Çocuğum Suça Sürüklendi İfade ve Çocuk Mahkemesi 2026

Çocuğum suça sürüklendi, polis ifadeye çağırırsa ilk gün ne yapmalıyım?

Çocuğum suça sürüklendi diyorsanız, soruşturmayı çocuk bürosunda görevli Cumhuriyet savcısı bizzat yürütür ve çocuk için avukat istem aranmaksızın görevlendirilir. İfade tarihini, çağrı yazısındaki suç isnadını ve çocuğun yaşını not edin; çünkü ceza sorumluluğu, gözaltı ve tutuklama kuralları yaş bandına göre değişir.

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 15. maddesi soruşturmanın çocuk bürosu savcısınca yürütülmesini öngörür ve ifade sırasında sosyal çalışma görevlisinin bulundurulabileceğini düzenler. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 147. maddesi uyarınca ifade alınmadan önce müdafi tutma hakkı hatırlatılır ve müdafi ifade sırasında hazır bulunabilir. Kendi seçtiğiniz bir avukat varsa onu ifadeden önce bildirin; yoksa baro çocuk için müdafi görevlendirir.

Çağrı yazısında hangi suçtan şüpheli sayıldığı yazmıyorsa avukat, savcılıktan dosya içeriğini öğrenmek için gerekli başvuruyu yapar. Yetişkin şüpheliler için anlatılan davete uymama sonuçları ifadeye çağrıldım gitmezsem ne olur yazısında yer alır; çocuk şüphelide ise çocuk bürosu ve yaş kuralları ayrıca uygulanır.

Adli süreçteki çocuk ne demek, suça sürüklenen çocukla aynı mı?

Evet, aynı çocuk grubunu anlatır; 7593 sayılı Kanunla mevzuattaki “suça sürüklenen çocuk” ibaresi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirilmiştir. Kanun, suç sayılan bir fiili işlediği iddiasıyla hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan ya da fiili nedeniyle güvenlik tedbirine karar verilen çocuğu bu başlık altında toplar.

Üç tarihi ayrı okumak gerekir. Kanun 8 Ağustos 2026’da kabul edilmiş, 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe girmiştir. Aramalarda iki terim birlikte geçer; ancak yeni mevzuat metinlerinde “adli süreçteki çocuk” ifadesi kullanılır. Terim değişikliği çocuğun haklarını kendiliğinden artırıp azaltmaz; asıl sonuçlar yaş bandına ve aşağıdaki usul kurallarına bağlıdır.

Çocuk hangi yaşta cezalandırılır, 12-15 ve 15-18 yaşta ceza nasıl belirlenir?

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 31. maddesi çocuğu üç yaş bandına ayırır. Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocuğa ceza verilmez; bu çocuk hakkında ceza kovuşturması yapılamaz, yalnız çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.

12-15 yaş bandında önce çocuğun fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ya da davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişip gelişmediğine bakılır. Bu yetenek gelişmemişse ceza verilmez, tedbir uygulanır. Yetenek gelişmişse ceza belirlenir: ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine 13 yıldan 18 yıla kadar, müebbet hapis yerine 10 yıldan 12 yıla kadar hapis verilir; diğer cezalar yarı oranında indirilir ve her fiil için en çok 9 yıl hapse hükmedilebilir.

15-18 yaş bandında çocuk ceza sorumluluğu taşır; ağırlaştırılmış müebbet yerine 19 yıldan 27 yıla kadar, müebbet yerine 15 yıldan 18 yıla kadar hapis verilir. Diğer cezalar üçte bir oranında indirilir ve her fiil için en çok 15 yıl hapse hükmedilebilir. 7593 sayılı Kanun bu hapis aralıklarını yükseltmiştir.

Kanunun 31. maddesine eklenen dördüncü fıkra kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını ayrıca düzenler. Mahkeme kusurun ağırlığı, saik, işleniş şekli ve çocuğun önceki kasıtlı hapis mahkûmiyeti gibi ölçütleri değerlendirerek 15-18 yaş bandındaki çocuk için üçüncü fıkradaki indirimli aralıkları uygulamayabilir. 12-15 yaşında ceza sorumluluğu bulunan çocuğa ise üçüncü fıkra uygulanabilir.

Çocuğun ifadesi alınırken avukat zorunlu mu, ebeveyn yanında olabilir mi?

Çocuk için müdafi zorunludur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 150. maddesinin ikinci fıkrası müdafii bulunmayan çocuk için istem aranmaksızın müdafi görevlendirilmesini öngörür. Yani çocuk veya aile avukat istemese de baro görevlendirme yapar.

