Ceza İnfaz Kurumları (Cezaevleri) Hakkında En Sık Sorulan Sorular 2026

Ceza infaz kurumları başlıca kapalı, yüksek güvenlikli kapalı ve açık kurum olarak ayrılır; T, F, L veya E tipi adları kanunda ayrı bir tür değildir. Hükümlünün hangi kurumda kalacağını cezanın süresi, suçun türü ve idare ve gözlem kurulunun değerlendirmesi belirler. Ziyaret, telefon, mektup, eşya, izin ve şikâyet hakları 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile yönetmeliklerde düzenlenir. Ziyaret günleri ve eşya kabulü gibi uygulamalar kurumdan kuruma değişebildiği için güncel bilgiyi hükümlünün bulunduğu kurumdan alın.

C tipi cezaevi nedir ve hangi suçluları kapsar?

“C tipi” gibi harfli adlar, 5275 sayılı Kanun’da tanımlanmış ayrı kurum türleri değildir. Kanun’un 8 ilâ 15. maddeleri kapalı, yüksek güvenlikli kapalı, kadın, çocuk ve gençlik kapalı ceza infaz kurumları ile açık ceza infaz kurumları ve çocuk eğitimevlerini düzenler; bir kurumun hangi tür olarak kullanılacağını Adalet Bakanlığı belirler (Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.5). Harfe bağlı bir suç listesi bulunmaz; hükümlülerin suç türlerine ve durumlarına uygun kurumlara ayrılmasına idare ve gözlem kurulu karar verir (aynı Yönetmelik m.28).

M tipi cezaevi nedir ve hangi suçluları kapsar?

“M tipi” adı da kanunda tanımlanmış bir kurum türü değil, kurumların adlandırılmasında kullanılan idari bir ifadedir. Belirli suçlardan hükümlülerin hangi kurumda kalacağı, kurumun Bakanlıkça belirlenen türüne (kapalı veya yüksek güvenlikli kapalı gibi) ve idare ve gözlem kurulunun değerlendirmesine göre belirlenir; harfe göre belirlenmiş kesin bir suç listesi yoktur.

T tipi cezaevi nedir ve hangi suçluları kapsar?

T tipi kurumlar, resmî adlarında “T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu” ifadesi geçen kapalı kurumlardır. 5275 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre kapalı kurumlar; iç ve dış güvenlik görevlileri bulunan, firara karşı teknik, mekanik, elektronik veya fizikî engellerle donatılmış ve oda ile koridor kapıları kapalı tutulan tesislerdir. Hangi hükümlülerin bu kurumlara yerleştirileceği harfe göre değil, suç türü ve hükümlünün durumuna göre belirlenir.

T tipi cezaevinde hangi hükümlüler terapi ve rehabilitasyon programlarına alınır?

Tedavi ve rehabilitasyon programları T tipi kurumlara özgü değildir. Psiko-sosyal yardım servisi, hükümlülerin ruh ve beden sağlığına yönelik koruyucu ve geliştirici programları uygular, gerektiğinde tedavi sürecine katılır (Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.12). Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde bulundurma ya da kullanma suçundan hükümlü olanların tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılması ise zorunludur (5275 sayılı Kanun m.71/2).

F tipi cezaevi hangi suçları kapsar?

Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları 5275 sayılı Kanun’un 9. maddesinde düzenlenir. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar ile örgüt kurmak, yönetmek veya örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen insanlığa karşı suçlar, kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı belirli suçlardan mahkûm olanların cezaları bu kurumlarda infaz edilir; tehlikeli hâldeki veya kurum düzenini bozan hükümlüler de bu kurumlara gönderilebilir. “F tipi” adı kanunda yer almaz; bir kurumun yüksek güvenlikli olarak kullanılmasına Bakanlık karar verir.

L tipi cezaevi hangi suçları kapsar?

L tipi kurumlar, resmî adlarında “L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu” ifadesi geçen kapalı kurumlardır. Kanunda L tipine özgü bir suç listesi bulunmaz; hükümlünün yerleştirileceği kurum, suç türü ve hükümlünün durumu dikkate alınarak belirlenir.

