
Hesaplama aracı yükleniyor…
Hesaplama aracı yükleniyor…
İşçi Alacakları Brütten Nete Nasıl Hesaplanır?
İşçi alacaklarının brütten nete nasıl dönüştürüleceği, iş hukuku çerçevesinde önemli bir konudur. İş Mahkemeleri, talep edilen işçilik alacaklarını (ücret, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla mesai, hafta tatili, UBGT vb.) kural olarak brüt hesaplayarak hükme bağlar; davacı alacağını net istemişse hüküm de net kurulur. Hükümde açıkça net denmemişse tutar brüt kabul edilir ve icra takibine konulmadan önce netleştirilir; net hükmedilen alacak yeniden netleştirilmez.
Brüt tutarlar üzerinden talep edilen miktarlar, İcra Hukuk Mahkemesi incelemesinde kısmen iptal edilebilir ve bu durum müvekkil aleyhine vekalet ücreti doğurabilir. Bu olumsuz durumu önlemek için, sitemizde yer alan Brütten Nete Çevirme Hesaplama formu kullanılabilir. Bu form, brüt tutarların netleştirilmesi sürecini otomatikleştirir ve icra takibine geçilmeden önce doğru tutarların belirlenmesini sağlar. Araçlar sadece bilgi vermeyi amaçlar.
Brütten Nete Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi kanunda sayılan hâllerden biriyle sona erdiğinde ödenen tazminattır ve yalnızca damga vergisi kesintisine tabidir. Bu oran, şu an için binde 7,59’dur. Örneğin, 1000 TL brüt kıdem tazminatının net tutarını bulmak için, 7,59 TL damga vergisi kesintisi yapılır ve net tutar 992,41 TL olarak hesaplanır. Bu hesap, ödeme ayındaki asgari ücret damga vergisi istisnasının başka bir ödemede kullanıldığını varsayar; istisnanın kullanılmayan kısmı varsa o kısma damga vergisi uygulanmaz.
Kıdem tazminatı hakkı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesiyle yürürlükte bırakılan 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesinde düzenlenmiştir.
Brütten Nete İhbar ve Kötüniyet Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
İhbar tazminatı, bildirim sürelerine uyulmadan iş sözleşmesinin feshedilmesi hâlinde; kötüniyet tazminatı ise iş güvencesi kapsamı dışındaki işçinin sözleşmesi fesih hakkı kötüye kullanılarak sona erdirilirse bildirim süresinin üç katı tutarında ödenir. Her ikisi de 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesinde düzenlenmiştir.
Bu tazminatların netleştirilmesi, damga vergisi (binde 7,59) ve kademeli tarifeye göre gelir vergisi kesintileriyle yapılır. Gelir Vergisi Kanunu’nun 103. maddesine göre 2026 yılında vergi matrahının 190.000 TL’ye kadar olan kısmına %15, 400.000 TL’ye kadar olan kısmına %20, ücret gelirlerinde 1.500.000 TL’ye kadar olan kısmına %27, 5.300.000 TL’ye kadar olan kısmına %35, aşan kısmına %40 oran uygulanır; hangi dilimin uygulanacağı işçinin aynı takvim yılındaki toplam vergi matrahına göre belirlenir. Alacak geçmiş yıla aitse Gelir İdaresi ödemenin yapıldığı ayın oranlarını esas alırken Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 2017 tarihli bir kararında ödemenin yapılması gereken tarihteki oranları uygulamıştır. Sayfadaki form ödeme ayını esas aldığından, geçmiş yıl alacağında o yılın oranlarıyla çıkan sonucu da karşılaştırın. Örneğin, matrahı ilk dilimde kalan 1000 TL brüt ihbar veya kötüniyet tazminatından 7,59 TL damga vergisi ve 150 TL gelir vergisi kesilir; net tutar 842,41 TL olur. Bu tutar, o ayın asgari ücret gelir ve damga vergisi istisnasının maaşta kullanıldığını varsayar; istisna kullanılmamışsa kesinti daha düşük çıkabilir.
Brütten Nete Fazla Mesai, Hafta Tatili, UBGT ve Yıllık İzin Alacağı Nasıl Hesaplanır?
Fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri (UBGT) ile yıllık ücretli izin alacakları aynı kesinti düzenine tabidir: SGK katkı payı (%15), kademeli tarifeye göre gelir vergisi (ilk dilimde %15) ve damga vergisi (binde 7,59). Örneğin, matrahı ilk dilimde kalan 1000 TL brüt alacaktan önce %15 SGK katkı payı (150 TL) kesilir, kalan 850 TL üzerinden %15 gelir vergisi (127,50 TL) ve 7,59 TL damga vergisi kesintisi yapılır. Net tutar 714,91 TL olarak belirlenir. Bu hesap da istisnanın o ay kullanıldığını varsayar; ödeme ayında kullanılmamışsa gelir ve damga vergisi kesintisi azalabilir, küçük tutarlarda hiç çıkmayabilir.
- Fazla mesai alacağı: İşçinin normal çalışma saatlerinin dışında yaptığı çalışmalar için aldığı ücrettir; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesinde düzenlenmiştir.
- Hafta tatili alacağı: İşçinin hafta tatilinde çalıştığı durumlarda aldığı ücrettir; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 46. maddesinde düzenlenmiştir.
- UBGT alacağı: Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçinin aldığı ek ücrettir; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 47. maddesinde düzenlenmiştir.
- Yıllık ücretli izin alacağı: 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine göre, işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.
İşçilik alacakları hakkında detaylı bilgi almak için tıklayınız.
Av. Muhammet Ali BEYHAN
Bu konuda sorunuz mu var?
Bu yazının konusuyla ilgili genel nitelikteki sorunuzu aşağıdaki formdan iletebilirsiniz. Sorular yayımlanmadan önce incelenir; yalnız yanıtlanan sorular bu bölümde görünür.