İfade öncesinde müdafi hakkı çocuğa bildirilir ve avukat ifade sırasında yanında bulunabilir. Çocuk Koruma Kanunu’nun 15. maddesi ayrıca sosyal çalışma görevlisinin ifadede bulundurulabileceğini düzenler. Duruşmada ise aynı Kanun’un 22. maddesine göre çocuk, veli, vasi ve sosyal çalışma görevlisi hazır bulunabilir.

Velinin ifade sırasında yanında oturma hakkı bu kanun metinlerinde ayrıca açık yazılmış değildir. Uygulama savcılığın veya kolluğun yönlendirmesine göre değişebilir; velinin ifadede bulunup bulunamayacağını önceden çocuğun avukatı aracılığıyla savcılığa sorun.

Çocuk gözaltına alınırsa nerede tutulur, gözaltı ne kadar sürer?

Gözaltına alınan çocuk kolluğun çocuk biriminde tutulur. 5395 sayılı Kanun’un 16. maddesi çocuk birimi yoksa çocuğun gözaltındaki yetişkinlerden ayrı bir yerde tutulmasını ister. Kanun’un 18. maddesi çocuklara zincir, kelepçe ve benzeri araçların takılmasını yasaklar; zorunlu hâllerde kolluk gerekli önlemi alabilir.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 91. maddesine göre genel kural olarak gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderme için gereken zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren 24 saati geçemez; bu zorunlu süre de 12 saati aşamaz. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı süreyi yazılı emirle, her defasında bir günü geçmemek üzere üç güne kadar uzatabilir.

Aynı maddenin dördüncü fıkrası ikinci bir istisna getirir: Hırsızlık, yağma, kasten yaralama ve uyuşturucu ticareti gibi kanunda sayılan suçlarda yalnızca suçüstü hâlinde kolluk amirleri gözaltı kararı verebilir. Bu durumda kişi serbest bırakılmazsa en geç 48 saat içinde, toplu olarak işlenen suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır. Kanun bu düzenlemede çocuklar için ayrı bir istisna öngörmez; bu nedenle çocuğun gözaltının 24 saati aşması tek başına hukuka aykırılık anlamına gelmeyebilir, somut durum avukatla değerlendirilmelidir.

Çocuğunuz gözaltındaysa gözaltı süresi başlangıcını, hangi karakol ya da birimde tutulduğunu ve avukatın görevlendirilip görevlendirilmediğini sorun. Yetişkinler için genel gözaltı işlemleri gözaltına alma kararı ve itiraz yazısında anlatılmıştır; çocuk için yukarıdaki ek güvenceler de uygulanır.

Çocuk tutuklanabilir mi, 15 yaş altı tutuklama yasağı neleri kapsar?

Çocuk tutuklanabilir; ancak kanun burada sınır koyar. 5395 sayılı Kanun’un 21. maddesi 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında, üst sınırı beş yılı aşmayan hapis cezasını gerektiren fiilden dolayı tutuklama kararı verilmesini yasaklar. Bu yasak 7593 sayılı Kanunla getirilmiş yeni bir kural değildir; 21. madde 7593 değişiklikleri arasında yer almaz.

Yasak 15 yaş altı için ve yalnız o ceza sınırı içindeki fiiller için geçerlidir. Daha ağır suçlarda veya 15 yaşını doldurmuş çocuklarda tutuklama mümkündür, ancak Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasına göre çocuk için kural önce adli kontrol tedbirleridir. Tutuklama ancak bu tedbirlerden sonuç alınamaması, sonuç alınamayacağının anlaşılması veya tedbirlere uyulmaması hâlinde verilebilir.

Tutukluluk süreleri de çocuk için kısalır. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 102. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca bu süreler 15 yaşını doldurmamış çocuklarda yarı oranında, 18 yaşını doldurmamış çocuklarda dörtte üç oranında uygulanır. Tutuklama kararına karşı süresi içinde başvuru için tutuklama kararına itiraz yolu kullanılır.

Adli kontrol ve kamu davasının ertelenmesi çocuk için ne anlama gelir?

Adli kontrol, çocuğun tutuklanmadan serbest bırakılıp bazı yükümlülüklere uymasını sağlar. 5395 sayılı Kanun’un 20. maddesinin birinci fıkrası Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki tedbirlere ek olarak çevre sınırı, belirli yerlere gitmeme ve belirli kişi veya kuruluşlarla ilişki kurmama kararlarına imkân verir. Adli kontrol süreleri de çocuklarda yarı oranında uygulanır. İmza yükümlülüğü ve ihlalinin sonuçları adli kontrol kararına itiraz ve imza ihlali yazısında ayrıca yer alır.