E tipi cezaevi hangi suçları kapsar, açık cezaevine sevk şartları nelerdir?

E tipi kurumlar açık cezaevi değildir; resmî adlarında “E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu” ifadesi geçen kapalı kurumlardır. 5275 sayılı Kanun’un 14. maddesine göre kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan beş yıl veya daha az hapis cezası alanların cezası, kanunda sayılan istisnalar dışında doğrudan açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir. Kapalı kurumdaki hükümlünün açık cezaevine geçiş şartları ise idare ve gözlem kurulunun iyi hâl değerlendirmesine, kapalı kurumda geçirilen asgari süreye ve bazı suçlarda infaz hâkiminin onayına bağlıdır.

Yarı açık, açık ve kapalı cezaevi arasındaki fark nedir?

5275 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre kapalı ceza infaz kurumları iç ve dış güvenlik görevlileri bulunan, firara karşı engellerle donatılmış ve oda ile koridor kapıları kapalı tutulan kurumlardır. 14. maddeye göre açık ceza infaz kurumlarında ise firara karşı engel ve dış güvenlik görevlisi bulunmaz; güvenlik kurum görevlilerinin gözetim ve denetimiyle sağlanır ve hükümlülerin çalıştırılması ile meslek edindirilmesine öncelik verilir. “Yarı açık” cezaevi kanunda ayrı bir kurum türü olarak düzenlenmemiştir.

Açık cezaevinde “girdi-çıktı” ne demektir?

“Girdi-çıktı” kanunda yer alan bir kavram değildir; halk arasında, kesinleşen cezası için kuruma teslim olan hükümlünün, mahsup ile koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hesapları sonucunda kurumda kalması gereken süre bulunmadığı veya çok kısa olduğu için kısa sürede kurumdan ayrılmasını anlatmak için kullanılır. 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda denetimli serbestlikten yararlanmak için en az beş gün olmak üzere kurumda geçirilmesi gereken sürenin onda birinin kurumda geçirilmesi gerektiğinden (5275 sayılı Kanun m.105/A), böyle bir sonucun doğup doğmayacağı somut infaz hesabına göre belirlenir.

İnfaz kurumları arası nakil nasıl gerçekleşir?

Nakil talebi hükümlü veya avukatı tarafından yazılı dilekçeyle kurum idaresine iletilebilir; talep ilgili mevzuata göre değerlendirilir. Kurumun kapasitesinin aşılması, asayiş, güvenlik veya doğal afet gibi zorunlu nedenlerle nakil ise Adalet Bakanlığınca yapılabilir (5275 sayılı Kanun m.56). Nakil işlemlerine karşı 4675 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca infaz hâkimliğine şikâyet yolu açıktır.

Ceza infaz kurumunda koğuş veya oda değişikliği talebi nasıl yapılır?

Hükümlü veya avukatı gerekçesini belirterek kurum idaresine yazılı başvurabilir. Oda değiştirme yetkisi idare ve gözlem kuruluna ait olduğundan kararı kurul verir (Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.28/1-ç).

Ceza İnfaz Kurumunda bulunan yakınımı nasıl ziyaret edebilirim?

5275 sayılı Kanun’un 83. maddesi ve Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik uyarınca, hükümlü; eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları, vasisi veya kayyımı ile kuruma kabulünde bildirdiği en fazla üç kişi tarafından haftada bir kez ziyaret edilebilir. Yönetmeliğe göre kurum idaresinin uygun göreceği bir hafta açık görüş, ayın diğer haftaları kapalı görüş olarak yapılır. Kapalı görüşte maddi temas önlenir; açık görüş ise temasa imkân veren, görevli tarafından izlenen özel bölümde yapılır. Ziyaret günleri ve saatleri ile bir hükümlünün görüşebileceği ziyaretçi sayısı kurumun fiziki yapısı ve kapasitesine göre kurumca belirlenir; görüş süresi yarım saatten az ve bir buçuk saatten fazla, çocuk hükümlülerde ise bir saatten az ve üç saatten fazla olamaz. Ağırlaştırılmış müebbet hapis hükümlüsünü eşi, altsoy ve üstsoyu, kardeşleri ve vasisi on beş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edebilir (5275 sayılı Kanun m.25/1-f). Kuruma girişte duyarlı kapı ve cihazlarla arama yapılır.

