577 sayılı Kanun’un 28. maddesi, yürütmeyi durdurma veya iptal kararlarının idare tarafından gecikmeksizin yerine getirilmesini ve en geç kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde gereğinin yapılmasını emreder. Naklen atamada bu, idarenin iptal edilen atamanın sonuçlarını ortadan kaldırması demektir.
Aynı maddenin birinci fıkrası bir istisna da getirir: Millî Savunma Bakanlığı, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet teşkilatlarında görevli personel ile Millî İstihbarat Teşkilatı personeli hakkında göreve iade sonucunu doğuran bazı kararlar, nihai kararın kesinleşmesinden sonra yerine getirilir. Bu kurumlarda çalışıyorsanız 30 günlük süreyi bu istisnaya göre okuyun.
Süre dolduğu hâlde idare gereğini yapmıyorsa kararın tebliğ tarihini ve 30 günün bittiği tarihi belirleyin, idareye yazılı başvuru yapın. Karara uyulmaması nedeniyle uğranılan zarar için tam yargı yoluyla tazminat istenebilir.
Karar sonrası süreci izlemek için kararın tebliğ edildiği günü gösteren belgeyi ve idarenin yazılı cevaplarını saklayın.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.