Kaza Tutanağı Tutulmadı: Sonradan Ne Yapılır? 2026

Kaza tutanağı tutulmadıysa mevcut delilleri koruyun; sonradan kolluk kaydı ve sigorta başvurusu olayın koşullarına bağlıdır.

Kaza tutanağı tutulmadı: İlk adım ne olmalı?

Kaza tutanağı tutulmadıysa önce olayın yalnız maddi hasarla mı sonuçlandığını belirleyin. Sonradan fark edilen yaralanma varsa sağlık yardımı ve kolluk bildirimi önceliklidir. Yaralanmalı bir olayı, tarafların araç hasarında anlaşmış olması nedeniyle yalnız maddi hasarlı kabul etmeyin. Olayın yeri, zamanı ve araçların neden ayrıldığı hakkındaki bilgileri sağlık ve kolluk birimlerine gerçeğe uygun biçimde aktarın.

Aracı trafiği tehlikeye sokmamak için hemen yakındaki güvenli bir yere almak ile sürücülerin evlerine veya işyerlerine dönmesi farklı durumlardır. Hangi aracın nerede kaldığını, yer değiştirmeden önce fotoğraf çekilip çekilmediğini ve zeminde iz bulunup bulunmadığını not edin. Bundan sonraki resmî kayıt ihtimali bu ayrıntılara göre değerlendirilir.

Olay yeri hâlâ korunabiliyorsa genel güvenlik ve bildirim adımları için trafik kazası sonrası yapılacak işlemler rehberi de yol gösterir. Ayrıldıysanız araçları yeniden karşılaştırarak çarpışma görüntüsü oluşturmayın. Öncelik, mevcut kayıtları kaybetmeden toplamak ve yaşananları doğru sırayla açıklamaktır.

Olay yerinden ayrılınca polis tutanak düzenler mi?

Her durumda sonradan polis tutanağı düzenleneceği söylenemez. Trafik Denetimlerinde ve Trafik Kazalarında Alınacak Önlemlere İlişkin Yönerge’nin 53/3-b maddesi; yalnız maddi hasarlı, önceden meydana gelmiş veya araçları olay yerinden kaldırılmış kazalarla tarafların anlaşarak ayrıldığı olaylarda, tarafların hasar tespitini kolluk tutanağı yerine sigorta şirketleri veya ilgili mahkemeler aracılığıyla yaptırmalarını öngörür. Bu nedenle karakola giderek geçmişteki çarpışmanın anlatılması, mutlaka resmî hasar tutanağı hazırlanacağı anlamına gelmez.

Ancak araçların hareket ettirilmiş olması tek başına bütün ihtimalleri ortadan kaldırmaz. Trafik güvenliği veya yolun kapanması nedeniyle, izler işaretlenip mümkünse fotoğraflanarak araçların en yakın uygun yere alınması ayrı düzenlenmiştir. Çok araçlı maddi hasarlı olayda anlaşmalı belge yoksa, en az bir aracın olay yerinde bulunması ve izlerin çarpışmayı doğrulaması da önem taşır. Yönerge, tek araçlı maddi hasarlı olayları ayrıca sayar. Yaralanmalı veya ölümlü olaylarda bazı ya da bütün tarafların ayrılmış olması da, maddede belirtilen iz ve bulgular bulunduğunda tespit yapılmasını kendiliğinden engellemez.

Ayrılmanın hukuka uygunluğu ayrıca değerlendirilir. 7574 sayılı Kanun’un 27. maddesiyle değişen Karayolları Trafik Kanunu’nun 81. maddesi, anlaşma hâli dışında ve zorunluluk bulunmadan zabıtanın izni alınmaksızın ayrılmaya yaptırım bağlar. Değişiklik 27 Şubat 2026’da yürürlüğe girmiştir. Sonradan belge hazırlanması, ayrılmanın sonuçlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Taraflar sonradan ortak bir açıklama hazırlayabilir mi?