Ceza infaz kurumunda engelli ziyaretçiler için hangi düzenlemeler yapılıyor?

Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik’in 5. maddesine göre, sağlık kurulu raporuyla engelli olduğu tespit edilen ziyaretçinin ya da hükümlü veya tutuklunun engel durumu kapalı görüşe uygun değilse, kapalı görüş idare ve gözlem kurulu kararıyla açık görüş şeklinde yaptırılabilir. Kurul, refakati zorunlu görürse ziyaret hakkı olan başka bir ziyaretçinin refakatine de izin verebilir. Bunun dışındaki fiziki düzenlemeler kurumdan kuruma değişebileceği için ziyaret öncesinde ilgili kurumdan bilgi alınması yararlı olur.

Ceza İnfaz Kurumuna girişte arama ve güvenlik prosedürleri nasıl işler?

Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik’in 6. maddesi uyarınca, sıfat ve görevi ne olursa olsun kuruma girenler duyarlı kapıdan geçer; üstleri metal dedektörle aranır, eşyaları x-ray cihazından veya benzeri sistemlerden geçirilir, şüphe hâlinde elle arama yapılır. Avukatlar, hâkim ve savcılar gibi Yönetmelikte sayılan kişilerin üstleri ağır cezayı gerektiren suçüstü hâlleri dışında elle aranamaz. Kuruma sokulması yasak olan eşya, çıkışta sahibine verilmek üzere muhafaza altına alınır; ziyaret yerleri ziyaret öncesinde ve sonrasında aranır (m.5).

Ceza İnfaz Kurumunda avukat görüşü nasıl ayarlanır?

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 59. maddesi ile Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in 72. maddesi uyarınca avukat ile görüşme, meslek kimliğinin ibrazı üzerine, tatil günleri dışında ve çalışma saatleri içinde, bu iş için ayrılan görüşme yerlerinde yapılır. Görüşme, konuşulanların duyulamayacağı ancak güvenlik nedeniyle görülebileceği biçimde gerçekleştirilir; kural olarak dinlenemez ve kayda alınamaz. Avukat, vekâletname olmaksızın hükümlüyle en çok üç kez görüşebilir; vekâletnameyle yapılan görüşmelerde bu sınır yoktur. Üç görüşme sınırı hükümlüler içindir; tutuklu ise vekâletname aranmaksızın avukatıyla (müdafiiyle) her zaman görüşebilir ve kurum düzeni çerçevesindeki bu görüşmeye kural olarak engel olunamaz (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.154/1; 5275 sayılı Kanun m.114/5). Madde 59’un tutukluluk hâliyle uzlaşan hükümleri tutuklular hakkında da uygulanabilir; örgüt ve terör gibi kanunda sayılan suçlarda görüşme, hâkim veya mahkeme kararıyla sınırlandırılabilir (m.59/5, m.59/11, m.116/1).

Hükümlü/tutuklu telefon görüşmesini kimlerle yapabilir?

5275 sayılı Kanun’un 66. maddesi ve Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in 74. maddesi uyarınca kapalı kurumlardaki hükümlüler, belgelendirmeleri koşuluyla eşi, dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ve vasisi ile telefon görüşmesi yapabilir. Görüşme idarenin kontrolündeki ücretli telefonlarla, kural olarak haftada bir kez ve bildirilen numaralardan biriyle yapılır; sesli görüşme süresi on dakikayı geçemez. Telefon görüşmeleri idarece dinlenir ve kayıt altına alınır. Ağırlaştırılmış müebbet hapis hükümlüsü ise idare kurulunun uygun görmesi hâlinde on beş günde bir, on dakikayı geçmemek üzere yalnız eşine, altsoy ve üstsoyuna, kardeşlerine ve vasisine telefon edebilir (5275 sayılı Kanun m.25/1-e).