Kanun’un 19. maddesi çocuk hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesine imkân tanır; erteleme süresi üç yıldır. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 171. maddesinin ikinci fıkrasındaki hapis üst sınırı, 15 yaşını doldurmamış çocuklar için beş yıl olarak uygulanır.

Dava açılır ve hüküm açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanırsa denetim süresi yine üç yıldır. 7593 sayılı Kanun bu aşamada da yönlendirme tedbirlerinin uygulanmasını mümkün kılmış, az zararın söz konusu olduğu hâllerde zararın giderilmesini aramama imkânı getirmiştir. Yönlendirme tedbirleri arasında 20 ila 300 saat arasında sosyal veya toplumsal hizmet, dijital risklerden korunma programı, kitap okuma, çevre temizliği ve bağımlılık tedbiri sayılabilir.

Çocuk mahkemesinde yargılama nasıl işler, sosyal inceleme zorunlu mu?

Çocuklar hakkındaki davalara çocuk mahkemesi bakar; ağır ceza görevindeki suçlarda çocuk ağır ceza mahkemesi görev yapar ve zorunlu hâllerde davalar genel mahkemede birleştirilebilir. Sosyal inceleme, çocuğun aile, okul ve yaşam koşullarına ilişkin raporun hazırlanmasıdır. 5395 sayılı Kanun’un 35. maddesinin üçüncü fıkrası 15 yaşını doldurmamış çocuk için sosyal incelemeyi zorunlu tutar. 15-18 yaş bandında yapılmadıysa gerekçesi iddianamede veya kararda gösterilir.

Bu güvence iddianame aşamasında da korunur: Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 174. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca 15 yaş altı çocuk için sosyal inceleme yaptırılmadan düzenlenen iddianame iade edilir. Çocuk hakkında kamu davası açılırsa durum Aile ve Sosyal Hizmetler ile Milli Eğitim Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine bildirilir.

Çocuk yetişkinlerle birlikte suç işlediği iddiasındaysa soruşturma ve kovuşturma çocuk bakımından ayrı yürütülür. Duruşmada çocuk ile birlikte veli ve sosyal çalışma görevlisi hazır bulunabilir. Çocuk Koruma Kanunu’nun 24. maddesi uzlaşma hükümlerinin adli süreçteki çocuklar için de uygulanmasını öngörür; suçun uzlaşmaya tabi olup olmadığı uzlaştırma ve uzlaştırmacı yazısındaki kurallara göre belirlenir.

7593 sayılı Kanunla çocuklar için ne değişti, hangi suç tarihine hangi kural uygulanır?

7593 sayılı Kanun Çocuk Koruma Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nda şu değişiklikleri yaptı:

• “Suça sürüklenen çocuk” yerine “adli süreçteki çocuk” ibaresi getirildi.
• Türk Ceza Kanunu’nun 31. maddesindeki hapis aralıkları yükseltildi ve kasten öldürme ile ağırlaşmış yaralama için dördüncü fıkra eklendi.
• Çocuk Koruma Kanunu’nun 5/A maddesiyle yönlendirme tedbirleri düzenlendi.
• Kamu davası açılırsa ilgili bakanlık müdürlüklerine bildirim ve hüküm açıklanmasının geri bırakılmasında yönlendirme tedbiri imkânı eklendi.
• 15 yaş altı çocuk için sosyal inceleme zorunlu hâle geldi; sosyal inceleme yaptırılmayan iddianamenin iadesi Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 174. maddesine eklendi.

Aynı dönemde yürürlüğe giren diğer ceza muhakemesi değişiklikleri 12. Yargı Paketi yürürlüğe girdi yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Hangi kuralın uygulanacağı suç tarihine bağlıdır. Fiil 18 Ağustos 2026’dan önce işlendiyse 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 7. maddesinin ikinci fıkrası gereği failin lehine olan kanun uygulanır; yani eski ve yeni ceza aralıklarından hangisinin çocuğun lehine sonuç verdiği somut olayda karşılaştırılır. Görüşme sırasında avukata fiil tarihini, çocuğun doğum tarihini ve çağrı yazısını verin. Çocuk için ifade veya dava süreci başladıysa dosyanın takibi Ankara ceza avukatı hizmeti kapsamında yürütülür.

Av. Muhammet Ali BEYHAN