Taraflar daha sonra iletişim kurarak olayın nasıl gerçekleştiğine ilişkin ortak bir açıklama hazırlayabilir. Fakat bu açıklamayı, olay yerinde usulüne uygun düzenlenmiş anlaşmalı tutanakla aynı sonuçları doğuran bir belge kabul etmeyin. Yönerge’nin 54. maddesi, yalnız maddi hasarlı olayda bütün tarafların anlaşmasını ve düzenledikleri belgeyi birlikte imzalayarak ayrılmasını esas alır. Sonradan hazırlanan evrakın sigorta dosyasında nasıl değerlendirileceği ayrıca incelenmelidir.

Açıklamada olay tarihi ile belgenin gerçekten düzenlendiği tarihi ayırın. Sürücü ve araç bilgilerini, yeri, yönleri, temas noktalarını, tarafların üzerinde anlaştığı anlatımı ve eklenen fotoğrafları belirtin. Çarpışma anını görmeyen bir kişiyi görmüş gibi tanık göstermeyin; diğer sürücünün yerine imza atmayın. Karşı taraf yalnız bazı hususları doğruluyorsa, anlaşılmayan noktaları da açık bırakın.

Ehliyetin bulunmaması veya yetersiz olması, alkol ya da uyuşturucu şüphesi, zorunlu sigortanın bulunmaması, üçüncü kişiye ait eşya veya kamu malının zarar görmesi gibi Yönerge’de belirtilen durumlarda anlaşmalı belgeyle kolluk işlemlerinin yer değiştireceği varsayılmamalıdır. Karşı taraf iletişime geçmiyor veya imzalamıyorsa mevcut belgelerle ilerleyin; başvurunuzu onun belirsiz bir tarihte imza atmasına bağlamayın.

Fotoğraf, kamera ve araç hasarı nasıl korunmalı?

Belge eksikliği varsa kayıtların neyi gösterdiği daha önemli hâle gelir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 199. maddesi fotoğraf, film, görüntü ve elektronik verileri belge kapsamında değerlendirir. Bununla birlikte tek bir fotoğrafın bulunması, çarpışmanın oluşunu veya bütün zararı tek başına ispat ettiği anlamına gelmez. Olayı, araçları ve talep edilen hasarı birbirine bağlayan kayıtları birlikte koruyun.

• Fotoğraf ve video: Orijinal dosyaları saklayın; yalnız mesajlaşma uygulamasından aktarılmış küçültülmüş görüntülerle yetinmeyin. Genel görünüm, temas noktası, yol işaretleri ve hasar ayrıntılarını ayrı ayrı belirleyin.
• Kamera: İşyerinin veya kameranın yerini, yaklaşık saat aralığını ve hangi yönü gördüğünü not edin. Kayıt sahibine silinmeden korunması talebini iletin; teslim için gerekirse yetkili makam üzerinden işlem yürütün.
• Tanık: Olayı bizzat gören kişinin iletişim bilgisini ve neyi gördüğünü kaydedin. Sonradan başkasından duyulan anlatımı doğrudan gözlem gibi sunmayın.
• Servis ve çekici: Teslim tarihi, ilk hasar fotoğrafları, işlem listesi ve mevcut faturaları dosyalayın. Onarım öncesindeki görünümün belgelenmesini servisle görüşün.

Elektronik kayıtları değiştirerek veya başka kişilerin hesaplarına izinsiz girerek delil toplamaya çalışmayın. HMK’nin 189/2. maddesi, hukuka aykırı elde edilen delillerin mahkemece dikkate alınamayacağını düzenler. Kamera kayıtlarının her yerde aynı süre saklandığını varsaymak da doğru bir çalışma yöntemi değildir; ilgili kayıt için gecikmeden koruma imkânını araştırın.

Sigorta başvurusunda belge eksikliği nasıl açıklanmalı?