Tutuklu/hükümlüyle telefon görüşmesi yapmak için hangi belgeler gerekiyor?

Telefon görüşmesi hakkı, görüşülecek kişinin yakınlık durumunun belgelendirilmesi koşuluyla kullanılır (Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.74/1). Yakınlığı gösteren nüfus kayıt örneği gibi belgeler ve görüşülecek telefon numarası kurum idaresine bildirilir; istenen belgelerin ayrıntısı kurum uygulamasına göre değişebileceğinden ilgili kurumdan teyit edilmelidir.

Cezaevinde telefon kartı nasıl alınır ve kullanılır?

Telefon görüşmeleri idarenin kontrolündeki ücretli telefonlarla yapılır (5275 sayılı Kanun m.66/1). Görüşme gün ve saatleri, kurumdaki telefon sayısı ve başvuru sırası idarece belirlenir; sesli görüşme süresi on dakikayı geçemez, görüntülü görüşme altyapısı bulunan kurumlarda haftalık süre otuz dakikadır (Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.74). Ücretlendirme ve kart/kontör yöntemi kurumdaki sisteme göre değiştiğinden ayrıntılı bilgi kurum idaresinden alınmalıdır.

Cep telefonu veya elektronik cihaz kullanabilir miyim?

5275 sayılı Kanun’un 66. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince hükümlü ve tutukluların araç telefonu, telsiz telefon, cep telefonu ve benzeri iletişim araçlarını bulundurması ve kullanması yasaktır. Ziyaretçiler de her türlü iletişim aracını kuruma sokamaz; kuruma sokulması yasak olan eşya çıkışta sahibine verilmek üzere muhafaza altına alınır (Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik m.5).

Ceza infaz kurumuna mektup nasıl gönderilir?

Uygulamada mektup posta yoluyla gönderilir; zarfa alıcının adı, soyadı ve kurumun adresi yazılır. 5275 sayılı Kanun’un 68. maddesi hükümlüye mektup, faks ve telgraf alma ve ücretini kendisi karşılayarak gönderme hakkı tanır; gerekli altyapının bulunduğu kurumlarda mektup elektronik yolla da alınıp gönderilebilir. Gelen ve giden mektuplar, mektup okuma komisyonu bulunan kurumlarda bu komisyonca, bulunmayanlarda kurumun en üst amirince denetlenir; hükümlünün resmî makamlara veya savunması için avukatına gönderdiği mektuplar denetime tabi değildir. Fotoğraf, kartvizit veya küçük çizimlerin eklenmesi kuruma göre sınırlandırılabilir.

Aile bireyleri cezaevinden nasıl bilgi alabilir?

Hükümlünün kuruma alınması, başka kuruma nakli ve hastaneye yatırılması, isteği üzerine ailesine veya gösterdiği kişilere bildirilir; ölümü hâlinde durum ailesine derhal bildirilir (Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.56). Bunun dışındaki bilgi talepleri için kurum idaresine başvurulabilir.

Cezaevinde kitap dışında kırtasiye malzemesi getirilebilir mi?

Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik’in 15. maddesine göre hükümlülerin eğitim ve kültürel çalışmalarında kullanacakları malzemelerin, idarenin uygun göreceği yerlerde ve denetim altında bulundurulmasına kurum olanakları çerçevesinde izin verilebilir; kantinde satışına karar verilen ve kurum güvenliğini tehlikeye düşürmeyen eşyalar da bulundurulabilir. Hangi kırtasiye malzemesinin hangi miktarda kabul edileceği kurum idaresince belirlendiğinden ilgili kurumdan bilgi alınmalıdır.

Tutukluya dışarıdan eşya veya kıyafet getirebilir miyim, hangi kişisel eşyalar alınabilir?

Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik’in 7. maddesine göre hükümlüler koğuş ve odalarında üç çift ayakkabı, bir çift terlik, bir kemer, gerektiği kadar iç çamaşırı ve çorap ile aynı tür eşyadan altı adedi ve toplamda otuz parçayı aşmayacak şekilde mont, pantolon, eşofman, gömlek, tişört, havlu gibi giyim eşyası bulundurabilir; dışarıdan getirilmesine izin verilen giyim eşyalarından eskiyenler yenileriyle değiştirilebilir. Temizlik malzemeleri kantinden temin edilir (m.13); protez, işitme cihazı, tekerlekli sandalye gibi medikal eşyalar hekim raporuyla bulundurulabilir (m.12). Her kurum ayrıca kendi uygulama usulünü duyurur.

Ceza İnfaz Kurumuna eşya ve gıda paketi nasıl teslim edilir?

Ziyaret sırasında hükümlü ve tutuklulara para, kıymetli evrak ve eşya verilemez (Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik m.5). Koğuşta bulundurulabilecek gıda maddeleri kural olarak kantinden temin edilir (Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik m.4). Posta veya kargoyla gönderilen eşya kurum mutemedince postadan alınır ve mevzuata göre sakıncalı değilse hükümlüye teslim edilir; sakıncalı bulunan gönderiler hakkında hükümlüye yazılı bilgi verilir (Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.107). Dışarıdan eşya kabulünün gün ve usulü kurum idaresince belirlenir.

Hükümlüler cezaevi içi banka hesabı ve birikimlerini nasıl yönetir?

Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in 61. maddesi uyarınca hükümlülerin beraberinde getirdikleri ya da adlarına gelen paralar, Bakanlık tarafından belirlenen bir bankada açılan ortak cari hesaba yatırılır ve kurumda görevlendirilen memur tarafından kayıt altına alınır. Para gönderme yöntemi ve gerekli bilgiler kurumdan kuruma farklılık gösterebileceğinden ilgili kurumdan öğrenilmelidir.

Ceza İnfaz Kurumunda çalışma hakkı var mı?

5275 sayılı Kanun’un 30. maddesi gereğince açık ceza infaz kurumlarında bulunanlar ile kapalı kurumda olup açık kuruma ayrılmaya hak kazanmış hükümlüler kurum dışındaki iş alanlarında çalıştırılabilir. Kurum dışında çalışma esasları Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte gösterilir; bu kapsamda çalıştırılan hükümlüler hakkında 5510 sayılı Kanun’un 5/1-a hükümleri uygulanır.

Cezaevinde eğitim ve öğretim imkânları nelerdir?

5275 sayılı Kanun’un 76. maddesi uyarınca açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerindeki hükümlüler tüm öğretim türlerinden, diğer kurumlardaki hükümlüler ise kurum içinde verilebilen yaygın, dışarıdan ve açık öğretim programlarından yararlanabilir. Kapalı kurumdaki hükümlülerin sınavları kurum içinde, öncelikle çevrim içi yapılır; merkezî sınavlara ve açık öğretim sınavlarına sınav merkezi olarak belirlenen ceza infaz kurumlarında katılınır.

Ceza infaz kurumunda spor yapma hakkı var mı?

Kurumların spor alanlarında basketbol, voleybol, futbol, jimnastik gibi fiziksel etkinlikler düzenlenir. 5275 sayılı Kanun’un 25. maddesi, en ağır infaz rejimine tabi ağırlaştırılmış müebbet hapis hükümlülerine dahi günde bir saat açık havaya çıkma ve spor yapma hakkı tanır.

Cezaevi kütüphane hizmetleri nelerdir?

5275 sayılı Kanun’un 88. maddesi ve Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in 73. maddesi gereğince hükümlüler, kurumlardaki kütüphane ve kitaplıklar ile gezici kitaplıklardan veya kamu kütüphanelerinde bulunan ve Kanun’daki şartları taşıyan yayınlardan yararlanabilir; çalışma saatleri dışında kurum idaresince düzenlenen kurslara da katılabilir.

Ceza infaz kurumunda sağlık hizmetleri nasıl sunulur?