Sigorta şirketine olayın yerini, tarihini, araçları, mevcut hasarı ve neden imzalı belge bulunmadığını yazılı olarak açıklayın. Elinizdeki görüntüleri, karşı tarafla yazışmaları, servis kayıtlarını ve varsa kolluğa yapılan bildirim bilgilerini ekleyin. Eksik bir evrakı varmış gibi bildirmek yerine, hangi kaydın bulunmadığını ve yerine hangi somut bilgilerin sunulduğunu açıkça belirtin.

Şirketten talebiniz bakımından gereken belgeleri ve alternatif kayıtların değerlendirilip değerlendirilmeyeceğini yazılı isteyin. Hangi poliçeye, hangi araçtaki zarara ve hangi talebe ilişkin dosya açıldığını kontrol edin; bir şirketin başka bir ürün için hazırladığı belge listesinin sizin olayınızda da aynen uygulanacağını varsaymayın. Başvuru kaydı ve verilen cevaplar için ayrı bir dosya tutun.

Tutanak eksikliği, kusur ve hasarın ispatı sorunlarını birlikte doğurabilir. Başvuru yapılmış olması ödeme kararı verildiği anlamına gelmez; yalnız bu rehbere bakarak da her belgesiz dosyanın reddedileceği sonucu çıkarılamaz. Eksik belge talebi geldiğinde hangi hususun kanıtlanamadığını öğrenmek, aynı evrakı tekrar göndermekten daha yararlıdır.

Bu aşama, mevcut bir tutanağın sonucuna itirazdan farklıdır. Düzenlenmiş belge veya kusur değerlendirmesi bulunuyorsa kaza tespit tutanağına itiraz konusu ayrıca ele alınır. Bu yazıdaki kayıt koruma önerileri, sigorta ihbarı, itiraz veya dava için geçerli sürelerin hesabı yerine geçmez.

Delil kaybolacaksa mahkemeden ne istenebilir?

Onarım yapılması, aracın el değiştirmesi veya görüntünün silinme ihtimali nedeniyle bir delilin sonradan incelenmesi zorlaşacaksa delil tespiti değerlendirilebilir. HMK’nin 400. maddesi, dava açılmadan önce veya görülmekte olan davada henüz inceleme sırası gelmemiş bir konu için keşif, bilirkişi incelemesi ya da tanık dinlenmesi gibi işlemlere imkân verir. Bunun için hukuki yarar gerekir; delilin kaybolması veya ileride ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali bu bakımdan önemlidir.

Başvuruda yalnız “aracım hasarlı” demekle yetinmeyin. Hangi olayın, hangi parça veya kaydın incelenmesini istediğinizi; bunun talebinizle ilişkisini ve neden beklenemeyeceğini açıklayın. Mevcut fotoğraf ve servis bilgileri, tespit talebinin konusunu somutlaştırmaya yardımcı olur. Güvenlik nedeniyle gerekli bir müdahale varsa bunun sebebini ve müdahale öncesindeki durumu da belgeleyin.

HMK’nin 401. maddesine göre dava öncesinde esas davaya bakacak mahkemeden veya üzerinde inceleme yapılacak şeyin bulunduğu yahut tanığın oturduğu yerdeki sulh mahkemesinden tespit istenebilir. Dava açıldıktan sonra talep, davanın görüldüğü mahkemeye yöneltilir. Tespit işlemi tek başına kusurun kesinleşmesi veya tazminatın tahsili değildir; amaç ilgili delili yargılama için korumaktır.

İzlenecek yolu belirlerken olay yerindeki durum, elde kalan kayıtlar ve sigortacının cevabı birlikte incelenmelidir. Ankara trafik kazası avukatı sayfasında ele alınan hukuki değerlendirme de bu belgeler üzerinden yürütülür. Tutanak eksikliğini gerçeğe aykırı bir belgeyle kapatmak yerine, eksikliğin hangi delille giderilebileceğini somutlaştırın.

Av. Muhammet Ali BEYHAN