5275 sayılı Kanun’un 71. maddesi uyarınca hükümlü, beden ve ruh sağlığının korunması ile hastalıklarının tanısı için muayene ve tedavi olanaklarından yararlanma hakkına sahiptir. Tedavi öncelikle kurum revirinde, bunun mümkün olmaması hâlinde Devlet veya üniversite hastanelerinin mahkûm koğuşlarında yapılır.

Ceza infaz kurumunda psikolojik danışmanlık ve rehabilitasyon hizmetleri nasıl alınır?

Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in 12. maddesi uyarınca psiko-sosyal yardım servisinde psikolog, sosyal çalışmacı, sosyolog ve çocuk gelişimi uzmanı görev yapar. Servis, hükümlülerin ruh ve beden sağlığına yönelik koruyucu ve geliştirici programları uygular, gerektiğinde tedavi sürecine katılarak psikolojik destek sağlar ve hükümlülerin kurum yaşamına ve toplumsal yaşama uyumuna yardımcı olur. Hükümlü bu hizmet için talebini kurum idaresine iletebilir.

Ceza infaz kurumunda hasta ziyaret izni nasıl alınır?

5275 sayılı Kanun’un 94. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tehlikeli olmayan hükümlüye; ana, baba, eş, kardeş, çocuk ile eşin anne veya babasından birinin yaşamsal tehlike oluşturacak ağır hastalığının sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, her biri için toplam iki defaya mahsus olmak üzere yol süresi dışında bir güne kadar hasta ziyareti izni verilebilir. Talep cezaevi idaresine dilekçeyle yapılır; izin Cumhuriyet başsavcısının onayıyla ve dış güvenlik görevlisinin refakatinde kullanılır.

Mazeret izni nedir ve kimler yararlanabilir?

5275 sayılı Kanun’un 94. maddesine göre hükümlülük süresinin onda birini iyi hâlle geçirmiş hükümlüye, isteği üzerine; ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümünde kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet başsavcılığının onayıyla, bu yakınlarından birinin yaşamsal tehlike oluşturan ağır hastalığı veya deprem, su baskını, yangın gibi felaketlerden zarar görmesi hâlinde ise Adalet Bakanlığının onayıyla yol dışında on güne kadar mazeret izni verilebilir. İzinden dönmeyen veya iki günden fazla geç dönen hükümlü hakkında Türk Ceza Kanunu’nun 292. ve izleyen maddelerindeki hükümler uygulanır, iki gün veya daha az geciken hükümlü hakkında ise disiplin işlemi yapılır (5275 sayılı Kanun m.97). Salgın hastalık, doğal afet, savaş veya seferberlik nedeniyle izinden dönemeyen ya da geç dönen hükümlüye ceza verilmez.

Özel izin nedir ve kimler yararlanabilir?

5275 sayılı Kanun’un 95. maddesi uyarınca açık ceza infaz kurumunda bulunan veya açık kuruma ayrılmaya hak kazanmış hükümlülere, aileleriyle bağlarını sürdürmeleri amacıyla kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet başsavcılığının onayıyla üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar izin verilebilir.

Ceza İnfaz Kurumunda disiplin cezaları nelerdir?

5275 sayılı Kanun’un 38. maddesi uyarınca çocuklar dışındaki hükümlülere uygulanabilecek disiplin cezaları, ağırlık derecesine göre kınama, bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma, ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma, haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma ya da kısıtlama, ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma ve hücreye koymadır. Toplu, bedensel veya insanlık dışı cezalar disiplin cezası olarak uygulanamaz.

İnfaz koruma memurları kimlerdir ve görevleri nelerdir?

İnfaz ve koruma memurları, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in 10. maddesi uyarınca güvenlik ve gözetim servisinde görev yapan; kurumun güvenliği, düzeni ve disiplininin sağlanması ile hükümlülerin kurum içindeki hareketlerinin takip, kontrol ve gözetiminden sorumlu personeldir.

Cezaevindeki işlemler ve personel hakkında şikâyet yolları nelerdir?

İdari şikâyetler, personel ve infaz koruma memurlarının uygulamalarına ilişkin şikâyetler dahil, önce kurum müdürlüğüne yazılı olarak iletilebilir; sonuç alınmazsa Cumhuriyet başsavcılığı veya Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’ne başvurulabilir. Kurumda yapılan işlem veya faaliyetlerin ya da disiplin, izin, nakil ve açık kuruma ayrılma gibi kararların hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca öğrenmeden itibaren on beş gün, her hâlde işlemden itibaren otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyette bulunulabilir. Şikâyet dilekçesi doğrudan infaz hâkimliğine verilebileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya kurum müdürlüğü aracılığıyla da iletilebilir.

İnfaz hâkimi kimdir ve görev yetkileri nelerdir?

İnfaz hâkimi, 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca hükümlü ve tutuklular hakkında kurumda yapılan işlemlere, disiplin cezalarına, açık kuruma ayrılma, izin, sevk, nakil ve tahliye işlemlerine ilişkin şikâyetleri inceleyen ve infaza ilişkin hâkim kararlarını veren yargı merciidir.

İnfaz hâkimliği kararlarına nasıl itiraz edilir?

4675 sayılı Kanun’un 6. maddesi uyarınca infaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya Cumhuriyet savcısı, tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edebilir. İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesince incelenir.

Adli para cezası infazı nasıl gerçekleşir?

5275 sayılı Kanun’un 106. maddesi gereğince ödenmeyen adli para cezaları, Cumhuriyet savcısının kararıyla gün karşılığı hapse çevrilir; iki saat kamu yararına çalışma bir gün hapis cezasına eşdeğer sayılarak hükümlü kamu hizmeti projelerinde çalıştırılır.

İnfazın ertelenmesi (ceza erteleme) nasıl uygulanır?

5275 sayılı Kanun’un 17. maddesi uyarınca kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemiyle Cumhuriyet başsavcılığınca ertelenebilir. Terör suçları, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar, tekrar suç işleyenlere (mükerrirlere) özgü infaz rejimi uygulananlar ile disiplin veya tazyik hapsine mahkûm olanlar bu imkândan yararlanamaz (m.17/6). Erteleme her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanır; erteleme süresinde kasıtlı bir suçtan kamu davası açılırsa erteleme kaldırılarak ceza derhâl infaz edilir. Hastalık ve gebelik hâllerinde infazın geri bırakılması ise 16. maddede ayrıca düzenlenmiştir.

Denetimli serbestlik nedir, nasıl başvurulur?

5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesi uyarınca denetimli serbestlik, hükümlünün cezasının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmını yükümlülüklere uyma koşuluyla toplum içinde geçirmesidir. Açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlünün talebi üzerine, kurum idaresinin değerlendirme raporu dikkate alınarak infaz hâkimi karar verir; hükümlünün koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini (en az beş gün) kurumda geçirmiş olması gerekir. Koşullu salıverilmesine en çok iki yıl kalan, sıfır-altı yaş arası çocuğu olan kadın hükümlüler ile en çok üç yıl kalan ve ağır hastalık, engellilik veya kocama (yaşlılık) nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlüler de diğer şartları taşıyorsa bu usulden yararlanabilir (m.105/A/3). Açık kuruma ayrılma şartları oluştuğu hâlde iradesi dışındaki bir nedenle ayrılamayan veya bu nedenle kapalı kuruma geri gönderilen iyi hâlli hükümlü de diğer şartları taşıyorsa bu usulden yararlanabilir (m.105/A/2). Onda bir şartı, 7550 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 4 Haziran 2025’ten önce işlenen suçlarda aranmaz (5275 sayılı Kanun geçici 11. madde). Suç tarihine göre geçiş hükümleri de uygulanır: 30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen suçların bir kısmında bir yıllık süre üç yıl olarak uygulanır ve iyi hâlli hükümlü kapalı kurumda olsa da bundan yararlanabilir (geçici 6. madde); 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçların bir kısmında ise açık cezaevinde en az üç ay kalan hükümlü, talebi hâlinde bu usulden üç yıl erken yararlanır (geçici 10. maddenin altıncı fıkrası). Bazı cinsel dokunulmazlık suçları ve terör suçları gibi kanunda sayılan suçlar bu geçiş hükümlerinin dışındadır.

Koşullu salıverilme şartları nelerdir?

5275 sayılı Kanun’un 107. maddesine göre hükümlü, kural olarak süreli hapis cezasının yarısını, ikinci fıkrada sayılan kasten öldürme ve işkence gibi suçlarda üçte ikisini, ağırlaştırılmış müebbette 30, müebbette 24 yılını kurumda iyi hâlle geçirirse infaz hâkiminin kararıyla koşullu salıverilebilir. Örgüt kurma, yönetme veya örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda (çocuklar hariç) bu süreler 36 yıl, 30 yıl ve üçte ikidir; terör suçları ile çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu ticareti gibi suçlarda süreli cezalardaki oran dörtte üçtür (çocuk hükümlülerde üçte iki) (m.107/2, m.107/4, m.108/9-10; 3713 sayılı Kanun m.17). Tekerrürde 39 yıl, 33 yıl ve üçte iki, ikinci kez tekerrürde süreli cezalarda dörtte üç uygulanır (m.108); bazı örgüt ve terör suçlarından verilen ağırlaştırılmış müebbet hapiste ise koşullu salıverilme yoktur (m.107/16; 3713 sayılı Kanun m.17).

İnfaz süresi nasıl hesaplanır?

İnfaz düzenlemesi nedir, genel af beklentisi nasıl?

Kamuoyunda “10. Yargı Paketi” olarak anılan 7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 4 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de (mükerrer) yayımlanmıştır. Bu Kanun’la denetimli serbestlikten yararlanmak için kurumda en az beş gün olmak üzere geçirilmesi gereken sürenin onda birinin geçirilmesi şartı getirilmiş, ikinci defa tekerrürde koşullu salıverilme yeniden mümkün hâle getirilmiş ve özel infaz usullerinde değişiklikler yapılmıştır. 5275 sayılı Kanun’da daha sonra 7571 ve 7593 sayılı Kanunlarla da değişiklik yapılmıştır. Genel af ise Anayasa’nın 87. maddesi uyarınca ancak TBMM kararıyla ilan edilebilir; bu konuda haberler yerine Resmî Gazete’de yayımlanmış düzenlemeler esas alınmalıdır.

Elektronik kelepçe (ev hapsi) nasıl uygulanır?

Elektronik izleme, 5275 sayılı Kanun’da özellikle konutta infaz ve denetimli serbestlik uygulamalarında takip aracı olarak öngörülür. Örneğin ağır hastalık veya engellilik nedeniyle cezasının konutunda çektirilmesine infaz hâkimince karar verilen hükümlü, denetimli serbestlik müdürlüğü ve kolluk tarafından izlenir; toplam cezası on yıldan fazla olanların elektronik cihazlarla takibi zorunludur (m.110/3).

Tahliye işlemleri ve belge teslim süreci nasıl işler?

Hükümlüler, kanunlarda belirtilen yetkili makamların yazılı emriyle salıverilir (Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.129). Koşullu salıverilme kararını, ceza infaz kurumu idaresinin hazırladığı gerekçeli rapor üzerine infaz hâkimi verir (5275 sayılı Kanun m.107/11).

Tahliye sonrası denetim (koşullu salıverme) nasıl uygulanır?

5275 sayılı Kanun’un 107. maddesi gereğince koşullu salıverilen hükümlü, kurumda geçirmesi gereken süre kadar (süreli hapislerde hak ederek tahliye tarihini geçmemek üzere) denetim süresine tabi olur. İnfaz hâkimi, iki yılı geçmemek üzere hükümlünün denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenecek yükümlülüklere tabi tutulmasına karar verebilir. Denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere uyarıya rağmen uyulmaması hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır.

Av. Muhammet Ali BEYHAN